Giá xăng tăng cao: Một lít xăng 'cõng' bao nhiêu loại thuế, phí?

Từ chiều 21/2, giá mỗi lít xăng E5 tăng 961 đồng, xăng RON95 tăng 965 đồng và giá các loại dầu tăng gần 1.000 đồng/lít, kg.

Cụ thể, giá xăng E5 RON92 lên 25.532 đồng/lít, tăng 961 đồng/lít so với giá hiện hành; xăng RON95 lên 26.287 đồng/lít, tăng 965 đồng/lít.

Với mức tăng giá lần này, giá xăng RON 95 vượt mức "đỉnh" vào tháng 7/2014 (26.140 đồng một lít), và là mức cao nhất từ năm 2005 trở lại đây. Trong khi đó, giá E5 RON92 chỉ thấp mức "đỉnh" được lập vào tháng 7/2014 khoảng 110 đồng một lít.

Tương tự, giá các mặt hàng dầu cũng tăng khá mạnh. Theo đó, dầu diesel lên 20.801 đồng/lít, tăng 936 đồng/lít; dầu hỏa lên 19.509 đồng/lít; dầu mazut lên 17.932 đồng/kg, tăng 273 đồng/kg.

Giá xăng dầu trong nước tăng do tác động của giá thế giới, giá dầu thô trên thị trường thế giới vẫn không ngừng tăng sau khi vượt 90 USD/thùng từ đầu tháng 2. Ngày 21/2, tuy đã giảm nhưng giá dầu thô WTI vẫn ở mức cao 91,14 USD/thùng. Giới chuyên gia nhận định, căng thẳng giữa Nga và Ukraine chưa được hóa giải thì thị trường hàng hóa thế giới sẽ tiếp tục biến động, trong đó có giá dầu.

Và khi giá dầu thế giới tăng mạnh, giá xăng dầu trong nước cũng sẽ chịu tác động lớn vì xăng dầu của Việt Nam còn phải "cõng” các khoản thuế, phí, khiến giá càng bị đội lên cao. Nếu tính mức giá xăng RON95 ở 25.322 đồng/lít thì tính chung các khoản chi phí đã lên tới hơn 11.000 đồng/lít, chiếm gần 50%.

Chia sẻ trên tờ VTC News, PGS.TS Nguyễn Trọng Điều - Chủ tịch Hội Doanh nhân tư nhân Việt Nam cho rằng, giá xăng dầu trên thế giới cao đã tác động trực tiếp đến giá xăng dầu của Việt Nam. Vì kinh tế Việt Nam phụ thuộc nhiều vào nguyên vật liệu nhập khẩu (nguồn này chiếm khoảng 37% tổng chi phí nguyên vật liệu của cả nền kinh tế). Việc giá dầu thế giới trên đà tăng không ngừng sẽ làm tăng giá nguyên vật liệu nhập khẩu và trong nước, thúc giá xăng trong nước tăng.

Hiện giá xăng dầu trong nước được điều chỉnh 10 ngày/lần. Cơ quan điều hành sẽ dựa trên mức giá của nguyên vật liệu nhập khẩu để làm cơ sở công bố giá bán lẻ. Vì thế, mỗi khi giá thế giới tăng mạnh, giá trong nước gần như chắc chắn sẽ bị kéo lên.

Theo PGS.TS Nguyễn Trọng Điều, xăng dầu của Việt Nam còn phải "cõng” các khoản thuế, phí, khiến giá càng bị đội lên cao.

Chia sẻ trên báo Lao động, một thương nhân phân phối xăng dầu ở Hà Nội cho biết, trong cơ cấu giá cơ sở xăng, dầu, mỗi lít xăng, dầu bán ra đang có 4 loại thuế: Giá trị gia tăng (VAT, 10%), nhập khẩu (10%), tiêu thụ đặc biệt (10%) và bảo vệ môi trường (với xăng E5RON92 là 3.800 đồng, xăng RON95 là 4.000 đồng, dầu diesel là 2.000 đồng...). 

