Biến chủng XE lây nhanh hơn Omicron có nguy hiểm?

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ngày 1/4 cảnh báo về biến chủng mới XE, tái tổ hợp từ hai dòng phụ BA.1 và BA.2 của Omicron, có khả năng lây lan nhanh hơn Omicron.

Theo ước tính ban đầu của WHO, tỷ lệ ca nhiễm cộng đồng sau khi xuất hiện XE cao hơn 10% so với BA.2. Như vậy, biến chủng có khả năng lây lan nhanh hơn phiên bản gốc của Omicron 43%. Tuy nhiên, WHO lưu ý cần có thêm nghiên cứu mới để xác nhận điều này.

Cơ quan An ninh Y tế Anh (HSA) xác định được 637 ca nhiễm XE ở Anh, hôm 22/3. Bệnh nhân phân bố trên khắp cả nước, số lượng ngày càng tăng cho thấy khả năng lây lan mạnh của biến chủng trong cộng đồng.

HSA đã so sánh bộ gene của biến chủng Omicron BA.2 (đang chiếm ưu thế ở Anh) và nhận thấy XE có khả năng lây truyền cao hơn 9,8%, tương đồng với báo cáo của WHO. Tuy nhiên, cơ quan này cảnh báo dữ liệu có thể bị sai số trong giai đoạn đầu, tốc độ tăng trưởng được ước tính dựa vào khả năng truyền tải vốn có của virus theo thời gian.

Giáo sư Susan Hopkins, cố vấn y tế chính của HSA, cho biết XE khiến số ca nhiễm tăng lên, song các nhà khoa học chưa thể xác định liệu sự thay đổi này có thực sự là lợi thế tăng trưởng của virus hay không.

"Đến nay, chưa đủ bằng chứng để đưa ra kết luận về khả năng lây truyền, mức độ nghiêm trọng hoặc hiệu lực của vaccine trước XE", giáo sư Hopkins nói.

Các nhà nghiên cứu đã ghi nhận 26 mẫu bệnh phẩm ở Nhật Bản có sự tái tổ hợp giữa biến chủng Alpha và Delta. Tây Ban Nha cũng báo cáo tình trạng tái tổ hợp Alpha và B.1.177 vào mùa hè năm 2020.

Hiện, HSA theo dõi ba dòng tái tổ hợp XD, XE và XF.

XD lai giữa Delta và BA.1, một dòng phụ của biến chủng Omicron, được tìm thấy ở Pháp, Đan Mạch và Bỉ.

XE tái tổ hợp của hai dòng con trong biến chủng Omicron là BA.1 và BA.2. Tuy nhiên nó chứa ba đột biến không có trong Omicron. Biến chủng hiện chỉ xuất hiện ở Anh.

XF tái tổ hợp từ Delta và BA.1, nhưng chỉ được phát hiện tại Anh cho đến nay.

Chuyên gia dịch tễ Tom Peacock, Đại học Hoàng gia London, cho biết đây có thể là những tái tổ hợp cần theo dõi trong thời gian tới, bởi nó bao gồm đoạn gene của Delta - biến chủng có thể dẫn đến các triệu chứng lâm sàng nghiêm trọng hơn.

Ở Việt Nam, Bộ Y tế vẫn đang giao một số cơ quan chuyên môn như Viện Vệ sinh dịch tễ trung ương, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới trung ương, Viện Pasteur TP.HCM lấy mẫu giải trình tự gene ngẫu nhiên để xem tiến trình phát triển của virus cũng như nguy cơ của dịch.

Các báo cáo hằng tuần cho thấy đến nay chưa ghi nhận biến thể XE tại Việt Nam mà chủng BA.2 đang chiếm ưu thế.

BA.2 cũng như BA.1, XD, XE, XF... đều là các biến thể phụ của chủng biến thể Omicron. So với chủng Omicron gốc, các biến thể này đều có thay đổi ít nhiều về khả năng lây truyền. Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia là chưa đáng lo ngại.