Cách làm ống trúm bắt lươn

Cách làm ống trúm bắt lươn là một nghề có từ lâu đời ở miền Tây sông nước. Trúm lươn thường làm bằng ống nhựa đen, dài khoảng 1,2 m. Một đầu có hom đan bằng tre rất khéo, đầu còn lại bịt kín. Người bắt sẽ cho mồi vào để dụ lươn.

Cách làm ống trúm bắt lươn

Trúm là cái bẫy dụ lươn háo ăn tự chui vào để tìm mồi nhưng không cách nào ra được. Trúm lươn thường làm bằng ống nhựa đen, dài khoảng 1,2 m. Một đầu có hom đan bằng tre rất khéo, đầu còn lại bịt kín. Người bắt sẽ cho mồi vào để dụ lươn.

Cách làm ống trúm bắt lươn: Trúm là cái bẫy dụ lươn háo ăn tự chui vào để tìm mồi nhưng không cách nào ra được

Làm trúm, bắt lươn đồng là nghề truyền thống đã có từ lâu đời ở làng Văn Tràng, xã Long Thành, huyện Yên Thành. Nghề không những giải quyết việc làm cho lao động trong thời gian nông nhàn mà còn đưa lại nguồn thu nhập cao cho người dân.

Đây là nghề không lam lũ vất vả, vốn đầu tư ít, nhưng người làm phải kiên trì, tỷ mỉ trong từng công đoạn. Cây nứa làm trúm phải chọn loại già, có đường đường kính từ 2,7 - 3 cm; chiều dài mỗi ống trên 50 cm. Đuôi trúm được bịt kín bằng mắt nứa, có lỗ thông hơi; đầu trúm được dùng loại dao sắc để khoét nhẵn và đậy lại bằng nắp tre đan theo hình chóp.

Nét đặc trưng riêng của loại trúm lươn ở đây được làm bằng tre, nứa và cây trúc. Nguyên liệu được thu mua từ các huyện miền núi trong tỉnh, vì thế giá thành hạ, không làm ảnh hưởng môi trường sinh thái trên đồng ruộng, ao đầm. Khi lươn vào trúm ăn mồi có thể sống trong thời gian dài mà không bị chết như các loại trúm làm bằng ống nhựa Polime.

Cách làm ống trúm bắt lươn: Nét đặc trưng riêng của loại trúm lươn ở đây được làm bằng tre, nứa và cây trúc

Để mỗi chiếc trúm bắt được nhiều lươn thì một trong những yếu tố quan trọng đó là công đoạn làm nắp trúm. Theo đó nắp được đan bằng nan tre già, được kết lại bằng sợi trúc, vừa tạo được độ bền và chắc chắn.

Đây là khâu khó nhất, đòi hỏi kỹ thuật cao, nan tre và dây trúc phải chẻ rất mỏng được vót trơn mịn, để khi dụ lươn vào ăn mồi dễ dàng, không bị trầy xước vùng da và lươn bị nhốt ở trong không thể trườn ra ngoài được.

Cách làm ống trúm bắt lươn: Nghề đặt trúm

Được biết từ xưa, người ta nghĩ ra cách dùng bẹ chuối ốp lại thành hình ống, rồi cũng có cái hom. Nhưng vì bẹ chuối dễ rách nên chỉ đặt được chừng 2 - 3 đêm là phải làm lại cái khác.

Cách làm ống trúm bắt lươn: Được biết từ xưa, người ta nghĩ ra cách dùng bẹ chuối ốp lại thành hình ống, rồi cũng có cái hom

Nhiều vùng có cây dừa nước thì người ta chầm lá rồi cuốn tròn lại làm ống trúm và cũng đặt được chừng non một tháng thì cũng hư hỏng. Sau đó người ta mới dùng đến cây tre gai thật già để làm ống trúm nên rất bền. Nếu sử dụng và cất giữ kỹ cũng xài được 5 - 6 mùa nước.

