Đề xuất thu phí xe và phụ thu ô nhiễm môi trường với phương tiện vào nội đô: ‘Dân còn nghèo lắm’

UBND thành phố Hà Nội vừa có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ đề nghị sửa đổi, bổ sung quy định của pháp luật để thu phí xe vào nội đô và phụ thu ô nhiễm môi trường theo mức khí thải của phương tiện.

Với đề xuất lập đề án thu phí phương tiện cơ giới vào khu vực nội đô, lãnh đạo thành phố Hà Nội cho rằng, đây là biện pháp kinh tế nhằm tăng cường quản lý phương tiện, thông qua việc nộp phí lưu hành để giảm lưu lượng phương tiện tại một số khu vực. Qua đó giảm ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường.

Hà Nội cũng dẫn giải đây là biện pháp đang được các thành phố lớn như London (Anh), Singapore… áp dụng và khá hiệu quả khi hạn chế được lượng lớn xe ô tô đi vào nội đô hạn chế ùn tắc, ô nhiễm môi trường.

Theo đại diện Sở Giao thông vận tải Hà Nội, thành phố sẽ thu phí tự động. Chủ phương tiện đặc biệt là ô tô phải mở tài khoản ngân hàng và trang bị thiết bị thu phí tự động để các trạm thu phí tự nhận biết, trừ tiền; cơ quản lý kiểm soát, điều tiết khi đi vào các khu vực bị hạn chế.

Với thu phí môi trường, Hà Nội đề xuất khi ô tô đến các trạm đăng kiểm theo định kỳ sẽ đóng khoản phí này như phí sử dụng đường bộ hiện nay. Nếu được Chính phủ thông qua sớm, dự kiến Sở Giao thông vận tải sẽ triển khai các công tác chuẩn bị nhiệm vụ này từ năm 2019.

Trước đề xuất của TP Hà Nội, TS. Nguyễn Xuân Thủy – Chuyên gia giao thông đô thị cho biết: “Đây không phải lần đầu tiên Hà Nội cũng như ngành giao thông có đề xuất thu phí phương tiện vào nội đô. Từ thời ông Đinh La Thăng còn làm Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải đã có đề xuất này. Khi đó tôi cùng rất nhiều chuyên gia lên tiếng phán đối. Nói thẳng thu phí xe vào nội đô và phụ thu ô nhiễm môi trường theo mức khí thải của phương tiện “phí chồng phí”.

TS. Nguyễn Xuân Thủy phân tích, có 4 yếu tố dẫn đến việc chưa thể thu phí xe vào nội đô và phụ thu ô nhiễm môi trường theo mức khí thải của phương tiện.

Thứ nhất, đời sống người dân còn rất khó khăn. “Dưới thời ông Đinh La Thăng làm Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải, tôi từng phát biểu “dân còn nghèo lắm Bộ trưởng ơi”. Đến giờ tôi vẫn giữ quan điểm này. Đời sống người dân còn hết sức khó khăn, việc “đẻ” ra hay tăng khoản phí, khoản thuế nào cần phải cân nhắc”, TS. Thủy cho biết.

Theo TS. Nguyễn Xuân Thủy, việc phụ thu ô nhiễm môi trường theo mức khí thải của phương tiện cần xem lại bởi trong giá xăng đã bao gồm thuế bảo vệ môi trường. Nếu thu thuế bảo vệ môi trường từ xăng dầu, sau đó thu tiếp phí môi trường trên phương tiện có nghĩa thu phí hai lần.

Thứ hai, phương tiện giao thông công cộng chưa đủ đáp ứng người dân. Điều kiện cần đó là giảm phương tiện đi vào nội đô để từ đó giảm ùn tắc, giảm ô nhiễm môi trường…Điều đó là đúng. Nhưng đó mới là điều kiện cần, còn điều kiện đủ chính là đủ phương tiện giao thông công cộng thì TP Hà Nội chưa đáp ứng.

Hiện xe buýt chưa đáp ứng, di chuyển chậm, trong khi đường sắt trên cao thì chậm tiến độ, đội vốn nhiều năm nay. Nếu muốn người dân không dùng phương tiện cá nhân di chuyển vào trung tâm thành phố thì cần phải có phương tiện giao thông công cộng thay thế.

Thứ ba, hạ tầng giao thông chưa đáp ứng. Vấn đề ùn tắc giao thông TP Hà Nội ngoài việc người dân sử dụng phương tiện cá nhân còn có nguyên nhân do hạ tầng giao thông chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển của xã hội.

Thứ tư, vấn đề ô nhiễm môi trường không chỉ do khói từ phương tiện mà còn do Hà Nội nhiều tuyến phố lượng cây xanh giảm so với trước đây. Cùng với đó là quá trình công nghiệp hóa, đô thị mọc lên dẫn đến hạ tầng giao thông không đáp ứng kịp.

Nếu lấy giảm ùn tắc giao thông, giảm ô nhiễm môi trường làm mục tiêu thì cần phải có giải pháp đồng bộ. Việc chỉ thu phí xe vào nội đô và phụ thu ô nhiễm môi trường theo mức khí thải của phương tiện là không đủ.