Cá Mái Chèo dài 2.2m chết dạt vào bờ biển thôn Đại Đồng, xã Cương Gián, Nghi Xuân, Hà Tĩnh

Cá Mái Chèo dài 2.2m chết dạt vào bờ biển thôn Đại Đồng, xã Cương Gián, Nghi Xuân, Hà Tĩnh là sự việc mới đây được người dân tại vùng biển này báo cáo lên cơ quan chức năng. Được biết chính quyền địa phương đã giao cho người dân mai táng theo nghi thức của cá Ông.

Cá Mái Chèo dài 2.2m chết dạt vào bờ biển thôn Đại Đồng, xã Cương Gián, Nghi Xuân, Hà Tĩnh

Sáng nay 9/5 người dân vùng biển thôn Đại Đồng, xã Cương Gián (huyện Nghi Xuân, Hà Tĩnh) phát hiện một con cá lạ trôi dạt vào bờ.

Theo như mô tả của người dân, con cá có chiều dài 2,2m, nặng khoảng 20kg, trên lưng có một dãy vây màu đỏ, trên thân có nhiều chấm xanh sẫm, phần đầu có những chùm râu dài màu nâu đỏ.

Cá Mái Chèo dài 2.2m chết dạt vào bờ biển thôn Đại Đồng, xã Cương Gián, Nghi Xuân, Hà Tĩnh: Xác chết cá lạ được phát hiện ở bờ biển Đại Đồng

Theo người dân địa phương, loại cá này có thân giống với cá hố, nhưng phần đầu và vây, râu lại khác thường. Những người đi biển lâu năm đều chưa từng gặp. Hiện con cá lạ đã được chính quyền giao cho người dân chôn cất tại đền Ông Cá theo phong tục địa phương.

Được biết từ lâu, nghi lễ chôn cá Ông là một nghi lễ của ngư dân vùng biển nói chung. Trong tâm thức của họ, đây là loài cá rất hay giúp đỡ các ngư dân trong công việc đánh bắt hải sản. Đặc biệt, trong những lúc tàu thuyền gặp bão tố, cá Ông thường xuất hiện để đưa người và thuyền vào bờ.

Theo truyền thuyết, cá Ông vốn hóa thân từ những mảnh áo cà sa của Phật Bà Quan Âm quăng xuống biển để cứu vớt sinh linh bị chìm đắm, được Phật Bà ban phép để cứu người trên biển. Cũng có truyền thuyết gắn với những bước đường bôn tẩu của chúa Nguyễn Ánh (về sau là vua Gia Long) như sau: khi bị quân Tây Sơn truy đuổi, thủy quân của chúa tháo chạy ra biển và gặp phải sóng to gió lớn, trong lúc nguy khốn đó bỗng có một con cá Ông to lớn ghé đưa thuyền vào bờ. Sau này khi thắng quân Tây Sơn và lên ngôi vua, nhớ ơn cứu mạng, Gia Long đã phong tặng cá Ông là Nam Hải Đại Tướng quân và ủng hộ nhân dân lập miếu thờ cúng, tín ngưỡng cá Ông…

Với những ân tình như vậy, khi gặp cá Ông chết (ngư dân trân trọng gọi là Ông lụy), ngư dân các vạn chài tiến hành đám tang cho cá Ông với những nghi lễ trang trọng nhất như đối với một người cao niên có uy tín trong làng khi qua đời. Đặc biệt, người đầu tiên phát hiện cá Ông lụy được coi như trưởng nam - con trai ông Nam Hải và phải chịu tang như người con trưởng chịu tang bố mẹ ruột. Người này được gọi là ông Sanh, để thể hiện tình cảm của ngư dân đối với loài vật cứu ơn sinh mệnh mình – như người sinh ra mình lần thứ hai.

