Kê khai tài sản còn phản cảm, chưa ra được nguồn gốc - lõi của vấn đề

Một trong những nội dung được cử tri và dư luận quan tâm trong ngày làm việc hôm nay (6/11) của Quốc hội chính là báo cáo công tác phòng, chống tham nhũng của Chính phủ. Trong công tác phòng, chống tham nhũng yêu cầu kê khai tài sản, kê khai thu nhập được xem là một biện pháp tích cực, ngăn chặn đẩy lùi tham nhũng.

Tuy nhiên thực tế vấn đề kê khai tài sản vẫn còn hình thức, hiệu quả thấp. Theo Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội Lê Thị Nga, trong năm 2017 số người kê khai tài sản lên đến hơn 1 triệu người nhưng chỉ điều tra 78 người, trong đó chỉ xác định 5 trường hợp vi phạm.

Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Quốc hội cho rằng, hiện tượng kê khai tài sản không trung thực, kê khai còn hình thức, không kê khai tài sản đầy đủ vẫn diễn ra. Đặc biệt việc giải trình thu nhập không hợp lý, giải trình thu nhập còn phản cảm gây bức xúc trong nhân dân.

Cũng theo bà Lê Thị Nga hiện tượng tham nhũng còn biểu hiện trong việc tặng quà hối lộ, tặng quà giải quyết công việc, tặng quà dựa vào hiếu hỉ. Những phát hiện sai phạm tặng quà trong vụ đại án Oceanbank, chi hoa hồng cho bác sĩ ở VN Pharma vừa qua là minh chứng cụ thể.

Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp đề nghị Chính phủ cần có quy định quy định cụ thể để kiểm soát tài sản của người có chức vụ, quy định việc giải trình tăng giảm tài sản của cán bộ nắm các chức vụ quan trọng.

Đồng tình với nhận định của Ủy ban Tư pháp Quốc hội, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Trần Quốc Thuận khẳng định, nếu chỉ nhìn vào việc kê khai tài sản đủ hay thiếu thì đó chỉ là thủ tục hành chính. Đã là thủ tục hành chính nếu vi phạm cũng chỉ xử lý hành chính.

“Khai đủ hay thiếu không phải vấn đề quan trọng mà cần phải làm rõ tài sản anh kê khai đó anh lấy ở đâu, từ đâu anh có tài sản đó. Nếu anh lý giải tài sản có do kinh doanh, buôn bán thì anh có đóng thuế không, có gì chứng minh không. Còn nếu không có thu nhập khác chỉ lương không tại sao lại có tài sản đó…tất cả phải làm rõ”, ông Thuận đặt vấn đề.

Dẫn chứng việc khai báo tài sản chưa đầy đủ, chưa nghiêm túc, chưa làm rõ nguồn gốc tài sản, ông Trần Quốc Thuận cho biết, như trường hợp ông Phạm Sỹ Quý – nguyên Giám đốc Sở TN&MT tỉnh Yên Bái xây dựng “biệt phủ” hoành tráng ngay ở giữa thành phố. Kết luận Thanh tra Chính phủ có thể hiểu ông Quý vi phạm quy định về việc không kê khai tài sản đầy đủ, kê khai không trung thực.

Tuy nhiên chuyện đó chỉ là thủ tục, không quan trọng, không quyết định bản chất vấn đề. Điều quan trọng là nguồn gốc tài sản đó từ đâu mà có và phải làm cho rõ.

“Nguồn gốc tài sản mới là lõi của vấn đề, gần đây chúng ta hay nói kê khai tài sản, vấn đề kê khai tài sản không phải chỉ để người dân biết, mà để người dân, tổ chức xã hội giám sát tài sản kê khai đó có nguồn gốc ở đâu”, ông Thuận nhấn mạnh.

Cũng bàn về vấn đề kê khai tài sản, ông Vũ Quốc Hùng - nguyên phó chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra trung ương cho rằng, việc kiểm soát tài sản của quan chức thời gian qua chưa hiệu quả, phần chìm của "tảng băng" vẫn còn nguyên.

Phải làm thế nào để mỗi cán bộ khi được cất nhắc bổ nhiệm đều phải khai hết tài sản của mình và cả tài sản của bố mẹ, anh chị em, con cái hai bên. Việc này có thể rất rắc rối, phức tạp nhưng cần thiết.

Không đòi hỏi tất cả công chức nhưng những người chủ chốt, đứng đầu các cấp phải công khai tài sản kê khai cho cơ quan và khu dân cư. Cũng cần một cơ chế để nhân dân giám sát, rõ ràng công khai đến đâu, chịu trách nhiệm đến đâu. Hiện kê khai tài sản lại coi là thông tin mật, thông tin nội bộ là không ổn.

Ở góc độ kinh tế, TS Lê Đăng Doanh - Nguyên viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương cho rằng, giảm chi tiêu, thanh toán bằng tiền mặt là giải pháp quan trọng trong phòng chống tham nhũng. Thanh toán qua ngân hàng sẽ giúp kiểm soát nguồn gốc đồng tiền, giúp minh bạch tài sản.

Nói chung ta không cần sáng tạo gì thêm, chỉ cần học kinh nghiệm các nước đi trước.