Chi tiết dự luật dẫn độ khiến hàng triệu người dân Hong Kong tức giận

Theo Phan Tom / Sức Khỏe Cộng Đồng 13:57 10/06/2019

Hình ảnh cuộc biểu tình lên đến một triệu dân của Hong Kong gây chấn động khu vực. Lý do dẫn đến cuộc biểu tình này chính là dự luật dẫn độ tội phạm về đại lục Trung Quốc. Vậy chi tiết của dự luật này như thế nào?

hong-kong3-4-2247542.jpg
Cuộc biểu tình hơn 1 triệu người (theo chính quyền Hong Kong là chỉ 250.000 người) ngày 9/6. 

Ngày 9/6, bất chấp nắng nóng kỷ lục tại Hong Kong, theo ước tính của nhóm lãnh đạo phong trào, đã có hớn 1 triệu người tham gia biểu tình trên khắp các đường phố của đảo này. Nguyên nhân của sự bức xúc là do lãnh đạo của đặc khu này dự tính đưa dự luật sử đổi "Người phạm tội bỏ trốn và Hỗ trợ pháp lý lẫn nhau về vấn đề hình sự" ra tranh luận trước cơ quan pháp luật Hong Kong vào 12/6 tới. 

Nếu dự luật này được thông qua, người dân Hong Kong, công dân Trung Quốc cùng những người nước ngoài sống tại trung tâm tài chính toàn cầu này đều có nguy cơ bị dẫn độ nếu họ bị truy nã ở Trung Quốc đại lục.

Chính quyền Hong Kong lần đầu tiên đưa ra đề xuất dự luật hồi tháng 2/2019, mục đích nhằm đơn giản hóa việc dẫn độ từng trường hợp nghi phạm hình sự đến các vùng nằm ngoài 20 địa phương mà Hong Kong đã ký hiệp ước dẫn độ, chẳng hạn như Trung Quốc đại lục, đảo Đài Loan và Macau. Mục tiêu của dự luật là bít lại điều mà các quan chức Hong Kong nhiều lần mô tả là "lỗ hổng" khiến cho thành phố trở thành "thiên đường" cho tội phạm từ Trung Quốc đại lục tràn sang.

Điển hình, trong năm 2018, một vụ án giết người đã xảy ra ở Đài Loan, khi đó, tên tội phạm (vốn là cư dân Hong Kong) Chan Tong-kai đã giết chết bạn gái khi hai người cùng đi du lịch. Tên này sau đó trở về Hong Kong nhưng cơ quan hành pháp của đặc khu không thể buộc tội giết người với hắn hay dẫn độ sang Đài Loan để xử tội vì hai bên không có thỏa thuận dẫn độ. 

Hãng Reuters dẫn bình luận của người dân địa phương cho biết, họ biểu tình vì lo ngại dự luật sẽ khiến Hong Kong bị ảnh hưởng bới luật pháp từ đại lục và cư dân đặc khu có thể trở thành nạn nhân của một hệ thống pháp lý khác. 

Đối với các nhà hoạt động chính trị, họ xem đây là động thái thể hiện chính quyền Hong Kong đang ngày càng thân Bắc Kinh, nghi ngờ về tính công bằng và sự minh bạch của hệ thống tư pháp của Trung Quốc đại lục. Thậm chí, một số chính trị gia đối lập còn cho rằng dự luật này là bước ngoặt đối với tình trạng tự do của thành phố. 

"Nếu Trung Quốc có thể tùy ý đòi dẫn độ người nào đó sang đại lục, điều đó sẽ hủy hoại không chỉ lối sống mà còn phá hủy nền kinh tế của chúng tôi ở Hong Kong bởi nhiều người sẽ rời khỏi nơi này", người biểu tình Tommy Lo nói.

"Đây là một đạo luật hà khắc sẽ ảnh hưởng đến tương lai thế hệ tiếp theo của chúng tôi", cụ bà họ Wong, 70 tuổi, tham gia cuộc biểu tình ngày 9/6, nói.