Từ làm lỗ thông hơi đến dùi lỗ để cài ghim và đặc biệt là hom trúm phải hết sức tỉ mỉ. Thông thường con lươn vào hom thường không bò thẳng mà vặn mình theo kiểu xoắn ốc, vì thế nếu hom trúm làm không êm, lươn đau mình thì có thể nó rút ngược trở ra. Cây ghim ngoài tác dụng giữ chặt hom trúm, nó còn có tác dụng cắm vào lòng đất giữ cho đầu trúm không nổi lên mặt nước.

https://youtu.be/FT9LItUhBgk

Cách làm ống trúm bắt lươn

Thật ra, trong nghề đặt trúm ngoài việc biết cách làm mồi thì kinh nghiệm lúc đặt trúm quyết định rất nhiều đến việc trúng, thất. Người có kinh nghiệm thì nhìn thực địa, các loại cỏ mọc nơi đó là thứ gì? Nếu là cỏ bắc, lác, sậy thì toàn bắt được lươn vàng nghệ; còn đúc ống trúm vào mấy đám lục bình thì sáng ra chỉ thấy toàn là lươn bông.

Cách làm ống trúm bắt lươn: Thật ra, trong nghề đặt trúm ngoài việc biết cách làm mồi thì kinh nghiệm lúc đặt trúm quyết định rất nhiều đến việc trúng, thất

Sau khi chọn được địa điểm, người ta phải dọn cỏ sạch mới đặt trúm dụ lươn. Một đầu trúm sẽ được cắm xuống đất, đầu còn lại nghiêng 45 độ, để khi lươn chui vào miệng trúm vẫn đảm bảo không khí để sống.

Thường sau khi đặt trúm 10 đến 12 tiếng, người ta sẽ thu gom. Nếu gặp điểm nhiều lươn, mỗi trúm có thể thu được vài con.

Người đặt trúm cũng phải biết hướng gió để quay miệng trúm cho phù hợp, thường là xuôi chiều gió để mùi của mồi phát tán xa hơn. Rồi lúc đặt trúm cũng đoán xem đêm ấy trời có mưa lớn hay không?

Nếu ước chừng có mưa thì nên đem trúm lên gò cao nước sem sép để đặt và nhớ đuôi trúm phải kê cao hơn lúc bình thường vì không khéo mưa lớn ngập lỗ thông hơi thì sáng ra bắt toàn lươn chết.

Cách làm ống trúm bắt lươn: Người đặt trúm cũng phải biết hướng gió để quay miệng trúm cho phù hợp, thường là xuôi chiều gió để mùi của mồi phát tán xa hơn

“Cá mắc vì đăng, lươn say vì mồi”, ngoài yếu tố kỹ thuật làm trúm thì khâu làm mồi để dụ lươn vào trúm là yếu tố quan trọng.

Nắm bắt được đặc tính của lươn thích ăn những loại mồi có mùi tanh, đặc biệt khoái khẩu với loài giun đất. Vì thế người dân đã bắt ốc bươu vàng, giun đất bằm nhỏ trộn lẫn với bùn non, tạo nên thứ mùi đặc trưng tanh nồng, loại mồi này chỉ cần phết nhẹ phía đuôi nắp, sau đó đậy vào miệng trúm rồi đem ra thả ngoài đồng, hoặc kênh rạch.

Nếu như trước đây làm nghề thả trúm phải mất thời gian đi đào giun đất, thì nay các hộ dân đã biết áp dụng các tiến bộ KHKT để nuôi giun đất ở những mảnh vườn có độ ẩm cao, nhờ đó đã chủ động được mồi bắt lươn và không đào bới làm hư hỏng bờ ruộng.

Cách làm ống trúm bắt lươn

Khi thả trúm cũng phải có kỹ thuật, trúm được đặt giữa các rãnh lúa, đầu trúm có nắp đậy được thả xuống bùn; đuôi trúm nổi trên mặt nước, nhưng tuyệt đối không được để nước ngập vào rãnh thông hơi, nếu nước tràn vào trúm thì khi lươn vào ăn mồi sẽ bị chết do ngạt.

