Hủ tục treo xác người chết bên vách nhà 1 tuần mới chôn ở Thanh Hóa

Hủ tục treo xác người chết bên vách nhà 1 tuần mới chôn ở Thanh Hóa, đây được xem là một trong những hủ tục mê tín dị đoan vẫn còn được người dân nơi đây lưu giữ cho đến tận bây giờ.

Hủ tục treo xác người chết bên vách nhà 1 tuần mới chôn ở Thanh Hóa: như thế nào?

Được biết, đây là hủ tục mê tín của người dân tộc Mông ở huyện Mường Lát (Thanh Hóa).

Theo lời từ một nguồn tin kể lại, cách đây hơn 10 năm khi theo chân đoàn của Uỷ ban MTTQ tỉnh Thanh Hóa đi viếng đám tang của “vua Mông” Hơ Lão Tú (bản Pha Đén, xã Pù Nhi, H.Mường Lát)- một người được xem là uy tín nhất của đồng bào người Mông, người đó luôn bị ám ảnh bởi đám tang này. Đây cũng là đám tang điển hình của đồng bào Mông vẫn còn tồn tại đến ngày nay.

Theo lời kể, đây là đám tang của Hơ Lão Tú bị trói nằm trên chiếc cáng tre treo ở vách gian giữa của ngôi nhà rách nát và thi thể đang bị phân hủy. Những người đến viếng đám tang phải mang đến một âu cơm và một con gà luộc đặt trên bàn thờ để thầy cúng làm lễ. Đó là quy định.

Hủ tục treo xác người chết bên vách nhà 1 tuần mới chôn ở Thanh Hóa

Trong đám tang gia chủ phải chuẩn bị khèn nhạc đặc trưng của người Mông, mời thầy cúng và các vật dụng phục vụ nghi lễ cúng ma. Sau đó thầy cúng sẽ đi tới đi lui khấn vái, báo danh tính người đến viếng, rồi nhón một miếng cơm nhỏ chấm vào miệng người chết đã thâm đen và bắt đầu biến dạng.

Theo tục lệ, nếu người chết có đông con cháu, mỗi người đều làm thịt một con trâu mộng cúng ma cho cha, chưa kể hàng chục con heo, hàng trăm con gà của anh em họ hàng và người dân ở các bản Mông giết thịt mang đến cúng viếng.

Những người từ nơi xa đến, sau khi viếng xong, mọi người sẽ phải di chuyển trở ra một địa điểm khác có thể là trung tâm xã Pù để... chờ đến ngày quay trở vào đưa tiễn Hơ Lão Tú về nơi an nghỉ cuối cùng.

Đợi 7 ngày, khi thi hài Hơ Lão Tú đã trương lên và rỉ nước, người thân trong gia đình mới tìm đất chôn cất trên một sườn núi. Đám thanh niên trong bản hạ một cây gỗ lớn, lấy một đoạn dài 2 m, bỏ đi phần lõi làm quan tài rồi đặt sẵn dưới huyệt.

Nơi chôn cất, cách huyệt chừng 100 m, người ta dựng một lán bằng tre, nứa với dăm tàu lá kè, lá cọ che chắn sơ sài làm nơi đặt thi hài Hơ Lão Tú làm lễ phơi xác, tắm nắng lần cuối.

Sau đó, con cháu và anh em trong họ phải dắt theo trâu bò ra chỗ chòi canh giết thịt để cúng Giàng, cúng thần linh, thổ địa rồi ăn uống linh đình ngay tại chỗ.

Được biết sau độ nửa ngày, thi hài người quá cố mới được mang khâm liệm vào chiếc quan tài dưới huyệt làm lễ chôn cất.

Như vậy kể từ lúc tắt thở cho đến khi được nằm yên dưới đất mẹ, thi thể người chết sẽ bị giữ lại khoảng 1 tuần.

Hủ tục treo xác người chết bên vách nhà 1 tuần mới chôn ở Thanh Hóa: kiên trì bài trừ

Ông Lâu Minh Pó, Phó bí thư Huyện ủy Mường Lát là người dân tộc Mông, tuy nhiên ông luôn ý thức được những tập tục lạc hậu của đồng bào mình. Ông cho rằng hủ tục làm tang ma đang là lực cản lớn để người Mông vươn lên thoát cảnh nghèo nàn, lạc hậu.

Ý thức được điều đó, từ khi còn là anh cán bộ mới ra trường cho đến khi làm đến chức Phó bí thư Huyện ủy Mường Lát, lúc nào ông Pó cũng đau đáu nỗi niềm xóa bỏ những hủ tục lạc hậu để giúp đồng bào Mông xây dựng đời sống mới văn minh.

