Kinh tế
22/11/2026 19:35Đất nông nghiệp bỏ hoang 24 tháng có thể bị thu hồi
Siết quản lý đất nông nghiệp bỏ hoang
Theo quy định tại Luật Đất đai sửa đổi được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 21/11/2026 tại Kỳ họp thứ Hai, đất nông nghiệp sẽ bị thu hồi nếu không được sử dụng liên tục trong thời hạn 24 tháng. Điều kiện đi kèm là người sử dụng đất đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi bỏ hoang nhưng vẫn không đưa đất vào sử dụng trong thời hạn ghi tại quyết định xử phạt.
Quy định này nhằm tăng cường kỷ cương trong quản lý, sử dụng đất đai, khắc phục tình trạng đất nông nghiệp được giao nhưng không đưa vào khai thác, sử dụng, gây lãng phí tài nguyên và ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất.
Luật cũng xác định đất bỏ hoang bao gồm đất được Nhà nước giao, cho thuê nhưng không được đưa vào sử dụng liên tục trong một khoảng thời gian nhất định; đất được giao, cho thuê để thực hiện dự án nhưng chậm hoàn thành đầu tư, không đưa đất vào sử dụng theo tiến độ đã được phê duyệt.

Thu hồi đất không áp dụng đối với khoảng thời gian xảy ra tình trạng bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan. Đây là yếu tố cần được xem xét khi xác định trách nhiệm của người sử dụng đất, tránh áp dụng máy móc dẫn đến ảnh hưởng quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Đối với trường hợp bị thu hồi do bỏ hoang theo quy định này, người sử dụng đất không được bồi thường về đất.
Luật Đất đai sửa đổi có hiệu lực từ ngày 1/7/2027, trừ một số quy định có thời điểm áp dụng riêng theo Điều 109.
Tăng trách nhiệm với đất thực hiện dự án
Không chỉ siết chặt việc sử dụng đất nông nghiệp, Luật Đất đai sửa đổi còn đặt ra cơ chế xử lý đối với những dự án được Nhà nước giao đất, cho thuê đất nhưng chậm triển khai, không bảo đảm tiến độ đầu tư.
Theo đó, khi đến thời hạn phải hoàn thành dự án hoặc hoàn thành việc đầu tư xây dựng theo tiến độ ghi trong văn bản chấp thuận chủ trương đầu tư, giấy chứng nhận đăng ký đầu tư hoặc văn bản điều chỉnh tương ứng mà dự án vẫn chưa hoàn thành, Nhà nước sẽ thu thêm tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất đối với phần diện tích chưa triển khai hoặc chậm hoàn thành đầu tư.
Khoản thu này được áp dụng kéo dài cho đến khi dự án bị chấm dứt hoạt động theo quy định pháp luật. Trường hợp bất khả kháng hoặc có trở ngại khách quan được loại trừ theo quy định.
Cách tiếp cận này góp phần nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư, hạn chế tình trạng giữ đất nhưng chậm đưa vào khai thác, sử dụng, gây lãng phí nguồn lực và ảnh hưởng đến quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội.
Làm rõ các trường hợp Nhà nước thu hồi đất
Bên cạnh những quy định về đất bỏ hoang, Điều 37 Luật Đất đai sửa đổi cũng quy định cụ thể các trường hợp Nhà nước thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất hoặc đất không còn khả năng tiếp tục sử dụng, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người.
Trong đó, Nhà nước thu hồi đất được giao không thu tiền sử dụng đất hoặc cho thuê đất trả tiền hằng năm của tổ chức bị giải thể, phá sản hoặc chấm dứt hoạt động nếu không có người tiếp nhận tài sản gắn liền với đất hoặc nhận chuyển nhượng dự án để tiếp tục sử dụng theo quy định.
Các trường hợp khác gồm cá nhân sử dụng đất chết mà không có người nhận thừa kế sau khi đã xử lý nghĩa vụ tài sản; đất được giao, cho thuê có thời hạn nhưng không được gia hạn; dự án đầu tư chấm dứt hoạt động theo quy định pháp luật.
Đối với những khu đất có nguy cơ sạt lở, sụt lún, ô nhiễm môi trường đe dọa tính mạng con người hoặc không còn khả năng tiếp tục sử dụng theo mục đích xác định, Nhà nước cũng thực hiện thu hồi theo quy định.
Người có đất bị thu hồi trong các trường hợp nguy hiểm, không còn khả năng tiếp tục sử dụng nêu trên được bồi thường, hỗ trợ, tái định cư như trường hợp Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.