Mỹ đang tự cô lập trong cuộc chơi đa phương?

Trong chuyến công du đến châu Á hồi tháng 11, Tổng thống Mỹ đã đưa ra thông điệp rõ ràng về chính sách “nước Mỹ trên hết”.

Cũng tại Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương (APEC) tổ chức tại Đà Nẵng, ông Trump đã cho rằng “ Nước Mỹ không thể chịu thêm bất kì sự lạm dụng thương mại nào về lâu dài” và các quốc gia tại Châu Á nên kí kết các hiệp định thương mại công bằng và bình đẳng với các nước Bắc Mỹ".

Khi nói về thương mại đa phương, quan điểm của Donald Trump là “Điều chúng tôi không tiếp tục làm là tham gia vào những thỏa thuận lớn trói tay nước Mỹ, ảnh hưởng đến chủ quyền, cũng như khiến việc thực thi điều đó một cách có ý nghĩa trở nên bất khả thi trong thực tế".

Dù đã đưa ra những lời tuyên bố mạnh mẽ như vậy, nhưng quá trình thúc đẩy thương mại song phương giữa Mỹ và các quốc gia Châu Á – Thái Bình Dương nhằm giải quyết tình trạng mất cân bằng thương mại vẫn chưa thực sự bắt đầu. 

Ngoại trưởng Rex Tillerson, trong chuyến đi cùng với Tổng thống Donald Trump cũng đã cho biết: “Thực ra, những gì mà chúng ta đã đạt được trong quá trình giải quyết 300 - 400 tỷ đô la thâm hụt thương mại vẫn là rất ít. Và để thực sự giải quyết những vấn đề cơ bản, chúng ta cần phải nỗ lực nhiều hơn nữa”.

Tuyên bố “Nước Mỹ trên hết” đồng nghĩa với một nước Mỹ với chính sách bảo hộ và hướng nội nhiều hơn. Một số lượng lớn các hoạt động thương mại đã diễn ra giữa các khối trong khu vực mà không có sự tham gia của Mỹ. Nói cách khác, đã có sự chuyển dịch vai trò của Mỹ từ một quốc gia luôn dẫn đầu trong các thỏa thuận thương mại trong khu vực dưới thời chính quyền Obama, đến một chủ thể đứng ngoài mọi cuộc chơi kinh tế dưới thời của Donald Trump.

Sau khi Mỹ rút khỏi TPP, 11 quốc gia còn lại đã quay trở lại đàm phán cùng nhau, với hi vọng duy trì một thỏa thuận về thương mại tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương...

Nhật Bản muốn đảm nhận vị trí lãnh đạo khu vực để có thể khôi phục lại TPP. Một hiệp định như TPP sẽ là công cụ để Nhật Bản co thể tạo ra một khối thương mại đối trọng với ảnh hưởng ngày càng gia tăng từ phía Trung Quốc. Nó cũng cho phép Thủ tướng Shinzo Abe thực hiện một số cải cách trong cơ cấu để Nhật Bản có thể đạt được tốc độ tăng trưởng cao hơn.

Bên cạnh đó, chính sự rút lui của Mỹ đã tạo cơ hội để Trung Quốc bước vào, thúc đẩy Ngân hàng phát triển đa phương và chính sách Một vành đai, Một con đường liên kết khu vực Đông Á và Châu Âu vào một khu vực thương mại chung.

Châu Âu cũng đang tìm cách tăng cường thỏa thuận thương mại với Châu Á. Như vậy, trước một trật tự thương mại ở châu Á, với vai trò ngày càng nổi bật của Nhật Bản và Trung Quốc, Mỹ đang dần trở thành một chủ thể ngoài cuộc.

Mỹ đã rút khỏi khỏi Hiệp định Hợp tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) ngay từ những ngày đầu Donald Trump nhậm chức Tổng thống Mỹ, một thỏa thuận thương mại mà ông gọi là "thảm hoạ". Theo ông, các nhà lãnh đạo Mỹ tiền nhiệm không hiểu biết gì về thương mại và chính quyền của ông sẽ thực hiện một loạt các biện pháp cứng rắn hơn, đưa ra các thỏa thuận công bằng hơn và sẽ đem việc làm quay trở lại đồng thời cắt giảm thâm hụt thương mại cho quốc gia này.