Chuyên gia chỉ ra những rủi ro lớn khi xây dựng sân bay Long Thành

Theo PGS.TS Nguyễn Thiện Tống / Sức Khỏe Cộng Đồng 07:47 24/11/2019

Theo PGS.TS Nguyễn Thiện Tống, Dự án xây dựng sân bay Long Thành được kỳ vọng rất nhiều, tuy nhiên dự án này lại đang tiềm ẩn những rủi ro rất lớn.

chuyen-gia-chi-ra-nhung-rui-ro-lon-khi-xay-dung-san-bay-long-thanh
Dự án sân bay Long Thành nhận sự quan tâm của dư luận từ nhiều năm nay

Theo dõi thông tin liên quan dự án sân bay Long Thành ngay từ thời điểm dự án “thai nghén” trong ý tưởng. Đến nay, PGS.TS Nguyễn Thiện Tống - Nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Kỹ thuật Hàng không, Trường Đại học Bách Khoa TP HCM vẫn cho rằng dự án này vẫn tiềm ẩn nhưng rủi ro lớn.

Trong bài viết mới nhất gửi đến chúng tôi, PGS.TS Nguyễn Thiện Tống chỉ ra 4 rủi ro lớn nhất theo quan điểm của tác giả. Chúng tôi xin gửi đến độc giả bài viết PGS.TS Nguyễn Thiện Tống.

Rũi ro vì duy ý chí

Rũi ro lớn nhất và rõ ràng nhất là dự án được xây dựng trên tinh thần duy ý chí của thời tập trung quan liêu bao cấp từ thập kỷ 1980 mà không có một nghiên cứu tiền khả thi khách quan nghiêm túc trước khi quyết định về qui mô năng suất, diện tích, địa điểm sân bay và thời điểm đầu tư xây dựng sân bay.

Mở đầu Thông tin báo chí của Bộ GTVT ngày 10/10/2014 viết: “Việc nghiên cứu đầu tư xây dựng Sân bay Long Thành đã được chính thức đề cập từ những năm 1980. Quá trình nghiên cứu với sự tham gia của nhiều tổ chức, chuyên gia trong và ngoài nước đã dần hoàn thiện ý tưởng về một cảng hàng không quốc tế lớn bậc nhất toàn quốc, có khả năng phát triển thành một trung tâm trung chuyển hàng không quốc tế.”

Thế nhưng các kết quả nghiên cứu đó không thấy công bố hay trích dẫn trong Báo cáo đầu tư dự án xây dựng cảng hàng không quốc tế Long Thành. Như thế dự án đã mang sẵn rũi ro ban đầu vì không đặt nền tảng trên các kết quả nghiên cứu khách quan. 

Vào năm 2004, ông Nguyễn Nguyên Hùng, Tổng Giám đốc Cụm cảng hàng không Miền Nam khi đó đã cho biết rằng “Sân bay Long Thành sẽ được xây dựng trên diện tích 5.000 ha, năng suất 80 triệu lượt khách/năm và năm 2015 sân bay Long Thành sẽ được đưa vào khai thác từng phần song song với sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất.”

Trong 15 năm qua quyết định đó về năng suất, diện tích, địa điểm sân bay được hỗ trợ bằng những phân tích minh họa chứ không phải là nghiên cứu tiền khả thi dựa vào đánh giá nhu cầu thị trường, đánh giá tính khả thi về kỹ thuật, về tài chính, về kinh tế xã hội, về quản lý và nhân lực...

chuyen-gia-chi-ra-nhung-rui-ro-lon-khi-xay-dung-san-bay-long-thanh
PGS.TS Nguyễn Thiện Tống trao đổi với phóng viên.

Rũi ro vì đánh giá nhu cầu thị trường không đầy đủ

Nhu cầu hành khách cho sân bay Long Thành được tính toán từ dự báo nhu cầu hành khách cho sân bay Tân Sơn Nhất rồi trừ đi phần năng lực của sân bay Tân Sơn Nhất. Cách tính toán đơn giản này dựa trên giả thiết toàn bộ nhu cầu hành khách thặng dư của sân bay Tân Sơn Nhất sẽ chuyển qua sử dụng sân bay Long Thành.

Việc này tiềm ẩn rũi ro rất lớn về dự báo nhu cầu hành khách cho sân bay Long Thành khi phần lớn nhu cầu hành khách thặng dư của sân bay Tân Sơn Nhất sẽ chuyển qua sử dụng các sân bay trong khu vực, đặc biệt là hành khách vùng đồng bằng sông Cửu Long sẽ sử dụng sân bay Cần Thơ.

Mặt khác do không đủ kinh phí để đầu tư cho kết nối giao thông thuận lợi giữa TP Hồ Chí Minh với sân bay Long Thành, hành khách sẽ chuyển qua bay đêm ở sân bay Tân Sơn Nhất và việc này sẽ làm giảm đáng kể số lượng hành khách thặng dư của sân bay Tân Sơn Nhất chuyển qua sử dụng sân bay Long Thành.