Hủ tục treo xác người chết bên vách nhà 1 tuần mới chôn ở Thanh Hóa

“Nhiều năm trời, tôi phải nhờ người tìm tài liệu về lịch sử của người Mông, phong tục chôn cất người chết từ cổ xưa để thuyết phục các già làng, trưởng bản nhưng vẫn không được. Bà con “lý luận”, với người Mông nếu sai về pháp luật thì có pháp luật trị, còn sai về phong tục thì cả dòng họ sẽ bị Giàng quở phạt, bị ma rừng, ma núi bắt đi, nên không thể bỏ được”, ông Pó bày tỏ.

Nói là làm, cuối tháng 5.2014 ông Pó là người đi đầu trong công cuộc xóa bỏ hủ tục ma chay lạc hậu này. Vào khoảng thời gian trên, ngay khi nhận được tin chú ruột của mình là ông Lâu Chứ Dơ ở bản Pa Đén (xã Nhi Sơn) khuất núi, ông Pó gọi mấy người anh em họ hàng đang làm việc ở TT.Mường Lát đến bàn lo tang ma cho chú.

Ông là người đã thuyết phục mọi người về bàn với họ hàng đóng quan tài để khâm liệm chú trước khi làm tang lễ. Với mong muốn thông qua việc làm này, để thuyết phục đồng bào mình thay đổi tập quán, xóa bỏ hủ tục tang ma đã đeo đẳng từ bao đời nay.

Tuy nhiên, vì hủ tục đã ngấm vào máu và suy nghĩ của người dân nên công cuộc xóa bỏ gặp không ít khó khăn. Ông Pó cho biết, ngay tại đám tang, dù đã phân tích xong việc thay đổi cách cúng ma chay đã bị phản đối.

Ông Dia (con trai người mất) hết chạy vào nhà, rồi lại chạy ra sân, giơ hai tay lên trời kêu than: “Ới Giàng ơi, thằng Pó nó là đứa bất hiếu với tổ tiên. Nó đi ngược lại với phong tục của người Mông ta. Nó muốn cả dòng họ Lâu nhà ta bị con ma rừng, ma núi bắt đi hết, để một mình nó được thăng quan tiến chức. Rồi mày cũng bị Giàng trừng phạt thôi Pó ơi…!”.

Tuy nhiên với tư cách là cháu trưởng trong nhà, ông Pó buộc các thành viên trọng họ phải chấp nhận khâm liệm xác chú ruột vào quan tài, sau đó mới đặt quan tài lên cáng tre treo lên vách.

Ông Pó kể: “Lúc ấy, mọi việc trong nhà rối tinh hết cả lên. Cũng may, mấy chú em mà tôi bàn bạc trước góp thêm ý kiến, không khí cũng bớt căng thẳng. Thấy không yên tâm, tôi xin những người ủng hộ mình ở lại giúp đỡ tang chủ, rồi mời những người phản đối rời khỏi đám để tránh bàn ra tán vào. Nhiều người tức giận bỏ về, bày lời đồn thổi 3 tháng nữa tôi và mấy người trong họ sẽ bị chết vì dám đi ngược lại với phong tục mà tổ tiên để lại. May mà đến giờ qua một năm, tôi vẫn chưa chết. Lời đồn thổi giờ cũng không còn lan truyền nữa”.

Việc kiên quyết xóa bỏ hủ tục ma chay cũng khiến ông Pó gặp không ít phản đối, ngay chính cả người thân trong gia đình.

Ông Pó nhắc lại: “Từ sau đám tang ấy, bố tôi giận tôi ra mặt. Chiều nào tôi cũng tranh thủ về nhà tìm cách làm lành với cụ, nhưng cũng phải qua dăm tháng, cộng với trong họ không xảy ra sự cố gì, nên cụ cũng tạm nguôi ngoai”.

Sau những nỗ lực kiên trì, cũng đã có những gia đình hiểu được việc làm của ông. Ông cho biết: kể từ sau đám tang của ông Dơ đến nay cả H.Mường Lát đã có 5 đám tang người Mông chấp nhận khâm liệm xác người chết vào quan tài. Tuy nhiên cuộc vận động bà con còn rất khó khăn.

“Để vận động những gia đình này liệm người chết vào quan tài, tôi và anh em cán bộ trong Ban Dân tộc và các ban ngành, đoàn thể đã phải xuống tận nơi, mang chuyện tổ chức đám tang của ông chú ra kể để thuyết phục, nhưng đa số bà con vẫn chưa chấp thuận”, ông Pó nói.

• Hằn học vì mất vương miện quý ông xấu xí nhất Zimbabwe