Hiến kế 'vụ' BOT Cai Lậy: Nhà nước bỏ tiền mua lại trạm thu phí

Câu chuyện lùm xùm tại BOT Cai Lậy (Tiền Giang) vẫn chưa hạ nhiệt. Thậm chí tình hình ngày càng nóng hơn khi sáng hôm qua (3/12) nhiều người lạ mặt xuất hiện hăm dọa tài xế.

Theo diễn biến mới nhất lúc 11 giờ 35' trưa 3/12, tất cả bốn làn thu phí hướng miền Tây về TP HCM đều bị bốn ô tô các loại án ngữ ngay cabin, tài xế các xe nhất quyết không đồng ý mua vé qua trạm và đồng loạt yêu cầu phải dời trạm.

Tình hình kéo dài trên 10 phút và tình hình kẹt xe hướng miền Tây về TP HCM kéo dài trên 1,5 km khiến BOT Cai Lậy tiếp tục “thất thủ” và buộc phải xả trạm.

Trả lời trong buổi họp báo Chính phủ mới đây Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) Nguyễn Nhật cho biết đến nay Bộ đã tiếp 107 đoàn kể cả Thanh tra Chính phủ và thanh tra các bộ, ngành chưa kể đoàn giám sát của Quốc hội, đoàn giám sát của Ủy ban Kiểm tra Trung ương liên quan tới lĩnh vực BOT.

Trên cơ sở đó, Bộ GTVT tổng hợp lại và báo cáo Thủ tướng Chính phủ và các cơ quan về mặt được và chưa được của các dự án BOT để khắc phục trong thời gian tới.

Thứ trưởng Nguyễn Nhật khẳng định, từ 1/8 khi trạm thu phí dừng, Bộ GTVT đã rà soát lại toàn bộ quy trình xây dựng BOT Cai Lậy, đặc biệt là dựa vào thanh tra của Bộ Xây dựng và kết luận 475 của Kiểm toán Nhà nước, thanh tra của Bộ Giao thông. Trên cơ sở đó, Bộ Giao thông đánh giá dự án này về thủ tục đầu tư không sai với quy định của pháp luật.

Dù Bộ GTVT khẳng định không sai tuy nhiên người dân vẫn phản đối quyết liệt vì cho rằng vị trí trạm thu phí không đúng. Nguyên nhân khiến các tài xế phản đối vì cho rằng nhà đầu tư chỉ xây dựng tuyến đường tránh thì trạm thu phí bắt buộc đặt trên đường tránh chứ không thể đặt trên quốc lộ 1 để thu tiền của những người không đi đường tránh.

Hơn nữa, quốc lộ 1 là hạ tầng cơ bản, được xây dựng từ ngân sách nhà nước, nhà đầu tư chỉ bỏ tiền tráng một lớp mặt đường mà vẫn thu phí với mức rất cao thì không thể chấp nhận. Đồng thời Nhà nước cần hoàn trả chi phí cải tạo quốc lộ mà nhà đầu tư đã bỏ ra và dời trạm BOT về đúng vị trí.

Theo dõi vụ việc liên quan đến BOT Cai Lậy, trao đổi với phóng viên, PGS.TS Bùi Thị An – Đại biểu Quốc hội Khóa 13 cho rằng, vấn đề chính của Cai Lậy là giải pháp chứ không chỉ là xem xét ai đúng, ai sai.

“Nếu tình trạng ùn tắc tại BOT Cai Lậy kéo dài, người dân tiếp tục phản đối việc thu phí sẽ ảnh hưởng rất lớn đến kinh tế xã hội, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư của Việt Nam”, PGS. TS Bùi Thị An cho biết.

Nhìn toàn cảnh BOT Cai Lậy, PGS Bùi Thị An đặt câu hỏi: Chúng ta đã có luật, làm việc dựa trên quy định của pháp luật tại sao lại xảy ra bất cập này?

