Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung ảnh hưởng thế nào đến Biển Đông? (1)

11:00 14/11/2018

Nhiều doanh nghiệp nước ngoài đang dần rút lui khỏi Trung Quốc, do lo sợ chiến tranh thương mại.

chien-tranh-thuong-mai-my-trung-anh-huong-the-nao-den-bien-dong-1

Mối tương quan giữa thương mại và quân sự trên Biển Đông

Thương mại và đại dương luôn là những phần không thể thiếu trong những cuộc tranh đấu giành quyền thống trị toàn cầu. Nhà thám hiểm người Anh, Sir Walter Raleigh từng viết: “Ai kiểm soát biển sẽ kiểm soát được thương mại. Ai kiểm soát được thương mại của thế giới sẽ kiểm soát được sự giàu có của thế giới, tức cả thế giới”.

Lịch sử đã chứng kiến nền “Hòa bình Anh Quốc” (Pax Britannica) trong thế kỉ XIX, nền “Hòa bình Hoa Kỳ” (Pax Americana) trong thế kỉ XX. Đó là cách gọi theo nền “Hòa bình La Mã” (Pax Romana), ám chỉ một thời kì thế giới tương đối yên bình, do một đế quốc đã nắm quyền bá chủ, giữ vai trò “cảnh sát toàn cầu” (sen đầm quốc tế). Đó cũng là trường hợp của Trung Quốc, nếu nước này muốn xây dựng Pax Sinica cho riêng mình trong thế kỉ XXI.

Do vậy, không phải ngẫu nhiên mà chiến dịch tăng cường xây dựng trái phép các điểm đảo, bãi đá ở Biển Đông của Bắc Kinh được phát động trong khoảng thời gian mà nước này đã vượt qua Hoa Kỳ, để trở thành quốc gia thương mại lớn nhất thế giới.

Trong khi đó, vào đầu tháng 10/2018, Phó Tổng thống Hoa Kỳ Mike Pence đã đưa ra cáo buộc Trung Quốc đang đẩy mạnh thương mại không công bằng, cùng hoạt động độc chiếm Biển Đông. Vì thế, cuộc chiến tranh thương mại do Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump khởi xướng sẽ không phải là một cuộc tranh cãi bình thường, mà là sự thay đổi “từ một sự chung sống hòa bình sang một sự đối đầu mới” giữa hai siêu cường thế giới.

Xuất phát từ bản chất đó, những người hiểu về cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung chắc chắn sẽ đặt ra câu hỏi: Cuộc chiến này sẽ ảnh hưởng như thế nào đến tình hình tranh chấp trên Biển Đông?

Kinh tế Trung Quốc đang bị thử thách

Kênh tác động chính chắc chắn sẽ là kinh tế. Một chế độ nhất nguyên chính trị như Trung Quốc chủ yếu phụ thuộc vào hiệu quả kinh tế xã hội để duy trì sự hợp pháp của mình. Khi đất nước gặp khó khăn về kinh tế, các nhà lãnh đạo nước này nhất định sẽ khuấy động chủ nghĩa dân tộc để đánh lạc hướng sự bất bình của công chúng (tương tự như cách Argentina đã phát động chiến tranh Falklands năm 1982).

chien-tranh-thuong-mai-my-trung-anh-huong-the-nao-den-bien-dong-1
Trung Quốc bắt đầu đẩy mạnh xây dựng đảo nhân tạo phi pháp ở Biển Đông sau khi "vượt mặt" nước Mỹ về kinh tế - Nguồn ảnh: CSIS

Cuộc chiến tranh thương mại chỉ vừa mới bắt đầu, và vẫn chưa chắc chắn điều gì đang chờ đợi ở phía trước. Tuy nhiên, có thể thấy rõ nền kinh tế Trung Quốc đang bị thử thách: Trong quý III năm 2018, tăng trưởng GDP đã giảm chỉ còn mức 6,5% - thấp nhất trong cả thập niên - và thậm chí sẽ chỉ còn 5% khi phải đối mặt với tác động đầy đủ của suy thoát kinh tế.

Tâm trạng bi quan đã lan đến những nhà đầu tư lớn nhất của Trung Quốc. Morgan Stanley, Nomura Holdings, Jefferies Group, và gần đây nhất là JPMorgan đã cắt giảm lượng tài sản nắm giữ tại Trung Quốc, do lo sợ một kịch bản chiến tranh thương mại toàn diện. Nếu tình hình này tiếp tục, sẽ không có gì đáng ngạc nhiên nếu Bắc Kinh chọn chơi lá bài chủ nghĩa dân tộc, bằng cách thể hiện lập trường mạnh mẽ hơn trong các tranh chấp hàng hải của mình.

(Còn tiếp)

Bài viết được đăng tải trên The Diplomat, thể hiện quan điểm cá nhân của tác giả Trinh Le, tốt nghiệp thạc sĩ xuất bản và truyền thông ở Đại học Melbourne năm 2016. Trong quá trình học, anh làm phóng viên tình nguyện cho tạp chí Meld.

 

Tự lực - thông điệp ông Tập nhấn mạnh trong chiến tranh thương mại với Mỹ

Ông Tập kêu gọi Trung Quốc tự lực, giảm phụ thuộc vào nước ngoài để tránh nguy cơ công ty nước này sụp đổ nếu không nhập hàng từ Mỹ.

 

Đã đến lúc Trung Quốc phải thừa nhận hậu quả của chiến tranh thương mại?

Ngày 31/10, Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc, cơ quan hoạch định chính sách tối cao gồm 25 thành viên do Chủ tịch Tập Cận Bình dẫn đầu, công khai thừa nhận nền kinh tế đang tăng trưởng chậm lại trong bối cảnh có "những thay đổi sâu sắc” ở môi trường bên ngoài.



Tin khác