Arab Saudi vẫn cần Mỹ dù đang hướng sang Trung Quốc?

07:00 18/10/2018

Trung Quốc có thể tìm cách tăng cường quan hệ với Arab Saudi nếu Mỹ áp đặt các biện pháp trừng phạt về vụ nhà báo Khashoggi mất tích, nhưng Bắc Kinh không thể “lấp đầy” nhu cầu mua vũ khí mà Mỹ đang đáp ứng cho vương quốc này, nhiều nhà phân tích cho hay.

du-my-arab-saudi-cang-thang-trung-quoc-cung-khong-the-chen-ngang
Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo gặp Ngoại trưởng Arab Saudi Adel al-Jubeir ở Riyadh ngày 16/10.

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đã tới Arab Saudi ngày 16/10 khi Washington cân nhắc các hành động chống lại Riyadh (thủ đô Arab Saudi) về sự mất tích bí ẩn của nhà báo Khashoggi, một nhà phê bình chế độ Arab Saudi đang sống lưu vong ở Mỹ. Trong khi đó, ông Trump tỏ ra lo ngại rằng các biện pháp trừng phạt sẽ gây ảnh hưởng đến thỏa thuận vũ khí trị giá 110 tỷ USD mà ông đã dẫn dắt thành công hồi năm ngoái.

“Tôi không thích trường hợp (Arab Saudi) hủy hợp đồng mua vũ khí 110 tỷ USD. Các bạn biết họ sẽ làm vậy. Họ sẽ dùng số tiền đó để chi tiêu (mua vũ khí) của Nga, Trung Quốc hoặc của quốc gia nào đó”, ông Trump nói với các phóng viên hồi tuần trước.

Lo ngại ở ông Trump là hoàn toàn có lý bởi từ lâu Arab Saudi đã tìm cách giảm sự phụ thuộc vào thương mại và nguồn cung cấp vũ khí từ Mỹ. Vương quốc này đã tăng cường quan hệ với Trung Quốc. Năm 2017, Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của vương quốc này với giá trị thương mại song phương 42,36 tỷ USD. Tháng 3/2018, hai nước cũng đã ký kết nhiều thỏa thuận trị giá 65 tỷ USD trong các lĩnh vực từ năng lượng đến công nghệ vũ trụ.

Arab Saudi có thể chuyển sang các nước như Trung Quốc và Nga để đáp ứng nhu cầu quân sự nếu bị Mỹ áp đặt các biện pháp trừng phạt. Theo ông Turki Aldakhil - Tổng giám đốc của kênh tin tức Al Arabiya, việc Arab Saudi bị Mỹ trừng phạt sẽ tạo ra một thảm họa kinh tế, làm rung chuyển toàn bộ thế giới.

du-my-arab-saudi-cang-thang-trung-quoc-cung-khong-the-chen-ngang
Nhà báo Arab Saudi từng sống lưu vong ở Mỹ vẫn mất tích từ ngày 2/10.

Ông Turki Aldakhil cho biết Arab Saudi - nước xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới - đang xem xét hơn 30 biện pháp đối phó chống Mỹ, bao gồm giao dịch dầu bằng đồng nhân dân tệ thay vì USD.

“Khoảng trống” của Mỹ quá lớn, Trung Quốc không thể “lấp đầy”

Tuy nhiên, trong lĩnh vực quân sự, xuất khẩu vũ khí của Trung Quốc sang Arab Saudi không thể bằng Mỹ và các đồng minh châu Âu. Năm 2017, Bắc Kinh chỉ xuất khẩu khoảng 20 triệu USD vũ khí, trong khi đó Washington bán được tới 3,4 tỷ USD vũ khí, nhiều hơn tới 170 lần, theo số liệu từ Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm của Thụy Điển.

Jonathan Fulton – một chuyên gia về khoa học chính trị tại Đại học Zayed ở Các Tiểu Vương Quốc Arab Thống nhất, cho biết trong những năm gần đây, Trung Quốc đã rất tập trung vào việc tăng cường bán vũ khí cho các quốc gia Vùng Vịnh nên có thể “chen vào” khi quan hệ Mỹ - Arab Saudi bị “lung lay”. Cùng với việc Arab Saudi từng ám chỉ sẽ giao dịch bằng đồng nhân dân tệ, việc tăng doanh thu vũ khí giữa hai nước được xem là sự “tiến triển tự nhiên”.