Ví dụ, một thùng xăng chứa 158,97 lít, nên giá 1 lít xăng RON 95 tại cảng có giá khoảng 14.936 đồng. Theo công thức tính giá cơ sở, giá xăng RON 95 lúc này phải cộng thêm thuế nhập khẩu 10% (tương ứng 1.493 đồng), thuế tiêu thụ đặc biệt 10% (tương ứng 1.493 đồng), VAT 10% theo giá bán (khoảng 2.532 đồng) và thuế bảo vệ môi trường cố định 4.000 đồng/lít.

Tổng chi cho 4 sắc thuế là 9.518 đồng/lít, tức chiếm 38% giá thành bán ra của một lít xăng RON 95 (giá 25.322 đồng/lít).

PGS.TS Ngô Trí Long - nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả (Bộ Tài chính) cho rằng, điều hành xăng dầu cần phải đảm bảo hài hòa lợi ích của doanh nghiệp - nhà nước và người dân. Việc giảm thuế để giảm giá xăng dầu có thể thực hiện được, nhưng cơ quan chức năng cần xem xét, cân nhắc nhưng phải tính toán đến cân đối, để vừa đảm bảo nguồn thu và nhiệm vụ chi trong thời gian tới.

"Phương án tối ưu nhất ở thời điểm này là giảm thuế bảo vệ môi trường, vì đây thuộc thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội", ông Long cho hay.

Trả lời kiến nghị của cử tri huyện Phú Xuyên (Hà Nội) liên quan đề nghị nghiên cứu điều chỉnh các loại thuế và phí cho phù hợp để giảm giá xăng dầu, góp phần giảm bớt khó khăn cho nhân dân, Bộ Tài chính cho biết, các sắc thuế hiện áp dụng đối với mặt hàng xăng dầu gồm: thuế nhập khẩu (đối với xăng dầu nhập khẩu), thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt (đối với xăng) và thuế bảo vệ môi trường (không thu phí, lệ phí đối với xăng dầu) đảm bảo phù hợp với thông lệ quốc tế cũng như thực tiễn của Việt Nam.

So với nhiều nước trên thế giới, tỷ trọng thuế trong giá xăng dầu bán ra của nước ta vẫn thấp hơn mức bình quân chung. Tỷ trọng thuế trong giá bán xăng dầu ở nhiều nước chủ yếu trong khoảng 45-60% (ngoại trừ một số nước có trữ lượng dầu mỏ lớn thì có tỷ trọng thấp hơn), trong khi đó, đối với nước ta, tỷ trọng thuế đối với xăng khoảng 38% và đối với dầu khoảng 20%…

Ngoài ra, Bộ Tài chính cũng khẳng định, giá xăng dầu trong nước đã có mức tăng thấp hơn mức tăng giá trên thị trường thế giới.

Thuế Bảo vệ môi trường trong xăng dầu "tăng dần đều" qua các năm

Xăng dầu thuộc diện chịu Thuế Bảo vệ môi trường theo quy định của Luật Thuế Bảo vệ môi trường có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/1/2012. Từ đó đến nay, Thuế Bảo vệ môi trường với xăng dầu đã qua nhiều lần tăng.

Ngày 1/1/2012: Xăng bắt đầu chịu Thuế Bảo vệ môi trường 1.000 đồng/lít. Dầu diesel mức thu 500 đồng/lít; dầu hoả, dầu mazút, dầu nhờn mức thu 300 đồng/lít; mỡ nhờn mức thu 300 đồng/kg.

Tháng 1/5/2015: Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý tăng Thuế Bảo vệ môi trường đối với xăng (từ 1.000 đồng/lít lên 3.000 đồng/lít) và một số mặt hàng xăng dầu khác.

Ngày 1/1/2019: Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý tăng Thuế Bảo vệ môi trường với xăng dầu lên kịch khung.

Theo đó, Thuế Bảo vệ môi trường với xăng tăng thêm 1.000 đồng/lít, lên kịch khung 4.000 đồng. Các mặt hàng dầu cũng đồng loạt tăng thuế môi trường.