Chuyển cơ quan công an điều tra xử sai phạm hàng ngàn tỷ tại Tập đoàn Than khoảng sản Việt Nam

Thanh tra Chính phủ kiến nghị xem xét, điều tra, xử lý trách nhiệm đối với các vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật tại Tập đoàn Than - khoáng sản Việt Nam (TKV) và một số doanh nghiệp trực thuộc.

Một số khoản đầu tư mất vốn, không hiệu quả

Theo kết luận thanh tra, hội đồng thành viên và tổng giám đốc TKV đã quyết định chủ trương và quản lý quá trình thực hiện đầu tư tài chính thuộc ngành nghề kinh doanh chính thiếu cơ sở pháp lý và thực tiễn, vi phạm các quy định của pháp luật, bảo lãnh trả nợ vay vượt thẩm quyền…

Sai phạm này dẫn đến các khoản đầu tư không hiệu quả, thua lỗ mất vốn với giá trị rất lớn. Cụ thể công ty liên doanh kẽm Việt Thái lỗ 297,165 triệu đồng, mất vốn chủ sở hữu tại công ty TNHH MTV Kim loại mầu Thái Nguyên 24,613 tỷ đồng; xác nhận bảo lãnh vượt thẩm quyền, dẫn đến công ty TNHH MTV Kim loại mầu Thái Nguyên phải có trách nhiệm xử lý khoản nợ phải trả cho Ngân hàng Eximbank Thái Lan cả gốc và lãi  gần 13,8 triệu USD; tại công ty Crômmit Cổ Định, Thanh Hóa Tập đoàn TKV quyết định, thực hiện đầu tư 436,95 tỷ đồng khi chưa đủ điều kiện cần thiết dẫn đến lỗ lũy kết đến 30/6/2015 là 113,5 tỷ đồng; góp 870,319 tỷ đồng tại công ty cổ phần Sắt Thạch Khê thiếu khảo sát, tính toán dẫn đến đọng vốn, lãng phí.

Một số dự án đầu tư khác của do TKV không điều tra, khảo sát kỹ trước khi lập, thẩm định, phê duyệt dự án dẫn đến lỗ mất vốn 380,825 tỷ đồng. Hội đồng thành viên của TKV chấp hành chưa nghiêm quy định của pháp luật trong việc xây dựng, phê duyệt phương án đầu tư ngoài ngành, không hiệu quả dẫn đến nguy cơ mất vốn 76,452 tỷ đồng tại công ty cổ phần Vận tải thủy – Vinacomin lỗ lũy kế hơn 140 tỷ đồng, mất hết vốn đầu tư của cổ đông, tổng nợ phải trả lên đến hơn 446 tỷ đồng.

Về vi phạm cá nhân, Thanh tra Chính phủ xác định Tổng giám đốc TKV và các doanh nghiệp gồm: công ty cổ phần xi măng Hữu Nghị - Phú Thọ; công ty cổ phần Xi măng Hà Giang; công ty cổ phần Bình Nguyên – Đăk Nông đã vi phạm các điều khoản của hợp đồng kinh tế về điều kiện giao hàng và thanh toán, dẫn đến bị chiếm dụng vốn, không có khả năng thu hồi hơn 30,1 tỷ đồng.

Hội đồng thành viên, tổng giám đốc TKV chưa chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật trong việc xây dựng, phê duyệt phương án đầu tư, quyết định chủ trương góp vốn cổ phần, sử dụng nguồn vốn không đúng quy định để đầu tư ra ngoài ngành nghề kinh doanh chính, dẫn đến không hiệu quả, nguy cơ mất vốn.

Cơ quan thanh tra cho rằng hội đồng thành viên và tổng giám đốc TKV ban hành các cơ chế quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh chưa phù hợp thực tế và quy định.

Trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, TKV và các đơn vị thành viên chưa chấp hành nghiêm quy định của pháp luật, phát sinh nhiều chi phí bất hợp lý, tăng giá thành sản xuất, giảm lợi nhuận, thất thu ngân sách nhà nước.