Tuy nhiên, ông Fulton cho rằng Arab Saudi sẽ tìm cách giảm căng thẳng với Mỹ bởi vương quốc này vẫn chưa thể chấm dứt hoàn toàn sự phụ thuộc vào Mỹ. Trong khi đó, phản ứng ở Washing về vụ nhà báo Khashoggi mất tích đang rất dữ dội. Một nhóm các nghị sĩ Mỹ ở cả hai đảng đang thúc giục Tổng thống Trump ban hành lệnh trừng phạt đối với Arab Saudi Nhiều nhà tài trợ chính từ Mỹ đã rút khỏi diễn đàn đầu tư “Davos in the Desert” cao cấp dự kiến diễn ra ở Riyadh trong tháng này.

“Tôi cho rằng Arab Saudi sẽ có một số cách nhằm giảm bớt căng thẳng giữa Washington và Riyadh bởi vì tôi không nghĩ họ đã đủ khả năng để đối phó khi mối quan hệ với Mỹ xấu đi”, ông Fulton nói.

Ông Simone van Nieuwenhuizen, một nhà nghiên cứu quan hệ Trung Quốc – Trung Đông ở Australia, cho biết Trung Quốc sẽ "rất khó" tận dụng được việc Mỹ trừng phạt Arab Saudi. “Tôi nghĩ rằng Trung Quốc có khả năng giữ im lặng về vấn đề này và xem nó diễn ra như thế nào trước khi trực tiếp hành động. Mặc dù có công nghệ đang phát triển, các thiết bị quân sự của Trung Quốc vẫn rất tụt hậu so với Mỹ về khả năng và sự tinh tế. Trung Quốc đơn giản là không thể lấp đầy khoảng trống đó”, bà bình luận.

Robert Mason, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Trung Đông tại Đại học Mỹ ở Cairo, cho biết Trung Quốc sẽ không muốn tham gia vào giai đoạn này để tránh căng thẳng hơn nữa với chính quyền Trump.

“Tôi chắc chắn Trung Quốc sẽ quan tâm đến việc mở rộng quan hệ nếu và khi quan hệ Mỹ -Arab Saudi xấu đi. Tuy nhiên, chính sách của Arab Saudi có vẻ sẽ chuyển sang thừa nhận Jamal Khashoggi đã bị chết trong lãnh sự quán của họ ở Istanbul, và tôi chắc chắn họ sẽ cố giảm căng thẳng với Washington trong chuyến thăm của Ngoại trưởng Mỹ Pompeo”, ông nói. "Khó có khả năng Mỹ sẽ thay đổi chính sách đã giúp tăng cường mối quan hệ kinh tế và an ninh chặt chẽ với Arab Saudi trong nhiều thập niên qua, bao gồm hợp tác chống khủng bố và kiềm chế Iran, vì vụ việc này”.

Sun Degang, một chuyên gia Trung Đông tại Đại học Nghiên cứu Quốc tế Thượng Hải, nói rằng nếu Mỹ và Arab Saudi “chia tay”, Trung Quốc có thể phát triển mối quan hệ kinh tế sâu sắc hơn với quốc gia Arab, bao gồm cả việc sử dụng đồng nhân dân tệ để buôn bán dầu. Tuy nhiên, từ những gì chúng ta thấy hiện nay, căng thẳng Mỹ - Arab vẫn ở mức ngoại giao và sẽ không bị xuống tới mức nghiêm trọng đến vậy.

 

Vụ nhà báo mất tích hé lộ ‘vị thế lớn bất ngờ’ của Arab Saudi

Theo tờ Gulfnews, vụ việc nhà báo Khashoggi biến mất bí ẩn đã cho thấy Arab Saudi đang có ảnh hưởng ngày càng lớn trên thế giới. Hàng loạt quốc gia đã lên tiếng ủng hộ vương quốc này

 

Nhà báo Arab Saudi mất tích bí ẩn là ai?

Ông Jamal Khashouggi là một nhà báo Arab Saudi, thường xuyên chỉ trích chính phủ, đặc biệt là Thái tử Mohammad bin Salman. Sự biến mất bí ẩn của ông ở lãnh sự quán Arab Saudi tại Thổ Nhĩ Kì đang gây rúng động thế giới.

 

Diễn biến vụ mất tích đáng sợ của nhà báo Arab Saudi

Vụ nhà báo Arab Saudi đang sống lưu vong ở Mỹ vào lãnh sự quán của nước này ở Thổ Nhĩ Kỳ và không thấy trở ra từ ngày 2/10 đang gây căng thẳng cho mối quan hệ giữa Mỹ và Arab Saudi – đồng minh thân cận của Washington ở vùng Vịnh.



Tin khác