Cá Mái Chèo dài 2.2m chết dạt vào bờ biển thôn Đại Đồng, xã Cương Gián, Nghi Xuân, Hà Tĩnh: Theo như mô tả của người dân, con cá có chiều dài 2,2m, nặng khoảng 20kg, trên lưng có một dãy vây màu đỏ, trên thân có nhiều chấm xanh sẫm, phần đầu có những chùm râu dài màu nâu đỏ

Khi Ông lụy vào khu vực nào, cư dân khu vực đó cho rằng đây là điều may mắn, rằng Ông đã đem điềm lành về với dân làng. Người đứng đầu làng, đầu xã cho người mang loa, mõ đi thông báo khắp nơi để mọi người trong làng biết mà chuẩn bị mọi thủ tục mai táng. Nếu cá nhỏ thì chỉ một nhóm ngư dân cùng đưa Ông vào bờ để chôn cất; nếu cá nặng hàng tấn thì cả làng, cả xã cùng tổ chức lễ tang.

Khi phát hiện cá Ông lụy, ngư dân địa phương tự giác cho ghe nhẹ nhàng áp sát để dìu xác cá Ông vào bờ. Người ta lấy tre làm thành sợi dây thật chắc rồi huy động thanh niên trai tráng kéo Ông lên bờ. Sau đó, dân làng tìm địa điểm cao ráo, sạch sẽ, thoáng đãng và đặc biệt phải là hướng nhìn ra biển hoặc sông để lập đàn cúng tế. Xưa kia, tiến trình chôn cất cá Ông diễn ra trong 3 ngày với những công việc như sau:

Ngày đầu: lập tang chủ, lập hội đồng hộ lễ; tắm gội, phạn hàm (cho gạo vào mồm) nhập quan, thiết linh sàng, minh tinh, thành phục, triêu tịch diện (cúng cơm mỗi sáng, chiều). Ngày thứ hai: ngày lễ tế, đêm tổ chức hát bội. Ngày thứ ba: Đưa đám, cúng hậu thổ nghi tiết; hát bả trạo đưa linh Ông. Hạ huyệt xong có tổ chức đua ghe để Ông chứng cho lòng thành và âm hồn vui hưởng, không quậy phá.

Cá Mái Chèo dài 2.2m chết dạt vào bờ biển thôn Đại Đồng, xã Cương Gián, Nghi Xuân, Hà Tĩnh: Nghi lễ chôn cá Ông

Sau ba ngày thì làm lễ mở cửa mả; tiếp tục làm tuần 7 ngày, 21 ngày, lễ chung thất 49 ngày, lễ đàm tế (lễ đốt bỏ tang phục) 90 ngày và lễ đại tường 100 ngày. Đủ ba năm thì làm lễ cải táng, lấy xương xếp vào quách xây sẵn trong lăng hoặc đưa ra nghĩa địa cá Ông cải táng, cử người trông coi, hương khói hằng tháng, lễ tế hằng năm. Đối với các vạn chài khác, khi hay tin cá Ông lụy ở vạn nào thì mang lễ vật đến phúng điếu và góp tiền lo tang ma cho Ông. Hằng năm vào các dịp Xuân kỳ, Thu tế, các vạn chài đều cử người về dự và thực hiện các nghi thức phúng điếu rất bài bản.

Dưới thời phong kiến, khi Ông lụy thì triều đình cử quan quân tiến hành kiểm tra cẩn thận để cấp tiền tuất cho dân làng địa phương lo tang ma chu đáo. Ngoài ra còn cấp hương đèn, vải đỏ để khâm liệm, sau khi chôn cất Ông xong được cấp đất xây lăng, cấp ruộng hương hỏa lập đền thờ cúng. Tùy thuộc vào công trạng đóng góp của Ông và theo đề nghị của dân làng mà Ông được phong tặng các cấp đẳng thần.

• Làm rõ tin cá chết xếp lớp dưới đáy biển ở Bố Trạch, Quảng Bình
• Xuất hiện nhiều xe đông lạnh thu mua cá chết
• Nguyên nhân cá chết ở biển miền trung là do độc chất mạnh
• Nghi vấn nguyên nhân cá chết hàng loạt ở Hà Tĩnh, Quảng Bình, Huế