Đầu tư PPP: Nhà nước không thể tính bài ‘lỗ thì chịu ít mà lời thì ăn nhiều’

Theo Hoàng Linh / Sức Khỏe Cộng Đồng 09:45 12/11/2019

Dự thảo Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (Luật Đầu tư PPP) vẫn đang được Quốc hội thảo luận, tuy nhiên theo các chuyên gia nhà nước cần loại bỏ tư tưởng “lỗ thì chịu ít mà lời thì ăn nhiều”, đảm bảo bình đẳng với nhà đầu tư.

dau-tu-ppp-nha-nuoc-khong-the-tinh-bai-lo-thi-chiu-it-ma-loi-thi-an-nhieu
Đầu tư PPP: Nhà nước không thể tính bài ‘lỗ thì chịu ít mà lời thì ăn nhiều’

Hiện chúng ta đã có đến 336 hợp đồng PPP với tổng giá trị lên đến 1,6 triệu tỷ đồng vốn đầu tư, xấp xỉ tổng mức đầu tư công trong 5 năm qua, từ 2015 đến 2019. Nguồn lực lớn như vậy, nhưng do thời gian qua, khuôn khổ pháp lý của Việt Nam về đầu tư PPP vừa thiếu, vừa yếu đã dẫn đến một số dự án PPP gây bức xúc dư luận. Sự phản ứng của người dân tạo ra rủi ro cho các dự án PPP. Bởi vậy mà vài năm qua, dòng tiền đổ vào PPP bị chững lại.

Do đó, ban hành Luật Đầu tư PPP được xem là cấp bách, cần làm sớm để có khung pháp lý đồng bộ thu hút vốn tư nhân, trong bối cảnh cần đầu tư kết cấu hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội mà nguồn lực nhà nước rất hạn hẹp.

Hiện nay do thiếu Luật Đầu tư PPP nên câu chuyện về sự bình đẳng giữa các đối tác được bàn luận rất nhiều.

Trong dự thảo Luật Đầu tư PPP có bàn về cơ chế chia sẻ rủi ro, trong đó Chính phủ bù không quá 50% phần hụt thu và hưởng không ít hơn 50% phần vượt. Thì tư tưởng này hoá ra lại theo kiểu lỗ thì chịu ít mà lời thì ăn nhiều. Lợi ích của nhà nước trong các dự án PPP là lợi ích xã hội, lợi ích lâu dài chứ không phải lợi ích tính bằng tiền.

Đầu tư PPP bản chất là hợp đồng hợp tác giữa Nhà nước và doanh nghiệp, xét về mặt kinh tế phải áp dụng quyền lợi ngang bằng nhau. Do đó việc bảo đảm, chia sẻ rủi ro giữa các bên được đưa ra.

Dự án PPP là dự án được triển khai nhằm mục đích cung cấp các sản phẩm, dịch vụ công (mục đích công) thông qua đầu tư tư (vốn tư) và/hoặc quản lý tư.

Nhà nước muốn kêu gọi nguồn lực tài chính, tận dụng được tri thức, năng lực quản lý từ các thành phần kinh tế để bù đắp thiếu hụt về ngân sách thì Nhà nước cũng cần có trách nhiệm, nghĩa vụ trong việc bảo đảm tính khả thi của dự án thông qua các công cụ hỗ trợ, bảo đảm, bảo lãnh, mà không thể đẩy toàn bộ trách nhiệm, rủi ro của việc thực hiện dự án mục đích công này cho tư nhân như đối với dự án đầu tư kinh doanh, thương mại thông thường.

Thiếu cơ chế bảo lãnh, chia sẻ rủi ro là nguyên nhân chính hạn chế sự hấp dẫn của nhà đầu tư nhất là đối với nhà đầu tư nước ngoài. PPP đòi hỏi Nhà nước quy định rõ ràng, minh bạch, cơ chế bảo lãnh, chia rẽ rủi ro: Cơ quan Nhà nước cam kết vốn hỗ trợ công trình; Nhà đầu tư được vay tín dụng Ngân hàng; Chủ đầu tư bố trí đủ vốn đối ứng; Bộ GTVT, Chính quyền địa phương bảo đảm an toàn hoạt động các trạm thu phí và bảo đảm lộ trình tăng phí.

Kinh nghiệm từ Hàn Quốc, quốc gia này có 2 cơ chế hấp dẫn nhà đầu tư: Đảm bảo doanh thu tối thiểu cho nhà đầu tư và Nhà đầu tư chủ động đề xuất dự án với Chính phủ. Chính phủ trực tiếp chi trả khoản bảo lãnh hỗ trợ nhà đầu tư hoặc đàm phán kéo dài thời gian hợp đồng PPP.

Ngoài ra, khâu tổ chức thực hiện các dự án PPP cần được coi là khâu trọng yếu, tránh vấn đề tiêu cực trong quá trình đấu thầu thực hiện dự án, không sòng phẳng trong quan hệ công tư.

Ngoài ra dự án PPP cũng phải giải quyết được mối quan hệ, quyền lợi của người thụ hưởng chính là người dân. Hàng loạt dự án BOT giao thông thời gian qua mang lại diện mạo mới cho ngành giao thông, lợi ích rất lớn nhưng bị người dân phản đối vì quyền lợi người dân bị ảnh hưởng khi một số dự án, vị trí đặt trạm thu phí sai.

Link gốc: https://baosuckhoecongdong.vn/dau-tu-ppp-nha-nuoc-khong-the-tinh-bai-lo-thi-chiu-it-ma-loi-thi-an-nhieu-141479.html

Tin khác