Ba Bị là gì và ông Ba Bị được mô tả thế nào. Tuổi thơ mỗi người chắc hẳn đều gắn với hình ảnh ông Ba Bị hung dữ cầm chiếc bị đi bắt trẻ con. Dù không biết sự thực có ông Ba Bị hay không nhưng cứ hễ nhắc đến là đứa trẻ nào cũng sợ mà nghe lời.

Ba Bị là gì và ông Ba Bị được mô tả thế nào

Khi còn là con nít, hẳn ai trong chúng ta cũng từng một lần bị người lớn đem ông Ba Bị (hay ông Kẹ) ra hù dọa khi không nghe lời, quậy phá hay biếng ăn, mỗi khi như vậy chúng ta đều sợ mà ngoan ngoãn nghe lời.

ba bi la gi va ong ba bi duoc mo ta the nao (9)

Ba Bị là gì và ông Ba Bị được mô tả thế nào: 

Trong hình dung của những đứa trẻ, ông Ba Bị (ông Kẹ) được phác họa trông bộ dạng khá kỳ dị "Ba Bị, 9 quai, 12 con mắt, chuyên bắt trẻ con". Và "người đàn ông" đáng sợ này thường xuất hiện vào buổi tối để rình bắt trẻ con hư, những đứa trẻ không chịu nghe lời người lớn.

Chuyện kể là như vậy nhưng có bao giờ bạn thắc mắc ông Ba Bị là ai và liệu rằng ai trong chúng ta cũng thực sự biết về ông Ba Bị này. Ông ta cố bộ dạng ra sao mà khiến đứa trẻ nào cũng phải khiếp sợ đên như vậy?!

Ba Bị là gì và những truyền thuyết về ông Ba Bị...

Trong Việt Nam tự điển của Khai Trí Tiến Đức (1931) có nêu ra định nghĩa về Ba Bị. Theo đó, “Ba bị: Giống quái lạ người ta bịa ra để dọa trẻ con: Ba bị chín quai mười hai con mắt: nghĩa bóng là tồi tàn, xấu xí: đồ ba bị”.

ba bi la gi va ong ba bi duoc mo ta the nao (8)

Ba Bị là gì và ông Ba Bị được mô tả thế nào: 

Hay trong Từ điển tiếng Việt của Trung tâm Từ điển học (2007) do Hoàng Phê chủ biên định nghĩa: “Ba bị: tên gọi một hình người quái dị bịa ra để dọa trẻ con”. Tuy nhiên, nhiều học giả cho rằng, định nghĩa này chưa thực sự chính xác. Bởi có khá nhiều câu chuyện truyền thuyết về ông Ba Bị này.

Chuyện kể rằng vào khoảng thế kỉ thứ XVII, XVIII, ở các vùng ven biển duyên hải từ miền Trung ra Bắc (các tỉnh từ Hà Tĩnh trở ra) thường xuất hiện hoạt động bắt cóc trẻ em.

Theo mô tả những kẻ bắt cóc thường đi thành từng nhóm 6 người, di chuyển bằng thuyền từ ngoài khơi vào. Khi vào đến bờ, chúng chia thành 3 tốp nhỏ, mỗi tốp 2 người mang theo một túi to bện bằng cói.

Vì mỗi nhóm chia làm 3 tốp, mỗi tốp có một cái bị nên thường gọi là "Ba bị". Mỗi cái bị lại có 3 quai nên là "chín quai"; tất cả nhóm có 6 người - tổng cộng là "mười hai con mắt".

ba bi la gi va ong ba bi duoc mo ta the nao (10)

Ba Bị là gì và ông Ba Bị được mô tả thế nào: 

Các nhóm này đi vào trong các khu dân cư ven biển, tìm mọi cách để bắt cóc trẻ con trong làng, xóm. Khi bắt cóc được trẻ con, chúng để trẻ con vào trong bị to, rồi nhanh chóng đem ra ngoài thuyền, chạy trốn ra biển khơi nên rất khó đuổi kịp.

