Cao tốc Bắc – Nam: Vì sao doanh nghiệp Trung Quốc đua nhau dự thầu?

Theo Hoàng Lâm / Sức Khỏe Cộng Đồng 19:00 22/07/2019

Cao tốc Bắc - Nam đang chứng tỏ sức hút với các nhà đầu tư ngoại, đặc biệt nhà thầu Trung Quốc khi lấn lướt về số lượng nhà đầu tư độc lập cũng như liên danh.

cao-toc-bac-nam-vi-sao-nha-dau-tu-trung-quoc-dua-nhau-du-thau
Các chuyên gia lo ngại cao tốc Bắc - Nam phía Đông sẽ rơi vào nhà đầu tư kém năng lực, dẫn tới đội vốn, chậm tiến độ, chất lượng kém. Ảnh minh họa: Phạm Thanh/ Tiền Phong

Theo số liệu từ các ban quản lý dự án, tính đến thời điểm đóng hồ sơ sơ tuyển của 8 dự án thành phần đầu tư theo phương thức công - tư (PPP) của cao tốc Bắc - Nam, đã có 60 bộ hồ sơ được nộp.

Theo thống kê, có 16 nhà đầu tư Trung Quốc đến sơ tuyển tại cao tốc Bắc - Nam. Trong đó có nhiều công ty thuộc các tập đoàn đường sắt như Tập đoàn Cục 16 đường sắt Trung Quốc, Tập đoàn Cục 21 đường sắt Trung Quốc, China Railway Construction Investment Group Co, China Railway Construction Corp...

Hàn Quốc xếp sau với 5 nhà đầu tư, trong đó có các tên tuổi quen thuộc như Daewoo, Lotte... Chỉ có hai doanh nghiệp đến từ Pháp. Singapore và Philippines, mỗi quốc gia có một đại diện tham dự.

Doanh nghiệp Việt Nam vẫn chiếm số lượng đông nhất với 29 đơn vị. Tuy nhiên, không nhiều hồ sơ độc lập. Đa số doanh nghiệp chọn cách liên danh với nhau hoặc với nhà đầu tư Trung Quốc.

Việc các doanh nghiệp trong nước buộc phải liên danh với nước ngoài là điều đã được dự đoán trước. Các nhà đầu tư nội không thiếu kinh nghiệm thi công, nhưng đều gặp khó khăn về vốn do các ngân hàng thương mại trong nước không còn muốn mạo hiểm với những khoản vay trung, dài hạn.

Theo kế hoạch được duyệt, Dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông thực hiện trong giai đoạn 2017-2020, chia thành 11 đoạn. Trong đó có 3 đoạn đầu tư bằng ngân sách nhà nước, 8 đoạn còn lại kêu gọi đầu tư vốn tư nhân theo hình thức PPP. Với 8 đoạn đầu tư theo hình thức PPP, Bộ GTVT đang duyệt hồ sơ mời thầu quốc tế với 21 gói thầu/8 dự án.

Trước số lượng nhà thầu Trung Quốc, PGS.TS Phạm Xuân Mai (Đại học Bách khoa TPHCM) khi trao đổi với Tiền Phong đã tỏ ra lo ngại trước nguy cơ trúng thầu của doanh nghiệp Trung Quốc.  

cao-toc-bac-nam-vi-sao-nha-dau-tu-trung-quoc-dua-nhau-du-thau
Bộ Giao thông - Vận tải (GTVT) bắt đầu quá trình đánh giá hồ sơ sơ tuyển tham gia 8 dự án thành phần đầu tư theo hình thức đối tác công - tư (PPP) thuộc Dự án Xây dựng một số đoạn đường bộ cao tốc trên tuyến Bắc - Nam phía Đông, giai đoạn 2017 - 2020. Ảnh: TPO

PGS.TS Phạm Xuân Mai chỉ rõ, khi nhà thầu và nhà đầu tư Trung Quốc thường đưa ra giá thấp để trúng thầu, sau đó thi công rồi cố tình trì hoãn tiến độ để yêu cầu tăng vốn gấp 2-3 lần ban đầu. Trong khi chất lượng công trình thường rất kém. Điều này, theo ông Mai, có phần tới từ vấn đề quản lý của Việt Nam, ngoài năng lực còn có chuyện mập mờ, tiếp tay cho nhà thầu.

Về kêu gọi nhà đầu tư quốc tế uy tín từ các nước phát triển (như Nhật Bản, châu Âu) tham gia các dự án BOT giao thông của Việt Nam. Do ở Việt Nam có nhiều rào cản, từ cung cách quản lý, thủ tục phức tạp, tham nhũng, thiếu minh bạch; thường yêu cầu giá rẻ, trong khi các nước phát triển thường làm chất lượng, giá thành cao; tỷ giá chưa ổn định... Với những rào cản này thường chỉ nhà đầu tư Trung Quốc dễ dàng đáp ứng.