Trong khi đó, giới chức Hong Kong nhiều lần nhấn mạnh rằng không phải mọi yêu cầu dẫn độ đều tự động được đáp ứng nếu dự luật này có hiệu lực. Các thẩm phán Hong Kong sẽ đóng vai trò như "người gác cổng", quyết định có chấp nhận dẫn độ hay không trong các phiên tòa và bị cáo có thể kháng cáo. Tuy nhiên, một số thẩm phán nói rằng việc Trung Quốc đại lục ngày càng có quan hệ chặt chẽ với Hong Kong và phạm vi điều trần dẫn độ hạn chế sẽ khiến họ phải đối mặt với áp lực chính trị từ Bắc Kinh.

Mỹ, Anh và Đức đã bày tỏ lo ngại về dự luật này. Một số phái viên của Liên minh châu Âu đã gặp trưởng đặc khu Hong Kong Carrie Lam để phản đối. "Đó là đề xuất giáng một đòn khủng khiếp chống lại luật pháp, sự ổn định và an ninh của Hong Kong, vào vị thế của Hong Kong là một trung tâm thương mại quốc tế tuyệt vời", Chris Patten, thống đốc người Anh cuối cùng của Hong Kong trước khi thành phố được bàn giao cho Trung Quốc, nói hồi tuần trước.

Trong khi đó, bà Lam và các quan chức Hong Kong kiên quyết bảo vệ dự luật, nhấn mạnh rằng cần có nó để xử lý vụ giết người ở Đài Loan và bít "lỗ hổng". Tuy nhiên, Đài Loan cũng phản đối dự luật này vì cho rằng nó khiến cư dân của họ gặp rủi ro khi đến Hong Kong.

Bà Lam và các đồng minh khẳng định rằng sẽ có các biện pháp bảo vệ bị cáo, có nghĩa là bất kỳ ai có nguy cơ bị đàn áp chính trị, tôn giáo, tra tấn, xử tử sẽ không bị dẫn độ.

Mặc dù giới lãnh đạo Hong Kong đã đưa ra hạn chế là dự luật dẫn độ chỉ được áp dụng cho tội ác nghiêm trọng và loại trừ 9 tội danh kinh tế cụ thể, không có dấu hiệu nào cho thấy họ sẽ hủy hoặc hoãn kế hoạch bỏ phiếu để cho phép tham vấn rộng rãi hơn về những tác động của dự luật. Các quan chức Trung Quốc công khai ủng hộ chính quyền Hong Kong, nói rằng đây là vấn đề chủ quyền. Dự luật có khả năng được thông qua vào cuối tháng này.

Tuy nhiên, một số chính trị gia đối lập tin rằng lập trường của chính quyền Hong Kong đang bị dao động và họ có thể "xuống nước" nếu như có thêm nhiều cuộc biểu tình quy mô lớn nổ ra.

"Người dân đang thể hiện lo ngại bằng cách thành lập các nhóm riêng", Rose Wu, thành viên tổ chức phi chính phủ Mặt trận Nhân quyền Dân sự, nói, nhắc đến việc sinh viên, người đi làm và bà nội trợ đã ký vào hàng trăm kiến nghị trên mạng từ tháng trước để phản đối dự luật. Ở nước ngoài, các cuộc biểu tình cũng được tổ chức tại hơn 20 thành phố trên toàn thế giới.

"Phản ứng nhanh chóng và mạnh mẽ trên khắp thế giới là cú huých lớn cho những người Hong Kong phản đối dự luật", Wu nói thêm.

 

1 triệu dân Hong Kong biểu tình chống dự luật dẫn độ sang Trung Quốc

Sự kiện được cho là cuộc biểu tình lớn nhất ở đặc khu này trong 15 năm qua.

 

Ngoại trưởng Mỹ gặp lãnh đạo dân chủ Hồng Kông Martin Lee

Ông Mike Pompeo đã gặp nhà lãnh đạo dân chủ Hồng Kông Martin Lee hôm thứ Năm (16/5), khi các nhà hoạt động Hồng Kông đang tìm cách ngăn chặn một đạo luật dẫn độ do Bắc Kinh đề xuất, Bộ Ngoại giao Mỹ cho hay.

Tin khác