Lươn có đặc điểm là trú dưới bùn vào ban ngày, đêm mới ngoi lên kiếm ăn. Chúng rất thích các loại mồi như cá, ốc băm nhuyễn, hoặc ếch nhái nướng cho thơm, đặc biệt là trùn đất. Do vậy người đặt trúm rất chú ý đến mồi.

Cách làm ống trúm bắt lươn: Lươn có đặc điểm là trú dưới bùn vào ban ngày, đêm mới ngoi lên kiếm ăn

Những năm trước, người làm nghề có thể đi đặt trúm cả ban đêm lẫn ngày. Thường mỗi ống trúm như thế này đều có thể bắt được vài con lươn "say" mồi.

Nhưng hiện nay, phần lớn ao tù đã được khai phá làm ruộng, trồng cây, lươn mất đất sống. Ngoài ra, việc sử dụng thuốc trừ sâu cũng khiến môi trường sống của loài này bị đe dọa. Vì vậy mà dù có đi xa hơn, người đặt trúm cũng không dễ bắt được nhiều lươn như trước.

Cách làm ống trúm bắt lươn

Lươn đồng thường nhỏ hơn lươn nuôi, nhưng thịt thơm ngon hơn. Các nhà hàng, quán ăn lớn là nơi tranh mua loại lươn trong tự nhiên bắt bằng trúm này.

Một số món ăn bài thuốc từ lươn

Chữa mất ngủ, kém ngủ: Nấu lươn với ngó sen lượng đủ dùng. Ăn vào buổi chiều hàng ngày. Còn có tác dụng cân bằng kiềm toan nội môi phòng chữa bách bệnh.

Chữa trĩ, sa tử cung thể khí hư: 1 con lươn vàng to, bỏ ruột, nấu với nước cùng 10g đẳng sâm cho nhừ để uống nước là chính. Nêm gia vị. Có thể thêm gừng.

Chữa tiểu ra máu: 250g lươn vàng bỏ ruột thái mỏng. Mướp đắng 250g. Nấu với nước vừa dùng. Ngày chia ăn 2 lần.

Cách làm ống trúm bắt lươn: Lươn có rất nhiều công dụng

Chữa bệnh tăng đường huyết, trí nhớ giảm sút: Nấu lươn sốt cà chua ăn hàng ngày. Hoặc thịt lươn nấu với đậu phụ thành canh để ăn.

Chữa ho, ho lao do âm hư: Lươn 250g với đông trùng hạ thảo 3g nấu canh ăn.

Chữa sốt rét, thiếu máu: Lươn xào với rau sam. Phụ nữ, người già thiếu máu ăn lươn rất có ích.

Bệnh ngoài da ghẻ lở, hắc lào, sẩn ngứa: Da lươn đốt tồn tính hoà rượu để bôi.

Ngoài ra lươn còn được phối hợp với một số dược liệu để chữa nhiều bệnh như thấp khớp mạn tính, trúng phong bại liệt…

Lưu ý: Dùng lươn phải tươi và không ăn lươn màu xanh.

Những lợi ích sức khỏe từ thịt lươn

Thịt lươn còn chứa nhiều loại vitamin và chất khoáng như vitamin A, B1, B6 hay chứa chất sắt, natri, kali, calci.

Cách làm ống trúm bắt lươn: Thịt lươn chứa nhiều loại vitamin và chất khoáng như vitamin A, B1, B6 hay chứa chất sắt, natri, kali, calci

Theo Đông y, lươn có tác dụng bồi dưỡng khí huyết, tiêu trừ phong thấp, có thể chữa được bệnh suy dinh dưỡng, kiết lị, đau nhức xương sống, trĩ nội, phong thấp, bệnh huyết trắng của phụ nữ.

Tuy nhiên, thai phụ không nên ăn thịt lươn. Với đặc tính bổ dưỡng và sinh khí huyết, máu lươn có tác dụng tăng cường dương khí, giúp lưu thông máu huyết, trị được chứng khô miệng, đau nhức trong tai và tăng cường khả năng tình dục.

