Tìm hiểu về Đạo luật Ủy quyền quốc phòng mới của Mỹ

06:10 03/10/2018

Ngày 1/10, tờ National Interest đăng tải bài bình luận của ông Zachary Haver – chuyên gia nghiên cứu về Trung Quốc tại Đại học George Washington cho rằng, Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng mới (NDAA) của Mỹ là công cụ thông minh để ngăn các hành vi trái phép của Trung Quốc ở Biển Đông.

ke-sach-moi-cua-my-doi-voi-trung-quoc-o-bien-dong
Không quân Mỹ quan sát các công trình xây dựng trái phép của Trung Quốc ở Biển Đông từ máy bay tuần tra P-8A Poseidon.

Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng mới (NDAA) của Mỹ cho phép Washington phản ứng mạnh mẽ hơn với bất cứ hành vi hung hăng nào của Trung Quốc ở Biển Đông. Trong đó, theo ông Haver, NDAA đã cung cấp một kế sách cực kì hiệu quả đối với Trung Quốc.

Được Quốc hội thông qua ngày 1/8/2018 và được ký bởi Tổng thống Trump vào ngày 13/8, NDAA có một số biện pháp đầy hứa hẹn, bao gồm cho phép Lầu Năm Góc “vạch rõ hay minh bạch” các hoạt động trái phép của Trung Quốc ở Biển Đông.

Theo đó, nếu Trung Quốc có bất kỳ hành vi cải tạo đáng kể nào, khẳng định yêu sách lãnh thổ quá mức hoặc hoạt động quân sự hóa ở Biển Đông, Mục 1262 của NDAA yêu cầu Bộ trưởng Quốc phòng “ngay lập tức” gửi báo cáo đến Quốc hội và công khai thông tin đó.

Cho đến thời điểm này, sự thiếu minh bạch đã buộc công chúng, các nhà nghiên cứu và truyền thông dựa vào công nghệ vệ tinh thương mại để có thông tin về các hành vi trái phép của Trung Quốc ở Biển Đông. Những người ủng hộ cho việc minh bạch hơn như Ely Ratner, chuyên gia về Trung Quốc tại Hội đồng Đối ngoại (CFR) ở Mỹ đã lập luận: “Sự thiếu hụt thông tin công khai về các hoạt động của Trung Quốc ở Biển Đông đã cản trở sự phối hợp trong khu vực và khiến Trung Quốc tiếp tục có những bước đi nhằm tăng cường quyền kiểm soát".

ke-sach-moi-cua-my-doi-voi-trung-quoc-o-bien-dong
Một trong những công trình Trung Quốc xây trái phép ở Biển Đông.

Do vậy, những báo cáo của Lầu Năm Góc được ủy quyền bởi NDAA chắc chắn sẽ thay đổi tình hình. Việc công khai các hành vi của Trung Quốc sẽ tăng cường sự hợp tác của Mỹ với các đối tác khu vực và gia tăng được áp lực đối với Bắc Kinh.

Những phản ứng của Washington đối với các hành vi của Trung Quốc ở Biển Đông những năm gần đây đang ngày càng thu hút sự quan tâm của công chúng Mỹ. Theo cơ sở dữ liệu về tin tức US Newsstream của ProQuest, phạm vi phủ tin về Biển Đông ở các tờ báo Mỹ đã tăng từ 239 bài báo được gắn nhãn là “tin tức” trong năm 2009 lên tới 4.061 bài báo trong năm 2016.

Không chỉ có truyền thông, các chính trị gia Mỹ cũng bắt đầu giành sự chú ý đối với các tranh chấp ở Biển Đông. Lần đầu tiên, các ứng viên từ cả hai đảng chính trị lớn của Mỹ đã tranh luận về Biển Đông trong suốt cuộc bầu cử tổng thống năm 2016.

Tuy nhiên, sự quan tâm đến Biển Đông ở Mỹ dường như đã giảm kể từ năm 2016. Chỉ có 2.245 tin tức đề cập đến Biển Đông trong năm 2017. Theo ông Haver, hiện tượng này có thể là vì mọi người yên tâm rằng đã có phán quyết của Tòa Trọng tài Quốc tế năm 2016.

Trong bối cảnh đó, mục 1262 của NDAA sẽ rất quan trọng trong việc đảo ngược xu hướng mà ông Haver cho là đáng lo ngại này. Washington sẽ cần sự hỗ trợ của công chúng Mỹ nếu muốn ngăn cản các tuyên bố chủ quyền phi lý của Trung Quốc tại Biển Đông. Nếu bằng chứng về sự hung hăng của Trung Quốc vẫn không được công bố, người Mỹ sẽ có ít lý do để ủng hộ các biện pháp cứng rắn hơn của chính phủ.

