Sự thật về hoa đỗ quyên khô có độc và lời chia sẻ từ chuyên gia Đại học Bách khoa

Tiếp tục câu chuyện về loài hoa đỗ quyên khô gây náo loạn thị trường cây cảnh Tết Nguyên đán năm nay. Bên cạnh những tín đồ "bấn loạn" trước loài hoa hồi sinh này, nhiều chị em cũng không tránh khỏi những băn khoăn khi biết loài hoa được nhập về từ Trung Quốc và nhiều người cũng hồ nghi về độ độc hại của nhựa cây.

Đỗ quyên có thể gây độc nặng cho trẻ em

Trả lời trên báo chí, ông Nguyễn Hoàng Kiên thành viên Hội Sinh vật cảnh Hà Nội cho biết: Tên khoa học cây hoa đỗ quyên là Rhododendron occidentale. Tất cả các bộ phận của cây đều có chứa độc tố mang tên andromedotoxin và arbutin glucosit.

Tuy nhiên, có một lưu ý khi chơi hoa đỗ quyên ngủ đông hoặc các loại hoa đỗ quyên cảnh đó là bản thân cây đỗ quyên là loại cây có sẵn độc tố có thể gây hại cho con người.

Theo các nghiên cứu, một lượng từ 100 - 225g lá đỗ quyên đủ để gây ngộ độc nặng cho trẻ em 25kg.

Người bị ngộ độc do loại cây này thường có triệu chứng buồn nôn, chảy nước dãi, nôn mửa, uể oải, chóng mặt, khó thở, mất cân bằng.

Nếu bạn chọn hoa đỗ quyên ngủ đông, hoặc trồng hoa đỗ quyên để chơi Tết phải cẩn trọng. Tránh để trẻ em hái ăn phải hoa lá đỗ quyên vì bản thân trong cây đỗ quyên có độc tố.

Bên cạnh đó, PGS.TS. Nguyễn Duy Thịnh, Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách Khoa HN khẳng định: “Hoa đỗ quyên khô hay còn gọi là hoa ngủ đông, loài hoa này hoàn toàn có thể nở hoa bình thường mà không cần ngâm hay tẩm các hóa chất độc hại nhờ công nghệ sấy lạnh kỹ thuật cao.

Công nghệ sấy lạnh (freeze drying) là công nghệ có chi phí giá thành rất cao, quy mô đầu tư lớn nên chưa thực sự phổ biến và đại chúng. Ở Trung Quốc và một số quốc gia phát triển như Mỹ, Đài Loan, Nhật Bản...thì công nghệ này đã được đưa vào sử dụng từ rất lâu.  

Với công nghệ này, những sản phẩm nhiều nước như dưa hấu, thanh long, cá, tôm đều có thể được sấy lạnh mà không làm giảm hương vị của sản phẩm. Đây chính là điểm khác biệt đối với phương pháp sấy khô truyền thống thông thường.

Trả lời về những hoài nghi đối với loại hoa đỗ quyên khô, PGS chia sẻ: “Với loại hoa đỗ quyên khô đang gây sốt ở Việt Nam, sau khi thu hoạch, hoa tươi sẽ được xử lý tiệt trùng và sấy bằng công nghệ sấy lạnh.

Nguyên lý chủ đạo của quá trình này là buồng sấy được duy trì ở nhiệt độ 0-10°C, tạo ra sự chênh lệch nhiệt độ, áp suất bên trong và ngoài sản phẩm”.

Vào thời điểm đó, hơi nước trong sản phẩm bắt đầu bốc hơi làm cho hoa đỗ quyên giảm dần độ ẩm một cách từ từ. Khi đến một độ khô phù hợp, hoa sẽ được làm nguội.

Mặc dù nhìn hoa đỗ quyên có vẻ như một cành củi khô nhưng thực tế vẫn còn ẩm liên kết tồn tại bên trong thân cành... Chính vì vậy, khi được cắm vào nước, những cành củi đỗ quyên sẽ hút ẩm để dần dần hồi sinh và có thể nở hoa bình thường.

Theo PGS.TS. Nguyễn Duy Thịnh, đây là một nghệ thuật sấy khó, đòi hỏi kỹ thuật cao để hoa có thể tươi trở lại.

Không đơn thuần là sấy khô, đối với hoa Đỗ Quyên, sau khi sấy khô sẽ được bảo quản bằng cách xông khí SO2 (lưu huỳnh điôxit - hay còn gọi là anhiđrit sunfurơ) để chống mốc. Trong quá trình sử dụng, chất khí SO2 sẽ bị bay hơi hết.

Chính vì điều này khiến nhiều người tiêu dùng không hiểu nên cho rằng việc xông khí lưu huỳnh để bảo quản sản phẩm là “tẩm” hóa chất độc hại. Xông lưu huỳnh không phải là đem diêm sinh cho vào mà phải đốt lên sinh ra khí SO2 và xông vào mọi ngóc ngách của vật sấy để diệt hết vi khuẩn, nấm mốc, bào tử nấm mốc.

Hiện nay, không riêng gì chỉ Việt Nam, các nước trên thế giới cũng đều dùng phương pháp này để bảo quản. Ví dụ như sản phẩm măng sấy, vải sấy, nho sấy... để chống bị mốc. Tất cả những sản phẩm ấy, người ta đều dùng SO2 để bảo quản chống mốc. Ngay chính việc sản xuất đường, người ta cũng thực hiện biện pháp xông SO2 để bảo quản. Trên thực tế, phương pháp xông SO2 đã được nhân rộng không chỉ sử dụng trong thực phẩm mà cả trương dược phẩm cũng dùng phương pháp này.