Rũi ro về thiếu vốn đầu tư

Sau 3 lần bổ sung và điều chỉnh, Báo cáo đầu tư dự án chỉ đưa ra số tiền đầu tư cho giai đoạn 1 là trên 7,83 tỷ USD mà không hề đưa ra một con số ước tính nào cả về vốn đầu tư cho giai đoạn 2 và giai đoạn 3. Đến giữa tháng 10 năm 2014, tổng số vốn đầu tư cho cả 3 giai đoạn mới được Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam đưa ra là 18,7 tỷ USD. Như thế là cần thêm 10,88 tỷ USD nữa, gồm 3,82 tỷ USD cho giai đoạn 2 và 7,06 tỷ USD cho giai đoạn 3 mà không biết dựa trên cơ sở tính toán nào.

Trong Báo cáo Giải trình bổ sung về Báo cáo đầu tư dự án xây dựng sân bay Long Thành vào tháng 10 năm 2014, để giảm áp lực huy động nguồn vốn lớn 7,83 tỷ USD trong giai đoạn 1, chủ đầu tư là Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam lại phân kỳ đầu tư thành giai đoạn 1a và 1b. Giai đoạn 1a từ 2016 đến 2022 cần 5,66 tỷ USD để xây dựng 1 đường cất hạ cánh và nhà ga hành khách có năng suất 17 triệu khách/năm. Giai đoạn 1b từ 2022 đến 2025 cần gần 2,2 tỷ USD để xây dựng thêm một đường cất hạ cánh nữa để nâng năng suất lên 25 triệu khách/năm và 1,2 triệu tấn hàng hóa/năm.

Ngày 25/6/2015 Quốc hội đã quyết định chủ trương đầu tư dự án Cảng HKQT Long Thành. Nghị quyết cũng nêu rõ tổng mức đầu tư: khái toán cho toàn bộ dự án là 336.630 tỷ đồng (tương đương 16,03 tỷ USD, giảm 2,7 tỷ USD so với 18,7 tỷ USD lúc đầu).

chuyen-gia-chi-ra-nhung-rui-ro-lon-khi-xay-dung-san-bay-long-thanh
Theo PGS.TS Nguyễn Thiện Tống, Dự án xây dựng sân bay Long Thành được kỳ vọng rất nhiều, tuy nhiên dự án này lại đang tiềm ẩn những rủi ro rất lớn.

Tuy nhiên sau hơn 4 năm kể từ ngày Quốc hội đã quyết định chủ trương đầu tư dự án sân bay Long Thành, đến tháng 7 năm 2019 này Bộ GTVT mới có Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án sân bay Long Thành giai đoạn 1.

Theo Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1, tổng mức đầu tư dự kiến là 111.689 tỷ đồng, tương đương 4,78 tỷ USD, thấp hơn tổng mức đầu tư đã được Quốc hội thông qua tại Nghị quyết số 94/2015/QH13 là 114.450 tỷ đồng, tương đương 5,45 tỷ USD. 

Mặt khác Báo cáo Nghiên cứu khả thi dự án sân bay Long Thành phải có phần khả thi về nguồn vốn đầu tư. Để trả lời câu hỏi về nhu cầu vốn đầu tư cho dự án, Báo cáo Nghiên cứu khả thi phải thể hiện dòng tiền qua từng năm của thời gian thực hiện dự án. Đồng thời cho biết khả năng vốn của chủ đầu tư (ACV) và khả năng huy động nguồn vốn tư nhân cùng nhu cầu đầu tư của nhà nước cho từng năm là bao nhiêu? Và cho toàn thể 3 giai đoạn là bao nhiêu?

Rũi ro về tắc nghẽn giao thông kết nối với sân bay Long Thành

Mặt khác, để sân bay Long Thành đi vào hoạt động, Nhà nước phải đầu tư rất nhiều cho việc kết nối giao thông giữa sân bay với TP HCM và với khu vực từ Nam Trung bộ đến Đồng bằng sông Cửu Long.

Do đó trong tình hình nợ công hiện nay, dự án CHKQT Long Thành cần được xem xét thận trọng trên cơ sở cả tổng vốn đầu tư cho sân bay và cả vốn đầu tư cho kết nối giao thông giữa sân bay với khu vực Nam bộ và Nam Trung bộ.

Hiện nay từ trung tâm TP HCM theo cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây về đến sân bay Long Thành với chiều dài khoảng 40 km, trong đó, đáng quan tâm nhất là hai điểm kẹt xe tại nút giao An Phú (Q.2) và nút giao đường cao tốc với QL51.

Vào những lúc cao điểm cuối tuần, thời gian lưu thông trên cao tốc có thể kéo dài hơn do ùn tắc. Tuy nhiên, theo quy hoạch, nút giao An Phú sẽ được đầu tư thành nút giao khác mức để đảm bảo lưu thông thuận tiện. Đường cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây hiện tại 4 làn xe nhưng quy hoạch 6 làn xe và cũng có thể mở rộng nếu lưu lượng phương tiện tăng cao.

Tất cả các quy hoạch kết nối giao thông này đều cần đầu tư rất nhiều để thực hiện mà ngân sách trong tương lai khó đáp ứng được. Vì thế rũi ro về về tắc nghẽn giao thông kết nối với sân bay Long Thành là rất lớn.

Link gốc: https://baosuckhoecongdong.vn/chuyen-gia-chi-ra-nhung-rui-ro-lon-khi-xay-dung-san-bay-long-thanh-142716.html

Tin khác