Thanh tra Chính phủ cũng phát hiện TKV vi phạm trong đầu tư xây dựng, đất đai, tài nguyên và mua sắm tài sản.

Ngoài ra, kết quả thanh tra cũng chỉ ra hàng loạt vi phạm tại 4 tổng công ty và các đơn vị thành viên thuộc TKV, trong đó nổi lên vẫn là các sai phạm về quản lý, sử dụng vốn và tài sản; đầu tư xây dựng, đất đai tài nguyên và cổ phần hóa, thoái vốn.

Chuyển hồ sơ sang Bộ Công an điều tra

Với kết quả thanh tra trên, Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị các cấp thẩm quyền xử lý trách nhiệm các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Trong đó, kiến nghị Bộ Công an chỉ đạo cơ quan điều tra tiếp nhận hồ sơ của Thanh tra Chính phủ xem xét, điều tra, xử lý trách nhiệm đối với các vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật tại TKV và một số doanh nghiệp trực thuộc gồm: Công ty cổ phần Ximăng Hữu Nghị - Phú Thọ, Công ty cổ phần Ximăng Hà Giang và Công ty cổ phần Bình Nguyên - Đắk Nông đã vi phạm điều khoản hợp đồng kinh tế điều kiện giao hàng và thanh toán, dẫn đến mất vốn.

Về xử lý kinh tế, theo kết luận thanh tra, tổng số tiền và đất đai qua thanh tra phát hiện cần xử lý là hơn 14.882 tỉ đồng và gần 6,7 triệu m2 nhà đất; trong đó thu hồi về cho ngân sách nhà nước hơn 1.800 tỉ và toàn bộ diện tích nhà đất nói trên.

Trước kết luận của Thanh tra Chính phủ, Phó thủ tướng thường trực Trương Hòa Bình đồng ý cơ bản với nội dung kiến nghị của Thanh tra Chính phủ, yêu cầu Tập đoàn Công nghiệp Than-khoáng sản Việt Nam và các bộ, ngành, địa phương liên quan thực hiện các nội dung kiến nghị của Thanh tra Chính phủ và gửi báo cáo kết quả thực hiện kết luận thanh tra để tổng hợp báo cáo Thủ tướng.

Phó thủ tướng cũng giao Bộ Tài nguyên và môi trường kiểm tra, xử lý, hướng dẫn giải quyết những vướng mắc, tồn tại và sai phạm trong việc cấp giấy phép khai thác khoáng sản.

Về các trường hợp Thanh tra Chính phủ kiến nghị chuyển Cơ quan điều tra Bộ Công an, Phó thủ tướng giao Thanh tra Chính phủ chủ trì, phối hợp với cơ quan điều tra thuộc Bộ Công an, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao soát kỹ để thống nhất biện pháp xử lý.

Đối với việc xử lý khoản tiền chênh lệch về thuế tài nguyên và khoản tiền khuyến khích sản lượng, chất lượng đối với các đơn vị khai thác than, Phó thủ tướng Trương Hòa Bình giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Thanh tra Chính phủ, Bộ Công thương, Bộ Tư pháp, Văn phòng Chính phủ xác định rõ đối tượng nộp thuế tài nguyên, giá tính thuế tài nguyên, xác định nghĩa vụ thuế tài nguyên phải nộp ngân sách nhà nước.

Bộ Tài chính kiểm tra chặt chẽ, xác định rõ bản chất về các hợp đồng khai thác giữa TKV với các công ty con và việc khai thác, tiêu thụ tài nguyên để bảo đảm thu đúng, thu đủ, thống nhất kiến nghị biện pháp xử lý đối với các khoản tiền chênh lệch thuế tài nguyên theo quy định.

Bộ Công thương phối hợp với Bộ Xây dựng, Thanh tra Chính phủ thống nhất về phương pháp tính toán, nghiệm thu, thanh toán khối lượng vận chuyển đất đá; đồng thời khẩn trương ban hành văn bản quy định, hướng dẫn về các hệ số để áp dụng trong nghiệm thu, thanh toán khối lượng vận chuyển đất, đá tại các mỏ khai thác lộ thiên để khắc phục những tồn tại, bất cập hiện nay.