Eo biển Đài Loan sẽ như thế nào nếu chiến tranh Triều Tiên lần thứ hai xảy ra? (Kỳ 1)

06:29 07/09/2018

Nếu như chính quyền của ông Kim Jong-un sụp đổ, rất có thể eo biển Đài Loan sẽ nổi sóng.

Hơn một năm sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đắc cử, hầu hết các chuyên gia về an ninh quốc tế ở Châu Á đã có thể thở phào nhẹ nhõm, khi chính sách châu Á của nước Mỹ có xu hướng tiếp tục giữ nguyên, nhiều hơn là thay đổi.

Bất chấp những tuyên bố hùng hồn mang đậm tinh thần dân tộc “nước Mỹ trên hết”, cũng như việc ông Trump nhiều lần đề cập đến các đồng minh của nước Mỹ ở Thái Bình Dương trong chiến dịch tranh cử của mình, chính sách của nước Mỹ hiện nay chủ yếu là sự dàn xếp dựa trên những trật sẵn có ở Đông Á. Điều này càng được chứng minh, khi mà ông Donald Trump chỉ đưa ra những phát ngôn gay gắt về thương mại, mà thiếu đi những hành động thực tiễn.

gia-dinh-eo-bien-dai-loan-sau-chien-tranh-trieu-tien-lan-thu-hai-1
Binh sĩ lực lượng đặc biệt Đài Loan diễn tập đổ bộ từ trực thăng trong màn khói ngụy trang, ngày 14/12/2017 - Nguồn ảnh: AP Photo

Ngay cả khi ông Kim Jong-un tăng cường mật độ của các vụ thử vũ khí hạt nhân, thì Tổng Tư lệnh các lực lượng vũ trang Hoa Kỳ - ông Donald Trump - chỉ dừng lại ở việc liên tục tweet trên mạng xã hội, mặt khác vẫn trấn an các đồng minh như Hàn Quốc và Nhật Bản. Mặt khác, ông Trump còn gia tăng gánh nặng tài chính của các nước đồng minh đối với việc đóng góp vào hệ thống phòng thủ chung của Mỹ.

Tuy nhiên, sự không ổn định và khó đoán định đáng quan ngại của Tổng thống Donald Trump không được thể hiện ở các chính sách. Trái lại, sự nhất quán trong chính sách của Hoa Kỳ dẫn đến hệ quả tương xứng là sự ổn định trong quan hệ với các đồng minh của nước này, từ đó cho phép Hoa Kỳ đưa ra lời buộc tội với Bắc Triều Tiên trong việc làm gia tăng căng thẳng ở Đông Bắc Á.

Một tác dụng phụ không ngờ tới của cuộc khủng hoảng hạt nhân, đó là đã làm giảm thiểu căng thẳng tại một vài nơi khác trong khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương. Với viễn cảnh thảm họa hạt nhân sẽ xảy ra trên bán đảo Triều Tiên, các cuộc khủng hoảng hoặc xung đột tiềm ẩn khác, như các tranh chấp về quẩn đảo Senkaku hoặc Biển Đông, đều được ngăn chặn một cách khẩn cấp.

Trớ trêu thay, đây có thể được coi như một dấu hiệu cho thấy sự kết thúc của chế độ Kim và sự sụp đổ của nhà nước Bắc Triều Tiên sẽ gây căng thẳng cho mối quan hệ  giữa Trung Quốc và Mỹ.

