Cần công khai doanh nghiệp vi phạm để chống chuyển giá, trốn thuế

“Bí mật quốc gia”

Thanh tra Tổng cục Thuế, Bộ Tài chính cho biết 9 tháng đầu năm đã tiến hành thanh tra tại 217 doanh nghiệp có giao dịch liên kết.

Theo đó, kết quả truy thu và phạt 575 tỷ đồng đối với các doanh nghiệp trên. Đồng thời, kết quả thanh tra đối với các giao dịch liên kết giảm lỗ 2.635 tỷ đồng, giảm khấu trừ 15,5 tỷ đồng.

Ông Phạm Ngọc Lai, Thanh tra Tổng cục Thuế, Bộ Tài chính cho rằng, để chống chuyển giá, Thanh tra Tổng cục Thuế tiến hành xác định lại giá thị trường của các doanh nghiệp có giao dịch liên kết. Công tác này xác định tăng thu nhập chịu thuế của các doanh nghiệp trong diện thanh tra lên 1.748,67 tỷ đồng, giảm lỗ 1.888 tỷ đồng.

Sau thanh tra, các doanh nghiệp bị truy thu và phạt 256 tỷ đồng. Con số 256 tỷ đồng này đến từ việc xác định lại tỷ suất lợi nhuận của các doanh nghiệp có giao dịch liên kết so với báo cáo.

Khi được hỏi về tên các doanh nghiệp nghi chuyển giá trong diện thanh tra, vị Thanh tra Bộ Tài chính từ chối tiết lộ danh sách cụ thể và cho biết đây là dữ liệu bí mật quốc gia.

Trước trả lời của đại diện Thanh tra Tổng cục Thuế dư luận cho rằng, chỉ có công khai, minh bạch kết luận thanh tra mới tạo được niềm tin cho người dân, tạo sự công bằng giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp liên kết, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Theo TS Bùi Trinh – Chuyên gia nghiên cứu kinh tế độc lập việc Tổng cục Thuế cho rằng danh sách doanh nghiệp vi phạm chuyển giá là dữ liệu bí mật quốc gia nên không thể cung cấp là không thuyết phục.

“Không thuyết phục ở chỗ cần xem lại thế nào là dữ liệu bí mật quốc gia, danh sách doanh nghiệp có vi phạm chuyển giá nằm trong kết quả thanh tra, kiểm tra quý 3 và 9 tháng đầu năm 2017. Như vậy, đây chỉ là kết quả thanh tra chuyên ngành thuế bình thường tại sao lại là bí mật quốc gia”, TS Bùi Trinh đặt vấn đề.

TS Bùi Trinh cho rằng, thuế và thất thu thuế là vấn đề hệ trọng liên quan đến nền tài chính mỗi quốc gia. Trong khi ngành thuế có thể niêm yết công khai tên doanh nghiệp nợ đọng thuế thì không có lý do gì không thể công khai doanh nghiệp có vi phạm chuyển giá.

Minh bạch để chống chuyển giá

Nghiên cứu vấn đề đầu tư nước ngoài tại Việt Nam TS Bùi Trinh cho biết: “Hiện nay chúng ta vẫn đang còn tâm lý "sính" đầu tư nước ngoài. Cứ nghe thấy tháng này, năm này kêu gọi đầu tư FDI bao nhiêu tỷ USD là coi đó như thành tích đáng tự hào. Tuy nhiên cần nhìn lại vai trò của FDI và đóng góp của những doanh nghiệp này với nền kinh tế”.

TS Trinh phân tích, doanh nghiệp FDI đầu tư vào Việt Nam vì lý do ưu đãi và giá nhân công rẻ. Chúng ta ưu đãi không những về mặt bằng (đất) mà cả thuế trong suốt quá trình đầu tư. Ngược lại cái chúng ta nhận về chỉ là việc làm cho số ít lao động, trong khi vấn đề chính trong thu hút đầu tư nước ngoài là chuyển giao công nghệ gần như không có gì.

“Tuy được ưu đãi lớn nhưng không ít doanh nghiệp FDI dính nghi án chuyển giá, trốn thuế, gây thất thu ngân sách, tác động không tốt đến môi trường đầu tư của Việt Nam”, TS. Trinh đánh giá.

Thống kê những năm qua cho thấy, cả nước có khoảng 50% doanh nghiệp FDI kê khai lỗ, trong đó nhiều doanh nghiệp thua lỗ liên tục trong nhiều năm liên tiếp. TP HCM có tới gần 60% trong số trên 3.500 doanh nghiệp  FDI thường xuyên kê khai lỗ trong nhiều năm; Tương tự tại tỉnh Lâm Đồng với 104/111 doanh nghiệp FDI báo cáo lỗ liên tục; tỉnh Bình Dương, một trong những tỉnh thu hút được nhiều dự án FDI, cũng có đến 50% doanh nghiệp FDI báo cáo lỗ từ năm 2006 – 2011.

Trường hợp điển hình có những biểu hiện “đáng ngờ” về chuyển giá, phải nói đến Công ty Coca-Cola Việt Nam. Trong hơn 20 năm đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam, Coca-Cola liên tục báo lỗ, lỗ lũy kế tính đến 30/9/2011 của công ty này đã lên tới 3.768 tỷ đồng, vượt cả số vốn đầu tư ban đầu là 2.950 tỷ đồng.

Do lỗ liên tục như vậy nên Coca-Cola Việt Nam không phải đóng thuế thu nhập doanh nghiệp, trong khi doanh thu liên tục tăng từ 20-30%/năm. Tuy lỗ lớn như vậy nhưng doanh nghiệp này đã có kế hoạch đầu tư thêm 300 triệu USD tại Việt Nam.

Trở lại vấn đề công khai doanh nghiệp vi phạm chuyển giá, TS Trinh cho rằng nếu thực hiện công khai tên doanh nghiệp sẽ có tác dụng chống chuyển giá trốn thuế.

“Nếu người tiêu dùng biết doanh nghiệp FDI nào đó trốn thuế chắc chắn quay lưng với sản phẩm do doanh nghiệp đó sản xuất ra. Nói các khác chúng ta có thể sử dụng sức mạnh của người tiêu dùng trong việc chống chuyển giá trốn thuế. Với một thị trường hơn 90 triệu dân nếu 1 sản phẩm bị tẩy chay chắc chắn doanh nghiệp sẽ bị ảnh hưởng. Từ đó sẽ thay đổi hành vi của doanh nghiệp”, ông Trinh cho biết.

Theo ông Trinh việc minh bạch doanh nghiệp chuyển giá sẽ không ảnh hưởng thu hút đầu tư nước ngoài ngược lại sẽ khiến môi trường đầu tư của Việt Nam tốt lên.