- Chữa bệnh tiêu chảy: Nếu phân có đờm, nhớt và máu: nướng một con lươn nước ngọt sau khi bỏ phần gan và tạng phủ. Sau đó, rang với 10g đường vàng để tán thành bột. Uống bột với nước ấm ngày từ 3 đến 4 lần, mỗi lần từ 1 đến 2 muỗng cà phê.

Cách làm ống trúm bắt lươn: Lươn chữa nhiều bệnh

- Chữa bệnh phong thấp: Nên ăn lươn hầm (um) chung với rau ngổ và sả.

- Chữa bệnh trĩ: Ăn thịt lươn nước ngọt hoặc lươn biển để giúp cầm máu và trị búi trĩ. Khi nấu lươn nên dùng nồi bằng đất để giảm bớt mùi tanh của lươn. Mổ lươn theo cách cổ truyền là không dùng dao mà dùng cật tre vót mỏng để tránh sự tương khắc giữa máu lươn và kim loại có thể gây tanh.

- Chữa chứng bất lực: Hầm lươn chung với hạt sen, hà thủ ô, nấm mèo hoặc nấm linh chi. Có thể cho thêm lá lốt.

Cách làm ống trúm bắt lươn: Lươn không chỉ thực làm phẩm mà còn làm thuốc 

- Chữa chứng suy nhược: Trường hợp bị suy nhược do lạm dụng tình dục, hãy nấu lươn biển chung với rượu chát cho đến khi cạn. Sau đó, nướng lươn đã nấu chín cả da lẫn xương, cuối cùng tán thành bột. Uống mỗi ngày từ 7 đến 10g chung với rượu tùy theo tình trạng suy nhược.

Những món ăn bổ dưỡng từ thịt lươn

- Ở Nam bộ, có nhiều cách chế biến lươn như xào lăn, xé phay, nấu lẩu... Nam bộ là vùng đất được thiên nhiên ban tặng nhiều chim trời cá nước. Trong bữa ăn hàng ngày của người dân Nam bộ có nhiều món ăn được chế biến từ lươn, rùa, rắn...

Cách làm ống trúm bắt lươn: Lươn xào chuối

Món nào cũng ngon, nhưng đáng nhớ nhất là món gỏi lươn bắp chuối hột. Nhìn đĩa gỏi lươn thật hấp dẫn, có mùi thơm của đậu phộng rang, mùi nồng của rau thơm, vài cọng ớt màu đỏ cắt sợi chỉ.

- Món gỏi lươn, bắp chuối hột có vị chua, ngọt dịu, thơm mùi rau răm, thịt lươn vàng thơm là món dân dã khó quên. Món này nếu có thêm bánh tráng mè để xúc ăn càng thêm tuyệt.

Cách làm ống trúm bắt lươn: Chả lươn

Cháo lươn nấu với đậu xanh vừa ngon lại vừa bổ dưỡng, ăn vào lại mát da mát thịt, tinh thần sảng khoái, tăng cường sinh lực. Miền Nam vào khoảng tháng ba, tháng tư khí hậu nóng bức ăn món cháo lươn vừa ngon vừa mát càng tốt cho sức khỏe. Còn tại miền Bắc, món ăn nổi tiếng nhất có lẽ là miến lươn.

Điều cần biết khi ăn thịt lươn

Theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Lâm, Phó Viện Dinh dưỡng Quốc gia: "Trong thịt lươn có một loại ấu trùng ký sinh sống rất dai và chịu được nhiệt độ cao. Vì vậy, nếu chỉ xào qua trên lửa, những ấu trùng này sẽ còn sống và theo đường ăn uống đi vào ruột. Tuy nhiên, ăn thịt lươn như thế nào để cơ thể hấp thu hết thành phần dinh dưỡng?