Trong khi có khá nhiều nghiên cứu xung quanh việc mối quan hệ giữa Triều Tiên, Hàn Quốc và Mỹ liệu sẽ kết thúc bằng một cuộc chiến, và cuộc chiến đó sẽ thật sự diễn ra như thế nào, thì ít ai lại chú ý tới viễn cảnh an ninh hậu khủng hoảng.

gia-dinh-eo-bien-dai-loan-sau-chien-tranh-trieu-tien-lan-thu-hai-1
Các tên lửa tầm xa và đầu đạn hạt nhân là tiêu biểu cho sức mạnh của Quân đội Nhân dân Triều Tiên - Nguồn ảnh: AFP Photo

Trong khi viễn cảnh về một Triều Tiên sụp đổ có thể diễn biến theo nhiều chiều hướng khác nhau, thì tựu chung lại kết quả vẫn chỉ có một: Hàng nghìn người tị nạn sẽ đổ về Trung Quốc và Hàn Quốc. Và trong khung cảnh của một cuộc chiến, Seoul hiện nay chắc chắn sẽ bị phá hủy, và đây lại là thành phố đóng góp tới 50% GDP của Hàn Quốc.

Trong một tương lai gần, cũng như trong mỗi viễn cảnh, việc nền kinh tế bị tàn phá sẽ làm tiêu tốn một lượng lớn tài nguyên, đồng thời, làm thu hút sự chú ý từ cả Hàn Quốc, Trung Quốc và Mỹ, khiến tình trạng căng thẳng giảm đi trong một khoảng thời gian. Thế nhưng trong một tương lai xa hơn, kết quả cuối cùng chỉ có thể là một Đông Á, với ít khả năng xoa dịu được mâu thuẫn giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Điểm nóng căng thẳng nhất nhiều khả năng vẫn sẽ là eo biển Đài Loan - gốc rễ của cuộc khủng hoảng an ninh Châu Á.

Mỹ sẽ làm gì sau Chiến tranh Triều Tiên lần 2?

Mặc cho những sự tàn phá mà một cuộc chiến tranh Triều Tiên mới gây ra, Mỹ hầu như chắc chắn sẽ đến trợ giúp cho Đài Loan trong trường hợp xung đột hai bờ eo biển nổ ra, đặc biệt trước sự khiêu khích của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Nhà Trắng đã cho thấy cam kết truyền thống của Hoa Kỳ đối với Đài Loan theo nhiều cách khác nhau.

Đơn cử như việc Tổng thống Trump trước khi chính thức nhận chức đã chấp nhận cuộc điện thoại chúc mừng của bà Thái Anh Văn, ngay sau cuộc bầu cử tổng thống. Gần đây hơn, bà Thái Anh Văn đã được dừng chân ở Hawaii trên một chuyến đi vòng quanh các hòn đảo Thái Bình Dương. Về mặt chính sách, chính quyền Hoa Kỳ tiếp tục từ chối không bán vũ khí cho Đài Loan; cho phép Đài Bắc tham gia Chương trình Nhập cư Toàn cầu; và đã đề cử một học giả thân Đài Loan, Randy Schriver, cho vị trí trợ lý Bộ trưởng Bộ Quốc phòng khu vực Châu Á Thái Bình Dương. Cùng với đó, Quốc hội Hoa Kỳ cũng thường tỏ thái độ ủng hộ Đài Loan, bộ máy vận động hành lang của Đài Loan cũng đang hoạt động quyết liệt, giữ vững phong độ trước những nỗ lực gây ảnh hưởng với thế giới của Trung Quốc.

gia-dinh-eo-bien-dai-loan-sau-chien-tranh-trieu-tien-lan-thu-hai-1
Xe tăng M1A2 của quân đội Hoa Kỳ tham gia diễn tập cùng quân đội Hàn Quốc năm 2017 - Nguồn ảnh: AP Photo

Một kết quả không mong muốn, trái ngược lại những kì vọng của nước Mỹ trong cuộc chiến tranh Triều Tiên mới có thể sẽ gây ra những căng thẳng trong mối quan hệ Trung - Mỹ. Trong nhiều năm, nước Mỹ đã dành 55-60% ngân sách quân sự cho khu vực châu Á, nhưng những bất ổn trên bán đảo Triều Tiên vẫn có thể tạo ra một dòng chảy ồ ạt các trang bị khí tài quân sự của Mỹ vào khu vực này.