“Bức xúc của người dân tại BOT Cai Lậy là vị trí đặt trạm thu phí. Vậy khi phê duyệt vị trí đặt trạm thu phí trên Quốc lộ 1A thay vì trên tuyến đường tránh, Bộ Giao thông Vận tải, chính quyền địa phương đã tham khảo ý kiến người dân, doanh nghiệp chưa?”, PGS An đặt câu hỏi.

Theo PGS An, quá trình xã hội hóa giao thông phải kiểm soát để đảm bảo mục tiêu ba bên gồm cùng có lợi: Nhà nước, người dân và doanh nghiệp. Nhưng ở đây chỉ doanh nghiệp là có lợi, người dân có khi không đi đường cao tốc nhưng vẫn phải trả phí là không phù hợp từ đó dẫn đến phản đối.

PGS Bùi Thị An phân tích, Bộ GTVT được Chính phủ giao quản lý nhà nước về mặt giao thông anh có làm được không, nếu không làm đề nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo.

“Nhưng đừng để việc gì cũng đến Thủ tướng, việc gì cũng đẩy lên Chính phủ giải quyết. Đừng để tình trạng trên nóng dưới lạnh kéo dài", PGS An nói.

“BOT Cai Lậy là vấn đề bức xúc từ lâu nhưng không giải quyết được, người dân tìm cách đối phó gây ra phản cảm. Nếu chúng ta không rà soát công khai minh bạch thì hệ lụy rất lớn.

Kỳ họp vừa qua Quốc hội đã phê chuẩn đầu tư Dự án đường cao tốc Bắc – Nam, trong đó có đến 8/11 dự án nhỏ được đầu tư theo hình thức BOT. Tuy nhiên với vấn đề BOT Cai Lậy liệu nhà đầu tư có dám bỏ tiền đầu tư và người dân liệu có ủng hộ “, bà An bày tỏ lo ngại hiệu ứng từ BOT Cai Lậy

Cũng theo bà An, Bộ GTVT cần ngồi lại với doanh nghiệp tìm giải pháp, cụ thể xem xét việc chuyển vị trí trạm thu phí. Không nên để tình trạng này kéo dài, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, đến lưu thông hàng hóa nhất là dịp cuối năm.

Nêu giải pháp BOT Cai Lậy, chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, câu chuyện về BOT Cai Lậy phản ánh bức tranh về BOT nói chung với đầy rẫy những ngổn ngang, rắc rối.

Để không có thêm những “BOT Cai Lậy” tiếp TS Hiếu Chí Hiếu nêu ra 3 giải pháp:

Thứ nhất, để người dân được quyền lựa chọn nên đi hay không nên đi đường BOT giao thông.

“Tôi đã từng sống ở Mỹ nhiều năm, và ở đây thì thông thường cao tốc thông thường sẽ được miễn phí. Chỉ có một số địa phương xây dựng các tuyến đường BOT nhưng trước các tuyến đường này thường có các biển cảnh báo rõ ràng: “đây là tuyến đường có thu phí”. Người dân Mỹ có thể lựa chọn, họ có thể quay lại thì có thể đi tiếp.

Ở Việt Nam, theo tôi, chúng ta nên tiến đến cơ chế tương tự như vậy. Hãy để người dân họ có quyền lựa chọn đi hoặc không đi. Họ có quyền không đi nhưng nếu như họ đi thì họ phải tuân thủ đúng pháp luật.”, TS Hiếu cho biết.

Thứ hai, Nhà nước có thể xem xét bỏ tiền ra để mua lại các trạm thu phí BOT, điều này chúng ta có thể suy xét trong trường hợp chủ đầu từ không thực hiện đúng hợp đồng với nhà nước, không thực hiện đúng các quy trình thu phí.

Thứ ba, Nhà nước nên giám sát chặt chẽ các hợp đồng BOT để tránh những tình trạng như nhà đầu tư thu phí vô tội vạ, thu phí quá số năm quy định, khai báo không đúng số phí đã thu được.