Chính vì thế, những đối tượng này một thời đã gây hoang mang trong dân chúng về tệ nạn bắt cóc trẻ con. Người dân chỉ còn cách nâng cao cảnh giác và lấy hình ảnh đó ra để răn dạy, nhắc nhở trẻ em trong nhà, trong thôn xóm mình không được tin người lạ.

Cũng có nhiều truyền thuyết khác lại kể lại rằng, hình tượng ông Ba Bị được mô tả trong hình dạng đen đủi, gớm ghiếc, vai mang ba cái bị lớn đi ăn xin. Khi có cơ hội, ông Ba Bị sẽ đi bắt trẻ con đem bán. Hình tượng ông Ba Bị này xuất hiện trong thời điểm đại hạn mất mùa từ Nghệ An ra Bắc vào năm 1608.

Dần dần, những bậc cha mẹ đã lấy hình tượng này để nhắc nhở đứa trẻ nào không ngoan, khóc mãi mà không chịu nín - sẽ bị ông Ba Bị tới bắt, bỏ vào bị mang đi mất, không cho ở với cha mẹ nữa. Lúc đó, trẻ nhỏ khi nghe cha mẹ nhắc đến ông Ba Bị thì sợ hãi nín ngay.

ba bi la gi va ong ba bi duoc mo ta the nao (4)

Ba Bị là gì và ông Ba Bị được mô tả thế nào: 

Theo thời gian, hình tượng ông Ba Bị đã dần trở nên phổ biến đến mức gần như đã trở thành thành ngữ và được cha mẹ sử dụng để hù dọa trẻ con.

Ba Bị là gì và ông Ba Bị được mô tả thế nào: Hình ảnh ông Ba Bị ở các nước

Hình ảnh ông Ba Bị đã trở nên quen thuộc với chúng ta thế nhưng bạn có biết, không chỉ ở Việt Nam mà trên thế giới cũng xuất hiện hình tượng về ông Ba Bị. Những ông Ba Bị này có điểm chung đều là những quái vật khổng lồ, chuyên đi bắt trẻ em hư.

ba bi la gi va ong ba bi duoc mo ta the nao (3)

Ba Bị là gì và ông Ba Bị được mô tả thế nào: 

Ở Thổ Nhĩ Kỳ ông Ba Bị được gọi là Öcü, Öcü là quái vật khổng lồ trong truyền thuyết của người Thổ Nhĩ Kỳ, tay mang một cái bao và hay đi bắt cóc trẻ con.

Còn ở Bulgary ông Ba Bị được gọi là Torbalan - một con quái vật hình người trông khá đáng sợ. Torbalan có nghĩa là “người đàn ông mang bao” – chuyên đi bắt những trẻ em hư.

ba bi la gi va ong ba bi duoc mo ta the nao (1)

Ba Bị là gì và ông Ba Bị được mô tả thế nào: 

Nhật Bản lại gọi ông Ba Bị là Ubume. Trong truyền thuyết Nhật Bản, Ubume là linh hồn của những phụ nữ chết khi đang sinh con hoặc mang thai. Ubume được miêu tả là một sinh vật giống chim nhưng biến hóa thành một người phụ nữ đi bắt cóc trẻ em.

ba bi la gi va ong ba bi duoc mo ta the nao (5)

Ba Bị là gì và ông Ba Bị được mô tả thế nào: 

Ở các quốc gia Đông Âu: Ông Ba Bị phiên bản Đông Âu được (các nước Croatia - Serbia - Macedonia) mang tên Babaroga. Babaroga thực chất có nghĩa là người phụ nữ có sừng, chuyên bắt trẻ em nhét vào bao bị, đem về hang ổ rồi ăn thịt.

ba bi la gi va ong ba bi duoc mo ta the nao (2)

Ba Bị là gì và ông Ba Bị được mô tả thế nào: 

Ba Bị là gì và những truyền thuyết về ông Ba Bị: Ý nghĩa hình ảnh ông Ba Bị

Hình tượng ông Ba Bị hình thành từ vụ đại hạn mất mùa năm 1608 từ Nghệ An ra Bắc. Khi đó khắp nơi xuất hiện những tay mẹ mìn chuyên bắt trẻ con đem bán cho dân đàng Trong.