Điều này sẽ dẫn đến tình trạng căng thẳng cao độ tiếp diễn sau khi chiến tranh kết thúc. Điểm khác biệt là ở chỗ: Thay vì tập trung ở Hàn Quốc, các đơn vị quân đội Mỹ có thể được triển khai trên toàn khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, làm rối loạn mục tiêu quân sự của Trung Quốc và dấy lên mối quan ngại cho lãnh đạo chính trị của nước này.

Thái độ của Trung Quốc?

Chủ tịch Tập Cận Bình là nhà lãnh đạo chính trị quyền lực nhất Trung Quốc, tính từ thời chủ tịch Mao. Mặc dù việc này cho phép các quyết định được thông qua một cách nhanh chóng hơn, song sự cá nhân hóa quyền lực và pháp luật cũng tạo ra sức ép đối với ông Tập, nhằm tránh những bất ổn và nhận thức về những bước lùi trên trường quốc tế.

Trong đống đổ nát sau sự sụp đổ của chế độ Kim, những thách thức sẽ xuất hiện đối với cả chính sách đối nội và đối ngoại với Đảng Cộng sản Trung Quốc, với quy mô lớn nhất kể từ vụ thảm sát tại quảng trường Thiên An Môn. Mối quan tâm ban đầu là giải quyết việc hàng triệu người tị nạn Triều Tiên đang đổ vào Trung Quốc, gây ảnh hưởng cực kỳ tiêu cực cho dân số ở Đông Bắc Trung Quốc.

gia-dinh-eo-bien-dai-loan-sau-chien-tranh-trieu-tien-lan-thu-hai-1
Lực lượng quân đội Trung Quốc đóng dọc theo biên giới Triều Tiên sẽ phải đối mặt với hàng triệu người tị nạn chiến tranh

Sự gián đoạn nghiêm trọng về kinh tế xã hội này chắc chắn sẽ làm trầm trọng thêm mối quan hệ giữa Mỹ, Trung Quốc và nước Hàn Quốc vừa thống nhất, đặc biệt khi lãnh đạo Trung Quốc cho rằng chính sách hiếu chiến của Hoa Kỳ là chất xúc tác của cuộc chiến tranh.

Bắc Kinh sẽ bận rộn trong một khoảng thời gian với những rối loạn nội bộ và bên ngoài, do kết quả để lại từ cuộc chiến tranh Triều Tiên mới. Nhưng sau khi vượt qua một trong những cơn ác mộng địa chính trị kinh hoàng nhất, quốc gia này sẽ trở nên vững vàng và đáng gờm hơn.

Những căng thẳng được thể hiện ngay trong mối quan hệ giữa Trung Quốc và Đài Loan. Dưới thời chủ tịch Tập, Trung Quốc triển khai những hành động cứng rắn trước Đài Loan, do những thay đổi có thể nhận thấy được về tiềm lực kinh tế. Sau Đại hội Đảng lần thứ XIX, chủ tịch Tập Cận Bình nêu rõ, rằng những câu hỏi về Đài Loan sẽ không còn bị trì hoãn vô thời hạn, đồng thời ngầm khẳng định việc hợp nhất sẽ là một phần của “sự hồi sinh vĩ đại của Trung Quốc” - dự kiến sẽ hoàn thành vào năm 2049.

(Còn tiếp)

Eric Chan là một chuyên gia về vấn đề quốc tế cho Không quân Hoa Kỳ, tập trung vào các vấn đề chính trị và an ninh của Trung Quốc.

Peter Loftus là sĩ quan Không quân Hoa Kỳ, tốt nghiệp Trường Nghiên cứu Quốc tế chuyên sâu Johns Hopkins, nơi ông tập trung vào các vấn đề an ninh ở Đông Á.

Bài viết được đăng tải trên The Diplomat, thể hiện của riêng các tác giả và không đại diện cho quan điểm của Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ, hoặc Không quân Hoa Kỳ. 



Tin khác