Đằng sau 'bức màn' chuyển nhượng Big C Việt Nam - Bài 4

Theo ThS. Nguyễn Duy Phương (ĐH Lao động & Xã hội) / Thời Báo Tài Chính Việt Nam 13:00 06/07/2019

Để truy thu tiền đất đối với các đại siêu thị Big C, cần sàng lọc các “Dự án đại siêu thị Big C” được chuyển nhượng từ doanh nghiệp (DN) Việt Nam cho Công ty Việt Nhật trước thời điểm 1/7/2015...

dang-sau-buc-man-chuyen-nhuong-big-c-viet-nam-bai-4
Người tiêu dùng mua sắm trong siêu thị Big C.

Chống chuyển giá để tạo môi trường kinh doanh bình đẳng

Như các bài viết trước đã đề cập, Công ty cổ phần bất động sản Việt Nhật (Việt Nhật) là chủ thể quan trọng tạo ra giá trị thương mại - địa lý chính trong thương vụ chuyển nhượng BigC Việt Nam.

Vì vậy, theo chúng tôi cơ quan thuế nên tiếp cận vụ việc theo hai hướng chính là truy thu tiền thuê đất và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) từ hoạt động chuyển nhượng BĐS bằng việc định giá lại toàn bộ tài sản của công ty BĐS Việt Nhật từ khi thành lập đến khi chuyển nhượng BĐS. 

Xem xét truy thu thuế từ chuyển nhượng bất động sản 

Trước mắt, cơ quan cần thanh tra toàn diện Công ty Việt Nhật và gần 20 chi nhánh của công ty này tại Việt Nam để xác định có hành vi trốn thuế và tham gia chuyển giá nội địa hay không. Để truy thu tiền đất đối với các đại siêu thị BigC, cần sàng lọc các “Dự án đại siêu thị BigC” được chuyển nhượng từ doanh nghiệp (DN) Việt Nam cho Công ty Việt Nhật trước thời điểm 1/7/2015. Nếu các bên chỉ chuyển nhượng một phần của dự án, thì các ưu đãi đầu tư ở khu vực nông thôn sẽ bị bãi bỏ và truy thu, kể cả ưu đãi thuế TNDN. 

Tiếp theo là xác định lại thuế thu nhập của DN Việt Nam và các chi nhánh của các DN này từ hoạt động chuyển nhượng trên cơ sở giá thị trường và khung giá đất tại địa phương. Thu thuế chuyển nhượng BĐS tại Công ty Việt Nhật ở giai đoạn chuyển nhượng cho Central Group Thái Lan trong trường hợp có chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất. Để xác định giá trị này, việc quan trọng là định giá lại toàn bộ tài sản của Việt Nhật và tất cả chi nhánh của Việt Nhật ở các địa phương tại thời điểm chuyển nhượng ngày 29/4/2016.

Về vấn đề chuyển nhượng thương hiệu BigC Việt Nam, nếu Central Group Thái Lan chỉ nhận chuyển nhượng thương hiệu BigC từ Cavi Retail Ltd Hongkong trong khi Tập đoàn Casino vẫn giữ nguyên chủ đầu tư các dự án đại siêu thị BigC là Công ty Việt Nhật thì cần tính toán lại toàn bộ ưu đãi tiền thuê đất và thuế TNDN ở tất cả các siêu thị BigC do có thay đổi về nội dung dự án: Chủ sở hữu BigC Việt Nam không đồng thời là chủ đầu tư tại địa điểm thực hiện dự án như đăng ký ban đầu. Cần tách riêng giá trị chuyển nhượng thương hiệu BigC Việt Nam do Cavi Retail Ltd Hong Kong quản lý với giá trị chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất do Việt Nhật quản lý. 

Điều chỉnh thuế, nâng mức phạt đối với hành vi chuyển giá

Để chống chuyển giá, hiện nay Bộ Tài chính đã ban hành nhiều thông tư hướng dẫn thực hiện việc xác định giá thị trường trong giao dịch kinh doanh giữa các bên có quan hệ liên kết với nội dung khá phù hợp với hướng dẫn của OECD. Các thông tư từ trước đến nay đã đưa ra các hướng dẫn khá chi tiết về phạm vi áp dụng, nguyên tắc giá thị trường, định nghĩa về giao dịch liên kết, các bên liên kết và 5 phương pháp xác định giá chuyển nhượng… Đặc biệt pháp luật chống chuyển giá đã mở rộng phạm vi điều chỉnh, quy định rõ cơ sở sự “nghi ngờ” của cơ quan thuế về tính trung thực trong kê khai các giao dịch của đối tượng nộp thuế, để tăng hiệu quả áp dụng.  