Cách làm ống trúm bắt lươn: Tốt nhất, nên chế biến bằng cách nấu chín, ninh nhừ hoặc hấp cách thủy... bảo đảm sao cho thịt lươn khi được dọn lên mâm đã được nấu chín kỹ

Tốt nhất, nên chế biến bằng cách nấu chín, ninh nhừ hoặc hấp cách thủy... bảo đảm sao cho thịt lươn khi được dọn lên mâm đã được nấu chín kỹ.

Người tiêu dùng cũng lưu ý khi mua lươn ngoài chợ tuyệt đối không được mua lươn đã chết hoặc ươn về chế biến. Trong thịt lươn chứa rất nhiều protein, trong đó có hợp chất Histidine tốt cho cơ thể, nhưng khi lươn chết, hợp chất này bị ô nhiễm bởi vi khuẩn và có thể chuyển hóa thành chất độc Histamine.

Bình thường, cơ thể người có thể chịu đựng một hàm lượng chất độc này, nhưng nếu hàm lượng cao hoặc cơ thể yếu, mới bệnh xong hoặc trẻ em có sức đề kháng kém sẽ có nguy cơ bị ngộ độc rất cao".

Các món ngon từ lươn

Lươn xào

Nguyên liệu:

Lươn to 500 g

Lạc rang 100g

Bột cari, hành khô, củ sả, ớt tươi.

Mỡ nước, nước mắm, muối, mì chính, đường, hạt tiêu

Cách làm ống trúm bắt lươn: Lươn xào

Quy trình chế biến:

Lươn làm sạch nhớt, rửa sạch, mổ bỏ nội tạng lọc lấy thịt (bỏ xương), cắt khúc ngắn 3cm.

Hành, tỏi, củ sả bóc vỏ, băm nhỏ.

Ớt băm nhỏ. Lạc rang bóc vỏ giã dập.

Lươn ướp sả, ớt, hành tỏi, mắm, tiêu, muối, mì chính, đường, bột cari, bóp đều để ngấm 5 phút.

Đun mỡ nóng già, cho hành, tỏi, ớt, củ sả phi thơm, cho bột cari vào đảo nhanh, trút lươn vào xào săn, cho lạc vào đảo đều rắc hạt tiêu. Xúc vào đĩa ăn nóng.

Lươn màu vàng. Thơm dậy mùi tỏi, sả, cari. Vị ngon, cay, ngọt đậm của lươn. Lươn săn nguyên miếng không có nước.

Lươn nấu chuối

Nguyên liệu:

Lươn 400g

Thịt lợn nạc 100g

Khế chua 150g

Mỡ nước 30g

Chuối xanh 300g

Cách làm ống trúm bắt lươn: Lươn nấu chuối

Nước mắm, muối, mì chính, ớt bột, hành củ, lá lốt, mắm tôm đặc quốc Huế.

Quy trình chế biến:

Lươn làm sạch nhớt, đem luộc chín, vớt ra gỡ lấy thịt, thái nhỏ. Chuối xanh gọt vỏ, thái nhỏ theo chiều dọc. Khế chua cắt bỏ rìa cạnh, thái theo chiều dọc của quả, bóp qua muối, rửa sạch.

Cho mỡ vào chảo để nóng già, phi thơm hành, cho thịt nạc thái nhỏ và lươn vào xào, nêm vừa nước mắm, muối, ớt bột, rồi cho chuối, khế vào xào lẫn

Cuối cùng cho nước mắm tôm lọc vào, đảo đều cho ngấm, cho nước sôi vào đun thêm 15 – 20 phút nữa là được, cho một ít mì chính và lá lốt thái nhỏ, ăn nóng.

Không có vị chát của chuối và khế, nổi vị cay của ớt bột, chuối khế không bị nát.

Lươn om riềng mẻ

Nguyên liệu:

Lươn to 500 g

Thịt nạc 300 g

Lá xương xông, riềng, hành hoa, rau răm, hành khô.

Dấm bỗng, nghệ, nước mắm, muối, mì chính, hạt tiêu.