Hơn nữa, Washington cần cả sự hỗ trợ của các đối tác trong khu vực và công chúng của những nước đó, đặc biệt là Philippines. Kể từ khi lên nắm quyền, chính quyền của Tổng thống Duterte thường xuyên tỏ ra mềm mỏng hơn với Trung Quốc về các tranh chấp ở Biển Đông. Nếu người dân Philippines có thể biết được thông tin về các hành vi hung hăng của Trung Quốc, ông Duterte có thể sẽ phải cứng rắn  hơn với Trung Quốc, ông Haver bình luận.

Ngoài ra, theo ông Haver, NDAA cung cấp cho Washington cơ hội để chống lại những câu chuyện của Bắc Kinh. Ví dụ, Bắc Kinh thường phản ứng với những lời chỉ trích bằng cách cáo buộc Mỹ quân sự hóa Biển Đông và rằng các nước có tranh chấp ở Biển Đông cũng có hành vi trái phép tương tự như Bắc Kinh.

Những lợi ích tiềm năng của việc minh bạch thông tin về hành vi của Trung Quốc ở Biển Đông càng trở nên rõ ràng hơn khi xem xét hiệu quả của những nỗ lực minh bạch trước đó. Ví dụ, việc minh bạch thông tin về Biển Đông từ năm 2014 đã gia tăng sự quan tâm của thế giới đối với các tranh chấp Biển Đông.

Trong thời gian đó, đáng chú ý nhất là sự kiện Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) đã khởi động Sáng kiến Minh bạch Hàng hải Châu Á (AMTI) vào cuối năm 2014. CSIS đưa ra AMTI với mục đích rõ ràng là tăng khả năng tiếp cận thông tin của người Mỹ về Biển Đông cũng như Vấn đề hàng hải châu Á. Vào năm 2015, truyền thông thế giới đã tiếp cận và đăng tải rất nhiều hình ảnh vệ tinh của AMTI về các dự án cải tạo trái phép của Trung Quốc của Biển Đông.

Hơn nữa, cũng trong thời gian đó, lần đầu tiên, Lầu Năm Góc cho phép các phóng viên CNN lên máy bay P-8A Poseidon để đưa tin về các công trình trái phép của Trung Quốc trên Biển Đông. Hải quân Mỹ cũng đã công bố các cảnh quay từ trên máy bay cũng như những cảnh báo của Trung Quốc đối với các máy bay Mỹ ở vùng biển quốc tế.

Thông tin do AMTI và các cơ quan chính phủ Mỹ cung cấp cho phép các bên quan tâm trên toàn thế giới nắm bắt được mức độ hành vi của Trung Quốc, thu hút và gây sức ép lớn hơn với Bắc Kinh.

Tuy nhiên, những biện pháp này được thực hiện bởi nhiều bên khác nhau, mỗi bên phải đối mặt với những hạn chế riêng của họ. Do vậy, Mục 1262 của NDAA hứa hẹn sẽ là một nỗ lực minh bạch phối hợp, tổng hợp các nguồn lực của chính phủ để cung cấp cho Quốc hội Mỹ và công chúng thông tin kịp thời.

Ngày 17/4/2018, Đô đốc Phil Davidson – Tư lệnh mới của Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương thông báo với Quốc hội: “Trung Quốc đã có khả năng kiểm soát vùng Biển Đông trong mọi tình huống gần như chiến tranh với Mỹ". Mặc dù chỉ riêng minh bạch thông tin không thể chống lại sự hung hăng của Trung Quốc ở Biển Đông nhưng nó là một bước đi rất cần thiết và đúng hướng, ông Haver nhấn mạnh.

 

Tàu Trung Quốc bị tố chặn đầu tàu USS Decatur của Mỹ ở Biển Đông

Một tàu khu trục Trung Quốc đã đuổi theo và tiến gần tới mức nguy hiểm tàu USS Decatur của Mỹ đang tuần tra về tự do hàng hải ở Biển Dông, RT ngày 2/10 dẫn thông báo của hải quân Mỹ cho hay.

 

Hải quân Mỹ - Nhật điều dàn tàu chiến 'khủng' tới Biển Đông tập trận

Chiến hạm lớn nhất của Nhật Bản Kaga đã tiến hành huấn luyện với nhóm tác chiến tàu sân bay USS Ronald Reagan của Mỹ trên Biển Đông giữa lúc căng thẳng ngoại giao Mỹ - Trung chưa có dấu hiệu lắng dịu.



Tin khác