Bào gừng mỏi tay chạy Tết

Tất bật bào gừng làm mứt

Những ngày giữa tháng Chạp, chúng tôi không khó để tìm ra nhà của những gia đình mưu sinh bằng nghề sản xuất mứt gừng phục vụ dịp Tết cổ truyền sắp đến. Những ngày này, ở phường Kim Long luôn thơm phức mùi gừng tỏa ra từ các lò mứt gừng thủ công.

Đến con phố Hồ Văn Hiển (phường Kim Long), chúng tôi hỏi địa chỉ gia đình ông Trần Hữu Nam (66 tuổi) thì ai ai cũng biết, bởi đây là một trong những gia đình lâu đời làm mứt gừng ở đất Huế.

Mứt gừng làng Kim Long là nghề truyền thống có từ hàng chục năm nay, mứt được làm theo phương thức thủ công, không phẩm màu, không chất bảo quản.

Đang thoăn thoắt tay bào gừng, ông Nam cho biết: “Gia đình tôi làm mứt gừng thủ công đã được 3 đời rồi. Cứ đến đầu tháng Chạp, chúng tôi thu mua củ gừng về rồi cạo vỏ, bào để làm mứt gừng phục vụ Tết cổ truyền. Vào thời điểm này, mỗi ngày chúng tôi sản xuất khoảng 3 tạ gừng để làm mứt cho các siêu thị kịp lấy hàng. Mỗi kg bán được 65 ngàn đồng”.

Theo tìm hiểu, ở đâu cũng có thể làm được mứt gừng. Riêng phường Kim Long sở dĩ nổi tiếng về mứt gừng bởi vì đây là làng ven sông, nguyên liệu được mua từ một ngôi làng vùng Thượng nguồn sông Hương (làng Bằng Lãng, xã Thủy Bằng, TX. Hương Thủy). Củ gừng ở đây tuy nhỏ nhưng thơm, cay, ấm và chắc. Người dân Kim Long đã chế biến mứt gừng thành một sản phẩm đặc trưng.

Sau khi thu mua, các hộ dân làm mứt chia nhau gọt vỏ, bào gừng rồi rửa sạch, ngâm nước vo gạo khoảng một giờ vớt ra để ráo. Sau đó, đun nước sôi và cho ít chanh để luộc gừng trong vòng 5 phút.

Công đoạn quan trọng nhất để làm ra những lát gừng thơm ngon là rim gừng để miếng mứt gừng thấm vị, khô và cay nồng. Người nấu thỉnh thoảng trộn đều, khi mứt gần sánh thì đảo nhanh tay cho đến khi đường thật khô và bắt từng lát gừng duỗi thẳng. Sau khi mứt gừng đã thẳng và khô, để nguội rồi cho vào bao bóng để bảo quản lâu ngày.

Bí quyết làm mứt ngon

Tuy nhiên, những người làm mứt gừng đều có bí quyết riêng để cho miếng mứt gừng Kim Long ngon, cay và giòn. Bà Trần Thị Bê, một người có thâm niên 30 năm làm mứt chia sẻ: “Người làm mứt gừng ở phường Kim Long có những bí quyết riêng để tạo ra những miếng gừng mỏng vừa phải, có màu vàng tự nhiên, cay cay, ngọt ngọt và giòn. Từ tỉ lệ đường cho đến thời gian nấu khác nhau sẽ tạo ra được những lát mứt gừng có hương vị khác nhau”.

Vào những ngày cao điểm, gia đình ông Nam còn thuê thêm chừng 25-30 người để làm các công đoạn. 

Theo tìm hiểu, hiện nay làng mứt Kim Long dần mai một, hiện nay chỉ còn khoảng 10 nhà trong vùng mưu sinh bằng nghề truyền thống này. Người dân làng nghề chia sẻ, làm mứt thủ công này cực khổ nhưng thu nhập lại thấp, thị trường bị động. 

Ông Nam cho biết: “Trước đây, ở phường Kim Long có gần 30 hộ sản xuất mứt gừng thủ công, nhưng hiện nay chỉ còn đếm trên đầu ngón tay. Làng nghề mứt gừng Kim Long cung cấp cho thị trường trong tỉnh và các tỉnh lân cận”.