Bên cạnh đó, để đối phó với tình trạng chuyển giá đang diễn ra phức tạp, cơ sở pháp lý đầy đủ và thống nhất cao nữa là Luật số 21/2012/QH13 Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý thuế. Trên cơ sở đó, Chính phủ đã hướng dẫn chi tiết việc áp dụng thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế (APA) trong quản lý thuế. Đây là căn cứ cụ thể và quan trọng, tạo ra khung pháp lý chung để cơ quan thuế Việt Nam đấu tranh chống chuyển giá đối với các tập đoàn đa quốc gia.

Để tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý, có thể thực hiện một số biện pháp điều chỉnh để tăng cường chống hoạt động chuyển giá, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng. Cụ thể là  điều chỉnh mức thuế suất thuế TNDN ở mức hợp lý sao cho không quá chênh lệch với thuế suất của các nước trong khu vực, cũng như giữa các địa phương trong nước, giúp giảm thiểu động cơ chuyển giá “nội địa” và “quốc tế”. Quy định kê khai thông tin giao dịch theo hướng tăng thêm một số quy định về loại doanh thu, chi phí… Nâng mức xử phạt cụ thể, toàn diện và nghiêm khắc hơn về các hành vi chuyển giá, đủ sức mạnh răn đe và có tính khả thi, hiệu lực thực tế. 

Chẳng hạn, có thể nâng số tiền phạt cho hành vi chuyển giá bằng 100% số thuế tránh được nếu công ty trả thuế sử dụng giá chuyển nhượng với mục đích nhằm giảm thiểu số thuế phải nộp; bổ sung các khoản phạt khi không khai báo về giá thị trường đúng hạn. Ngoài ra, khoản phạt phải chịu lãi suất cao tới 2 lần lãi suất cơ bản đối với khoản thuế bị lẩn tránh.

dang-sau-buc-man-chuyen-nhuong-big-c-viet-nam-bai-4
Mô hình tiếp cận chống chuyển giá

Cần đầu tư cho bộ máy chống chuyển giá

Đối với chính sách đầu tư, cần quy định chi tiết khung cấp phép theo cam kết WTO để các địa phương trong cả nước có căn cứ cấp phép, xác định mức ưu đãi đầu tư phù hợp. Bổ sung quy phạm pháp luật về điều chỉnh ưu đãi đầu tư đối với các dự án bị chuyển nhượng giữa các chủ sở hữu là pháp nhân nước ngoài, đặc biệt là tách các loại thu nhập và chi phí khấu trừ để tính thu nhập chịu thuế đảm bảo rõ ràng, minh bạch, gắn với giá thị trường.

Ngoài ra, cần tăng cường đầu tư kỹ thuật, năng lực cho bộ máy chống chuyển giá. Tăng cường hợp tác quốc tế trong chống chuyển giá hiệu quả, trong đó đặc biệt quan tâm tạo nguồn tài chính cho hoạt động này như lập “quỹ chống chuyển giá” trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập để mua thông tin bí mật có liên quan đến chuyển giá và tham gia ký kết các hiệp định đa phương và song phương chống chuyển giá, trốn thuế tinh vi của các tập đoàn xuyên quốc gia.

 

Đằng sau 'bức màn' chuyển nhượng Big C Việt Nam?

Sau khi hệ thống siêu thị Big C tại Việt Nam được chuyển nhượng một cách chóng vánh, khó hiểu cho Central Group của Thái Lan với số tiền lên tới hàng tỷ USD, một câu hỏi đặt ra liệu có phải là ông chủ của Big C Việt Nam chỉ chuyển nhượng thị trường bán lẻ tại Việt Nam không?

 

Kiểm tra hoạt động chuyển giá tại Big C, đừng mãi chỉ là nghi vấn

Vụ việc Big C từ chối nhập hàng dệt may Việt Nam khiến dư luận nhớ đến những lùm xùm của thương hiệu này trước đó, đặc biệt nghi vấn Big C chuyển giá trốn thuế.

 

Hoạt động trở lại, bia hơi Hải Xồm vẫn tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ

Trong quá trình hoạt động, nhiều cơ sở của bia Hải Xồm đã xảy ra tình trạng cháy nổ, thực tế này đặt ra câu hỏi về công tác phòng cháy chữa cháy của đơn vị này.

 

Tin khác