PGS.TS Phạm Xuân Mai, hy vọng các cơ quan quản lý đặt ra tiêu chí ràng buộc để hoặc loại nhà thầu năng lực yếu hoặc ngăn chặn các chiêu trò của nhà thầu sau khi trúng thầu. Bắt buộc các nhà thầu, nhà đầu tư phải thực hiện theo đúng cam kết hợp đồng do bài học từ dự án đường sắt Cát Linh - Hà Đông, các dự án nhiệt điện... vẫn còn đó.

PGS.TS Hoàng Văn Cường - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế quốc dân (Hà Nội) cho rằng, việc lựa chọn nhà thầu cho dự án không đơn giản chỉ là vấn đề tài chính hay kinh nghiệm mà cần quan tâm đến nhiều yếu tố khác nữa.

Phân tích 3 yêu cầu trong việc lựa chọn nhà thầu dự án cao tốc Bắc – Nam với Báo Đất Việt, PGS.TS Hoàng Văn Cường nêu rõ: Thứ nhất, với những nhà đầu tư có bất cứ “dấu vết” là nguy cơ đe dọa sự an toàn, ổn định của một trong các mục tiêu nói trên thì cần thiết phải có cơ chế ràng buộc cứng để chịu sự kiểm soát chặt chẽ, thậm chí có thể ra điều kiện loại thẳng, không cho phép tham gia.

Thứ hai, dự án cao tốc Bắc – Nam đã được chia thành nhiều gói thầu nhỏ và mỗi nhà đầu tư hoặc liên danh chỉ được giữ vai trò làm chủ một gói thầu để tránh tình trạng một nhà thầu hoặc liên danh các nhà thầu của cùng một quốc gia bắt tay nhau chi phối biến dự án thành “con tin” của nhà thầu. Vì khi để một nhà thầu hoặc những nhà thầu của một quốc gia duy nhất nắm giữ vai trò chi phối ở phần lớn dự án, thì khi xảy ra sự cố ở một gói thầu nào đó sẽ có nguy cơ là cái cớ để kéo theo sự đình trệ ở hàng loạt gói thầu tiếp theo.

Dự án có thể dễ dàng bị lèo lái để rơi vào vết xe đổ của nhiều dự án giao thông hiện nay như: đội vốn, chậm tiến độ, không bảo đảm được chất lượng công trình... gây ra những tác động xấu về kinh tế, xã hội, an toàn, an ninh quốc gia.

Thứ ba, lựa chọn nhà thầu phải nhìn lại lịch sử của từng nhà thầu khi tham gia vào dự án. Với những nhà thầu từng thực hiện dự án trên lãnh thổ Việt Nam hoặc kể cả với những dự án quốc tế mà để xảy ra những sai phạm mang tính cốt yếu như không đảm bảo đầy đủ năng lực như cam kết, tìm cơ kéo dài thời gian, đội vốn, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới kinh tế, kỹ thuật hoặc có nguy cơ đe dọa tới an toàn, an ninh quốc phòng thì phải loại ngay từ đầu, không cần đắn đo, cân nhắc. Việc xem xét trừ điểm chỉ áp dụng đối những trường hợp mắc lỗi mang tính hành chính, lỗi thông thường, phổ biến, dễ xảy ra, không gây hậu quả nghiêm trọng thì có thể xem xét trừ điểm tuỳ theo mức độ phạm lỗi.

 

Đại biểu Quốc hội tranh luận về khoản nợ 4.069 tỷ đồng cao tốc Hà Nội – Hải Phòng

Đề nghị bố trí 4.069 tỷ đồng từ khoản 10.000 tỷ đồng điều chỉnh giảm nguồn các dự án quan trọng quốc gia cho dự án cao tốc Hà Nội - Hải Phòng nhận được nhiều quan điểm trái chiều từ các vị đại biểu khác.

 

Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng: Chi 4.000 tỷ từ ngân sách để trả nợ

Chính phủ đề nghị Quốc hội cho phép bố trí 4.069 tỷ đồng từ khoản 10.000 tỷ đồng để bố trí cho dự án cao tốc Hà Nội - Hải Phòng của Bộ Giao thông Vận tải.

 

Hơn 11.500 tỷ đồng giao sai quy định cho ‘ông trùm’ đường cao tốc

Kiểm toán Nhà nước kiến nghị thu hồi số vốn Bộ Kế hoạch & Đầu tư giao sai quy định cho VEC để phát triển dự án đường cao tốc.

Tin khác