Đại kế hoạch phòng không khu vực của Nga (Phần 3)

07:00 21/02/2018

Tuy vậy, Moskva tỏ ra không ảo tưởng về khả năng của các đối tác.

 

dai-ke-hoach-phong-khong-khu-vuc-cua-nga-thuc-trang-va-tuong-lai
Máy bay cường kích Su-25 của Nga tại căn cứ không quân Kant

Tuy vậy, Moskva tỏ ra không ảo tưởng về khả năng của các đối tác. Phát biểu với các nhà báo vào tháng 9/2015, Trung tướng Korachenko chỉ ra rằng hiện nay Nga không có ý định tạo ra một hệ thống phòng thủ tên lửa chung trong khuôn khổ JADS, thêm vào đó việc thành lập một hệ thống như vậy là "một viễn cảnh xa hơn".

Các chuyên gia Nga cho biết: Các kế hoạch gần đây sẽ tập trung vào việc "thiết lập hàng rào radar bao trùm biên giới của các thành viên JADS”. Điều này sẽ cho phép bộ chỉ huy Nga tiếp nhận thông tin về tình báo trên không từ cự ly xa hơn, cao hơn, từ không gian của các đồng minh và các nước láng giềng.

Hợp tác chặt chẽ hơn về các vấn đề quốc phòng không gian cũng nhằm mục đích đảm bảo cho Moskva có thể đặt các trạm cảnh báo sớm tên lửa và trinh sát mục tiêu không gian trong lãnh thổ của các thành viên JADS khác. Các trạm này bao gồm trạm radar Hantsavichy ở tây nam Belarus, trạm radar Balkhash ở phía đông nam Kazakhstan và trạm giám sát không gian quang điện Okno-M ở tây nam Tajikistan.

Cuối cùng, cũng giống như các hiệp định về việc thành lập các hệ thống phòng thủ chung trong khu vực khác, hợp tác chặt chẽ hơn trong lĩnh vực phòng không sẽ cho phép Kremlin gia tăng áp lực đối với các đối tác của mình, thúc đẩy họ chấp nhận việc triển khai các tổ hợp phòng không của Nga trên lãnh thổ của họ (như một sự bù đắp cho việc không đảm bảo các khả năng của nước sở tại).

Hiện tại, Nga đang duy trì một số tiểu đoàn tên lửa phòng không và một phi đội máy bay chiến đấu MiG-29 ở Armenia, cũng như các phân đội tên lửa tầm ngắn và pháo phòng không ở Tajikistan nhằm mục đích bảo vệ các lực lượng mặt đất đóng quân tại đây.

Trong tương lai, Moskva cũng có thể triển khai máy bay chiến đấu tới Căn cứ không quân Kant tại Kyrgyzstan, nơi hiện chỉ triển khai máy bay cường kích Su-25 và máy bay trực thăng Mi-8 của Nga. Một thỏa thuận song phương kéo dài thời gian thuê căn cứ không quân trong 49 năm đã được ký vào năm 2009, nhưng sau đó đã giảm xuống còn 15 năm (bắt đầu từ ngày 29 tháng 1 năm 2017).

Giải thích về quyết định rút ngắn thời gian, Tổng thống Kyrgyz Almazbek Atambayev cho hay "Kyrgyzstan phải dựa vào sức mạnh của chính mình trong tương lai." Tuy nhiên, theo như lời phát biểu gần đây của Tổng thống Nga Vladimir Putin về vấn đề này, Moskva cho rằng lực lượng của mình sẽ không rời khỏi nơi này trong thời gian trước mắt.

Trong nhiều năm, Kremlin cũng hy vọng rằng Belarus sẽ đồng ý cho Nga thiết lập một căn cứ không quân Nga trên lãnh thổ của mình (dựa trên việc lực lượng chiến đấu của Belarus vẫn còn thiếu trang thiết bị để thực thi các nhiệm vụ theo yêu cầu của thỏa thuận chung khu vực).

