Đại kế hoạch phòng không khu vực của Nga (Phần 1)

07:30 19/02/2018

Sau 22 năm, Nga vẫn đang tích cực gia tăng hiệu quả của hệ thống phòng không chung cùng các nước SNG.

 

t
Tổ hợp tên lửa phòng không S-400 Triumf của Nga.

Ngày 10 tháng 2 năm 2017 đánh dấu 22 năm kể từ khi Liên bang Nga và chín nước cộng hòa thuộc Liên bang Xô Viết cũ phê chuẩn thỏa thuận về việc thành lập một hệ thống phòng không chung (Joint Air Defense System - JADS) của Cộng đồng các Quốc gia Độc lập (SNG).

Cho đến hiện nay, chỉ còn sáu trong mười nước tham gia thỏa thuận ban đầu, gồm: Armenia, Belarus, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Nga và Tajikistan - còn tham gia thỏa thuận này một cách tích cực.

Quốc gia thứ bảy, Uzbekistan, đã rút ​​khỏi Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO) từ năm 1999-2006 và sau đó lại tiếp tục rút lui khỏi CSTO năm 2012, nhưng vẫn tiếp tục tham gia vào các cuộc tập trận phòng không chung của Cộng đồng các Quốc gia Độc lập SNG và duy trì hợp tác song phương với Moskva trong các vấn đề phòng thủ trên không.

Trong số những quốc gia không còn tham gia thỏa thuận, Turkmenistan và Gruzia đã chấm dứt hợp tác vào năm 1997 (cũng như tuyên bố rút khỏi SNG vào năm 2008), trong khi Ukraine (giống như Uzbekistan, vẫn duy trì quan hệ hợp tác với Moskva trên cơ sở song phương) đã chấm dứt hoàn toàn quan hệ quân sự với Nga sau sự kiện sát nhập bán đảo Crimea.

Bất chấp những sự tổn thất này, JADS vẫn chứng tỏ được khả năng phục hồi đáng kể của mình khi phải thường xuyên đối mặt với các mối quan hệ không ổn định giữa các thành viên tích cực .

Thật vậy, Kremlin không cho thấy bất cứ dấu hiệu nào về ý định từ bỏ hệ thống phòng không chung và đang xây dựng một kế hoạch lớn cho tương lai của hệ thống này.

Hiện nay, Moskva đang tích cực tham gia vào việc thiết lập một hệ thống nằm trong khuôn khổ JADS, tạm gọi là "hệ thống phòng không khu vực chung".

Theo Phó Tư lệnh thứ nhất của lực lượng không gian - vũ trụ Nga, Trung tướng Pavel Kurachenko, các hệ thống phòng không khu vực chung sẽ được tạo ra "ở các khu vực an ninh tập thể như Đông Âu, Caucasus, và Trung Á".

Phát biểu với các nhà báo vào tháng 4/2016, Kurachenko tuyên bố rằng Nga và Belarus đã hoàn thành việc tạo lập hệ thống đầu tiên ở khu vực Đông Âu. Các thỏa thuận về việc thành lập hai hệ thống phòng không chung khác ở khu vực Caucasus và Trung Á đã được ký với Kazakhstan và Armenia lần lượt vào năm 2013 và 2015. Các cuộc đàm phán đang được tiến hành với Kyrgyzstan và Tajikistan để phê chuẩn một thỏa thuận về việc thành lập các hệ thống tương tự.

Đối với Nga, việc liên kết chặt chẽ với mạng lưới phòng không của các quốc gia thành viên (thông qua việc tạo lập các hệ thống khu vực chung) sẽ tạo điều kiện cho lực lượng quân sự Nga có nhiều thời gian để cảnh báo và ứng phó hơn, cũng như tăng cường khả năng của Nga trong việc điều phối và chỉ huy lực lượng phòng không chung.

Tuy nhiên, vẫn còn đó những nghi ngờ liệu rằng các hệ thống khu vực này có thể được thực hiện thành công trong tương lai hay không, bởi các lực lượng không quân và phòng không của hầu hết các thành viên JADS vẫn còn khá hạn chế.

Những nghi ngại trên đặc biệt đúng đối với Kyrgyzstan và Tajikistan. Một nhà bình luận quốc phòng Nga đã chỉ rõ rằng: "Kyrgyzstan và Tajikistan không có máy bay tiêm kích", trong khi "lực lượng phòng không đều không được trang bị các hệ thống tên lửa đất đối không (SAM) có hiệu quả".

Thêm vào đó, cả hai quốc gia này đều thiếu những hệ thống chỉ huy tự động. Nếu không có những hệ thống chỉ huy tự động này, việc đạt tới kết quả hội nhập mong muốn và đưa ra các chỉ lệnh hiệu quả, cũng như kiểm soát các lực lượng phòng không liên quan sẽ không thể thực hiện được.

Điều này đã được nhấn mạnh một cách rõ ràng trong một bài báo năm 2014 về JADS, đăng tải trên tạp chí Vozdushno-Kosmicheskaya Oborona (Tạp chí Phòng không Vũ trụ) của Nga, ghi nhận rằng sự thiếu vắng của các hệ thống chỉ huy tự động hiện đại sẽ khiến lực lượng phòng không không thể giải quyết triệt để các nhiệm vụ chỉ huy chính.

(Còn tiếp)

Bài viết được đăng tải trên trang The Diplomat, phản ánh quan điểm cá nhân của tác giả Guy Plopsky, thạc sỹ nghiên cứu chiến lược và các vấn đề quốc tế tại Đại học Tamkang, Đài Loan. Tác giả là nhà nghiên cứu chuyên về không quân, tin tức quân sự Nga và các vấn đề an ninh châu Á - Thái Bình Dương.

 



Tin khác