Buồn cho môn Lịch sử hay buồn cho ngành giáo dục?

Ngày 9/7, thông tin từ Sở Giáo dục và Đào tạo TP HCM cho biết, kết quả chấm thi THPT quốc gia năm 2018 cho thấy, kỳ thi năm nay có 4/9 môn thi có tỷ lệ bài thi dưới trung bình (5 điểm) chiếm hơn 50%.

Cụ thể, môn Lịch sử dẫn đầu với hơn 80,9% bài thi đạt điểm dưới trung bình; chỉ có 19,1% thí sinh đạt từ 5 điểm trở lên; số thí sinh từ 8 điểm trở lên là 0,36%. Đây là môn thi có phổ điểm thấp nhất trong các môn thi.

So với kỳ thi THPT quốc gia năm 2017, tỷ lệ bài thi dưới điểm trung bình của môn Lịch sử tại TP HCM ít hơn với hơn 13.000 bài thi trên tổng số 27.000 thí sinh dự thi, chiếm tỷ lệ hơn 48%. Nếu như năm ngoái, môn thi này có một bài thi đạt điểm 10 thì năm nay, môn Lịch sử thuộc nhóm 5 trong tổng số 9 môn thi không có điểm tuyệt đối.

Điểm và tỷ lệ bài thi dưới trung bình có chiều hướng gia tăng, cần tiếp tục báo động về thực trạng dạy và học môn Lịch sử trong các trường phổ thông. 

Khi điểm sử thấp dư luận lại đặt ra câu hỏi: Do dạy, do học hay do gì?

Người viết không phải là một người có chuyên môn về giáo dục nhưng khi đọc những ý kiến của bạn đọc, của người học, người dạy sử cảm thấy không ít người trong xã hội đồng quan điểm với mình.

Không chỉ riêng môn lịch sử mà tất cả các môn học ở Việt Nam hiện nay là quá nặng nề cho các em, chiếm quá nhiều thời gian chồng chéo lẫn nhau, các em không thể nào "giờ nào việc đó" được, thời gian đâu để các em có thể ngồi cảm nhận hay sáng tạo?

Có bao giờ chúng ta suy nghĩ nguyên nhân sâu xa nào dẫn đến kết quả thi môn lịch sử như thế này? Không phải năm nay mà nhiều năm trở lại đây, năm nào cũng kêu ca về môn sử. Đừng nhìn kết quả thi mà thử hỏi mỗi người dân Việt Nam có còn nhớ sử Việt Nam không?

Theo cảm nhận người viết, cái trách đầu tiên là người viết sách sử, Lịch sử không chỉ là một môn học mà còn là chứng nhân văn hóa, là cái nhìn thật khách quan của thời đại. Không nên nặng nề những chuyện lý luận, chính trị.

Nhìn lại toàn bộ sách lịch sử của bậc phổ thông hiện tại là khối kiến thức quá lớn nên dành cho các trường chuyên nghiên cứu, phân tích về lịch sử, hoặc các nhà lý luận chính trị.

Một môn học mà trong đó có quá nhiều sự kiện, nhiều mốc thời gian, rồi đến việc phân tích nguyên nhân, kết quả, đặc điểm, bản chất... thử hỏi một chuyên gia giáo dục, nhà nghiên cứu về lịch sử được đào tạo bao lâu mới có thể nắm được hầu hết sự kiện, các mốc thời gian để đưa ra cho đúng các phân tích cơ bản về các sự kiện, nguyên nhân, kết quả, đặc điểm, bản chất, các so sánh mà không có lầm lẫn, sai sót...

Chương trình lại soạn theo kiểu bác học, hàn lâm...như hiện nay ngay cả giáo viên cũng có thể bị điểm kém chứ đừng nói đến học sinh.

Thứ hai chúng ta nên thay đổi cách học sử, đâu đó nhìn sang nước bạn Trung Quốc cách truyền bá sử của họ rất khác. Họ làm những đoạn phim với số tiền đầu tư rất lớn chủ yếu để nói về lịch sử. Đem các câu chuyện đời tư thật hay của một vĩ nhân nào đó để dựng thành phim. 

Cách dạy Lịch sử của chúng ta vẫn theo lối mòn cô đọc trò chép, thiếu sa đồ thực tế. Các em học sử nhưng chỉ nhìn trên sách giáo khoa, trên bản đồ vẽ mô phỏng từ cách không có điểm nhấn. Cái thiếu chính là thiếu chuyến đi thực tế đến những địa danh lịch sử để các em được thấy, được nhìn từ đó khắc sâu vào trí nhớ các em.

Cái trách cuối cùng là giáo viên. Giáo viên chưa thật sự nghiên cứu, chưa đổi mới phương pháp dạy mà bắt các em phải nhớ kỹ các con số như mình. Thầy cô phải thổi hồn của mình vào từng trận đánh hào hùng của ông cha ta, trong lòng mình không dâng tràn cảm xúc thì làm sao các em yêu mến và làm sao các em nhớ sử nước nhà.