Tuy nhiên, Tổng thống Belarus Alexander Lukashenka đã không nhượng bộ trước sức ép từ Moskva. Do đó, Nga dường như đã rút bốn máy bay chiến đấu Su-27SM ra khỏi Căn cứ Không quân 61 gần thành phố Baranovichi và, nếu không còn phương án nào khác, sẽ bán các máy bay chiến đấu đa năng tiên tiến Su-30SM ở Minsk ở một mức giá thấp hơn.

dai-ke-hoach-phong-khong-khu-vuc-cua-nga-thuc-trang-va-tuong-lai
Căn cứ không quân số 61 ở Baranovichi

Trong một diễn biến khác, Moskva cũng đang bán các loại máy bay trên cho Kazakhstan. Đợt giao hàng đầu tiên vào tháng 4/2015 gồm 4 máy bay chiến đấu Su-30SM. 2 chiếc tiếp theo được giao hàng tháng 12/2016.

Quyết định mua Su-30SM của Astana có lẽ cũng xuất phát từ mong muốn thoát khỏi sức ép của Nga trong việc chấp nhận cho lực lượng quân sự Nga hiện diện trên lãnh thổ của mình. Thực tế, nhiều người Kazakhtan nghi ngờ về việc liệu thiết lập quan hệ gần gũi hơn với Nga trong khuôn khổ hiệp định chung về phòng không khu vực có thực sự phục vụ lợi ích an ninh của đất nước.

Chính phủ Kazakhstan cũng đã tìm cách hạn chế quyền kiểm soát hệ thống phòng không của Nga bằng cách buộc Moskva đồng ý đặt vị trí sở chỉ huy của hệ thống tại Almaty và giao việc chỉ huy quân đội cho Kazakhstan (Armenia và Belarus cũng đã có những thỏa thuận tương tự với Nga). Astana cũng đang tìm cách giảm sự phụ thuộc của mình vào Moskva trong việc cung cấp vũ khí và huấn luyện quân đội.

Tuy nhiên, việc quyết định tham gia vào hệ thống phòng không chung khu vực đã buộc Kazakhstan gắn liền với Nga. Theo Báo cáo Phân tích từ phía Nga vào tháng 8 năm 2016, "hợp tác phòng không sẽ gây trở ngại đáng kể cho sự can thiệp của các tổ chức quân sự phương Tây trong khu vực nhạy cảm ở Kazakhstan".

dai-ke-hoach-phong-khong-khu-vuc-cua-nga-thuc-trang-va-tuong-lai
Máy bay chiến đấu siêu âm Sukhoi Su-30SM của Kazakhstan

Do vấn đề phòng không vũ trụ đang thu hút nhiều sự chú ý tại Nga, JADS có thể sẽ trở thành một công cụ chính trị và quân sự quan trọng đối với Moskva. Khả năng phòng không (và thậm chí còn là khả năng phòng thủ tên lửa) còn hạn chế của các đối tác của Nga sẽ tiếp tục gây trở ngại lớn cho việc thiết lập các hệ thống phòng không chung khu vực và trì hoãn sự phát triển của JADS trong việc giải quyết các thách thức. Tuy nhiên, việc phê chuẩn các thỏa thuận đã cho phép Moskva đảm bảo sự có mặt của mình trong lãnh thổ của các thành viên khác, cũng như tạo cơ sở pháp lý cho Moskva gia tăng áp lực cho các đối tác trong việc đặt thêm khí tài phòng không của Nga.

Ngay cả khi, các nước đối tác của Nga có thể tìm ra giải pháp để tăng cường khả năng của mình chống lại áp lực của Moskva, thì việc hội nhập và hợp tác chặt chẽ hơn trong khuôn khổ JADS mở rộng vẫn sẽ dẫn đến sự phụ thuộc vào Moskva trong việc cung cấp thiết bị và huấn luyện quân đội. Và dù bằng cách nào đi chăng nữa, Moskva luôn giành vị thế chiến thắng.

Bài viết được đăng tải trên trang The Diplomat, phản ánh quan điểm cá nhân của tác giả Guy Plopsky, thạc sỹ nghiên cứu chiến lược và các vấn đề quốc tế tại Đại học Tamkang, Đài Loan. Tác giả là nhà nghiên cứu chuyên về không quân, tin tức quân sự Nga và các vấn đề an ninh châu Á - Thái Bình Dương.

 

Nga chuyển giao hệ thống tên lửa phòng không S-400 cho Trung Quốc

Ngày 18/1, hãng thông tấn Tass dẫn một nguồn tin quân đội Nga cho hay, Moscow đã bắt đầu chuyển giao hệ thống tên lửa phòng không S-400 tối tân cho quân đội Trung Quốc theo thỏa thuận quân sự giữa hai nước hồi năm 2014.



Tin khác