Cách làm ống trúm bắt lươn

Quy trình chế biến:

Lươn làm sạch nhớt (dùng muối và nước nóng 70°c) rửa sạch, lọc bỏ xương sống, cắt khúc 5cm.

Thịt lợn băm nhỏ

Riềng gỗ nhỏ tơi.

Nghệ giã nhỏ vắt lấy nước.

Hành khô băm nhỏ, hành tươi rửa sạch, chần qua. Bỗng rượu hoặc mẻ nghiền nhuyễn.

Lươn sau khi cắt thái đem ướp riềng, nghệ, nước mắm, muối, mẻ hoặc bỗng rượu, hạt tiêu.

Thịt lợn sau khi băm nhỏ ướp: mắm, tiêu, nước nghệ, riềng mì chính, hành khô bóp kỹ. Trải từng miếng lươn, cho thịt vào cuốn tròn, dùng lá xương sông cuộn ngoài cùng, lấy lá hành buộc chặt. Xương lươn cho vào nước nấu lấy nước dùng.

Cách làm ống trúm bắt lươn: Lươn rán

Đun mỡ nóng già, cho lươn vào rán qua đổ nước ướp lươn còn lại và nước dùng vào xăm xắp đậy vung kín om tới khi lươn ngấm đều gia vị và nước còn lại sánh là được.

Bày lươn vào đĩa, đổ nước sốt trùm kín, rắc rau răm thái nhỏ, ăn nóng.

Lươn màu vàng xanh. Mùi thơm, dậy mùi riềng dấm (mẻ) không tanh. Vị ngon, ngọt đậm của thịt, chua nhẹ. Lươn nguyên miếng. Nhân chắc không bã, có ít nước sốt.

Lươn xào miến

Nguyên liệu:

Lươn to 400 g

Miến 350 g

Thịt ba chỉ 150 g

Nấm hương, hành hoa, rau răm, hành khô, mộc nhĩ.

Mỡ nước, nước mắm, muối, mì chính, hạt tiêu.

Quy trình chế biến:

Cách làm ống trúm bắt lươn: Miến lươn

Lươn làm sạch nhớt, rửa sạch, luộc chín, bỏ ruột, gỡ lấy thịt ướp nước mắm, hạt tiêu, mì chính. Xương lươn cho vào nước luộc, ninh lấy nước dùng ngọt.

Miến chần nước sôi, rửa lại nước là, để ráo.

Mộc nhĩ, nấm hương ngâm nỏ, rửa sạch, thái chỉ ướp nước mắm.

Thịt ba chỉ rửa sạch, thái chỉ.

Hành khô thái mỏng. Hành hoa rửa sạch, thái khúc.

Pha nước dùng lươn (50ml) với nước mắm, mì chính có vị mặn, ngọt.

Đun mỡ nóng già, phi thơm hành cho lươn vào xào săn xúc ra để riêng. Tiếp tục đun mỡ nóng già cho thịt vào xào săn cho tiếp mộc nhĩ nấm hương xào ngấm, đổ thịt lươn vào trộn đều xúc ra để riêng

Đun nóng mỡ cho miến vào đảo đều tay, rưới nước dùng đã pha ở trên vào xào tới khi miến săn và ngấm đều gia vị đổ thịt lươn vào đảo đều. Cho hành, rau răm (thái nhỏ) trộn đều xúc ra đĩa rắc hạt tiêu. Ăn nóng.

Màu nâu, trắng xanh, đen xen lẫn đồng đều thơm dậy hành phi có lươn, dậy mùi nấm, tiêu, răm, vị ngon ngọt đậm của thịt hơn. Lươn săn không nát, miến săn, ăn mềm không củng dai, không nát nhũn.

• Cách làm thuốc trừ sâu thảo dược tự chế từ rượu và gừng, tỏi, ớt

• Cách làm món chay thanh lọc cơ thể vào cuối tuần

• Cách làm kem que chuối dừa giải nhiệt ngày nóng

• Tào phớ là gì và cách làm tào phớ thơm ngon

• Xoài lắc là gì và cách làm món xoài lắc