Ba Bị được miêu tả là một người đàn ông đen đủi, gớm ghiếc, vai mang ba cái bị lớn. Hễ đứa trẻ nào không ngoan, khóc mãi mà không chịu nín là ông Ba Bị sẽ tới bắt bỏ vào bị mang đi mất, không cho ở với cha mẹ nữa. Trẻ nhỏ nghe nói đến ông Ba Bị thì sợ hãi nín ngay.

ba bi la gi va ong ba bi duoc mo ta the nao (7)

Ba Bị là gì và ông Ba Bị được mô tả thế nào: 

Câu chuyện về ông Ba Bị không chỉ nói lên kinh nghiệm dạy dỗ trẻ em thể hiện một cách độc đáo qua hình ảnh ông Ba Bị mà cha ông đã khôn khéo truyền lại qua từng thế hệ.

Một đứa trẻ khóc theo sau là những lời dỗ dành của người lớn. Sự ngon ngọt nhiều lúc đem lại hiệu quả khiến đứa trẻ lại vui cười hay ít nhất là thôi không còn ti tỉ đến sốt cả ruột nữa. Thế nhưng, có nhiều đứa trẻ hay hờn, những lời dỗ ngon ngọt, nựng nịu không mấy khi có tác dụng.

Lúc này sự sáng tạo trong cách giáo dục của người xưa là nghĩ đến phương thức doạ dẫm. Thế là hàng loạt những nhân vật, hình tượng quái quỉ được nặn ra gớm ghiếc mà ông Ba Bị (ông Kẹ) là một sáng tạo vừa gần gũi và điển hình.

Bài liên quan
Cách sắm lễ và mâm lễ cúng ông công ông táo gồm những gìCách sắm lễ và mâm lễ cúng ông công ông táo gồm những gì
Cúng ông công ông táo như thế nàoCúng ông công ông táo như thế nào
Cúng ông công ông táo và những thủ tục bắt buộcCúng ông công ông táo và những thủ tục bắt buộc
Cúng ông công ông táo trước ngày 23 được không?Cúng ông công ông táo trước ngày 23 được không?

Nhớ về ngày còn bé, mỗi lần khóc nhè ai cũng thấy cha mẹ hay ông bà mình chỉ ngay tay lên vách:

"Nín ngay! Ông Ba Bị về kìa! Không nín là ông Ba Bị mang bị đến bắt". Và quả thật kì lạ, tiếng khóc bỗng câm bặt…không gian dường như lắng xuống trong sự sợ hãi của đứa trẻ và sự đắc thắng của những người lớn.

ba bi la gi va ong ba bi duoc mo ta the nao (6)

Ba Bị là gì và ông Ba Bị được mô tả thế nào: 

Thế là một sản phẩm tưởng tượng của các cụ đã trở thành một công cụ giáo dục đắc lực cho hàng ngàn đời. Với hình tượng đó, vô hình chung những lỗi lầm về việc doạ dẫm con trẻ không còn là của người lớn mà cái Ác lại hoàn toàn thuộc trách nhiệm của một thế lực vô hình đáng sợ, và người lớn lại trở thành thật thánh thiện và uy nghi.

Chúng ta, những người lớn đã qua thời con trẻ, hình ảnh ông Kẹ đã không còn hiệu lực doạ dẫm, thế nhưng những gì sợ hãi mà ngày bé trải nghiệm đã được truyền đến cho thế hệ cháu con, những ông bố bà mẹ tương lai.

Ông Kẹ (Ba Bị), sản phẩm tinh hoa của cha ông, một hình tượng sáng tạo tài tình của văn hoá mà chúng ta sẽ mãi phải ngẫm suy, không thể thay thế được. Theo thời gian hình ảnh ông Ba Bị có một ý nghĩa rất lớn đã và đang ở hiện tại và mãi mãi sau này.

  • Cúng ông Công ông Táo khấn gì
  • Cúng ông công ông táo vào thời gian nào