Giữ gìn tiếng mẹ đẻ cho thế hệ Việt trẻ ở Malaysia

Trần Thị Chang, chủ tịch câu lạc bộ phụ nữ Việt Nam ở Malaysia thuộc cộng đồng người Việt ở Malaysia đang có nhiều lo lắng. Rất nhiều trẻ em Việt Nam sinh ra và lớn lên ở đất nước này, nhưng không có lớp học tiếng mẹ đẻ nào rành cho chúng cả.

Với sự nỗ lực hết sức, cùng các thành viên trong câu lạc bộ, Chang đã mở lớp học tiếng Việt đầu tiên vào tháng 10/2016 trong một căn hộ nhỏ ở Ampang, Selangor, Malaysia.

Vào một buổi chiều mùa hè nắng đẹp, một vài trẻ em có dòng máu Việt – Trung hay Việt – Malaysia ngồi xung quanh chiếc bàn lớn trong phòng khách của căn hộ nhỏ ấy. Tay đặt lên bàn, phía trước mắt là quyển vở. Những bạn nhỏ có độ tuổi từ 5-8 chú tâm quan sát những gì cô giáo Phạm Hồng Lam đang giảng giải trên tấm bảng trắng.

Trúc Linh, chủ căn hộ, cho biết lớp học ngoại ngữ kéo dài 90 phút này được tổ chức hai tuần một lần. Một lớp học từ 2h30 - 4h00 chiều, có 13 trẻ tham gia, hầu hết trong số chúng chưa thể đọc viết tiếng Việt. Một lớp khác từ 4h30 đến 6h00 chiều, dành cho trẻ từ 8-10 tuổi đã có những kiến thức cơ bản hơn.  

Lam là giáo viên tình nguyện, cũng như 6 người khác trong câu lạc bộ phụ nữ Việt ở Malaysia. Họ hỗ trợ cho hai giáo viên được trả lương. Những giáo viên này từng là giáo viên tại trường Lê Hồng Phong và trường Trưng Vương ở TP. Hồ Chí Minh.

Lớp học nhận được sự hỗ trợ của đại sứ quán Việt Nam tại Malaysia, các phụ huynh Việt Nam chỉ phải mua sách học. Hầu hết các giáo viên tình nguyện đều là những người có trình độ cao và từng có việc làm tốt tại Việt Nam, tuy nhiên họ đã hy sinh sự nghiệp cá nhân để theo chồng tới làm việc tại Malaysia.  

“Các giáo viên ở đây từng là bác sỹ, tiến sĩ, giảng viên ở Việt Nam. Giờ đây họ cùng nhau dạy tiếng Việt cho những đứa trẻ, cũng là khỏi lãng phí nguồn nhân lực”, Lam cho biết.

Lam và gia đình sống ở nước ngoài đã gần một thập kỷ, 3 năm ở Canada và 6 năm ở Malaysia. “Tôi có hai đứa con. Đứa con gái lớn giờ đã là sinh viên, còn con trai út đang học cấp 3. Đứa lớn nói tiếng Việt rất sõi, còn đứa nhỏ thì không. Điều đó rất đáng tiếc”, Lam chia sẻ. Lam từng là quản lý phòng thí nghiệm của hãng Nike tại Việt Nam.

Lam tin rằng dạy tiếng Việt cũng là một cách dạy văn hóa Việt cho lũ trẻ. Cô nói: “Trẻ con cũng mặc áo dài và hát các bài hát truyền thống của Việt Nam trong các lễ hội và sự kiện”.

Theo Trần Thị Chang, trong những năm gần đây, số người Việt Nam sang Malaysia làm ăn sinh sống tăng lên. Hầu hết họ làm việc chân tay và không có thời gian dạy tiếng Việt cho lũ trẻ. Chang nhấn mạnh: “Bảo tồn tiếng mẹ đẻ trong cộng đồng người Việt ở Malaysia chưa nhận được sự quan tâm phù hợp, mặc dù có một thực tế ngôn ngữ là một trong những cách kết nối quan trọng nhất giữa thế hệ trẻ người Việt sinh ra và lớn lên ở nước ngoài và văn hóa cùng các truyền thống của quê hương họ”

Theo Cục quản lý lao động nước ngoài cho biết, hàng trăm ngàn người Việt Nam làm việc ở Malaysia kể từ khi Việt Nam bắt đầu gửi lao động xuất khẩu sang đây 15 năm trước. Giờ đây, con số người Việt tại Malaysia đã lên đến 130.000 người.

Nhi Ca, một bà mẹ có 3 con, kết hôn với một công nhân công ty dầu ở Malaysia. Hai đứa con sinh đôi của cô mới 2 tuổi khi họ chuyển đến đây. Cô sinh cô con gái thứ ba tại Malaysia, và sau 6 năm sống tại đây, cả 3 đứa trẻ hầu như không đọc viết được tiếng Việt.

“Trẻ con chỉ học tiếng Anh tại các trường quốc tế. Tôi quyết định đưa các con đến lớp học để chúng có thể sử dụng tiếng Việt nói chuyện với ông bà và đọc các câu chuyện cổ tích cũng như sách vở khác khi chúng về Việt Nam, Ca chia sẻ, “Sau khi đến lớp, giờ các con tôi đã có thể viết, nghe và hiểu tiếng Việt tốt hơn rất nhiều”.

Một bà mẹ khác, Châu Thị Diễm Kiều, cũng đưa hai con tới lớp học. Một đứa 11 tuổi và một đứa 9 tuổi, là con lai Việt – Trung và đang học tại một trường dạy tiếng Trung Quốc tại Malaysia.

“Tại trường, các con tôi học ba thứ tiếng: Tiếng Anh, tiếng Trung và tiếng Bahasa của Malaysia. Mặc dù lịch học khá nặng nề, tôi quyết định vẫn đưa các con tới lớp tiếng Việt để chúng không quên tiếng quê hương. Chồng tôi ủng hộ quyết định này”, Kiều chia sẻ.

Linh cho biết, việc tổ chức lớp học tại nhà thi thoảng cũng khiến cuộc sống gia đình có chút đảo lộn, nhưng nhu cầu và sự thiết yếu của lớp học tiếng Việt rất cao nên cô không thể từ chối đề nghị mượn phòng để tổ chức lớp học của câu lạc bộ phụ nữ.

Theo lời Linh kể, hiện ngày càng nhiều phụ huynh đề nghị được đưa con tới lớp, tuy nhiên, phòng khách của nhà cô không đủ rộng và trang thiết bị có hạn.

Chủ tịch câu lạc bộ Trần Thị Chang nói: “Chúng tôi hy vọng sẽ nhận được nhiều sự hỗ trợ của các cơ quan Việt Nam cùng những nhà hảo tâm để có thể mở rộng lớp học tới các khu vực khác ở Malaysia, giúp bảo tồn ngôn ngữ và văn hóa quê nhà cho thế hệ trẻ Việt Nam”.