Khai mạc Phiên họp thứ 27 TVQH: Băn khoản xử lý tài sản, thu nhập tăng thêm không giải trình được nguồn gốc

19:05 10/09/2018

Sáng nay 10/9, sau Lễ khai mạc phiên họp thứ 27, Ủy Ban thường vụ Quốc hội đã xem xét, cho ý kiến lần 3 về một số vấn đề còn ý kiến khác nhau của dự án Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi). Trong đó vấn đề thu hồi tài sản tham nhũng lại một lần nữa làm nóng hội trường.

khai-mac-phien-hop-thu-27-nong-chuyen-thu-hoi-tai-san-tham-nhung
Phiên họp thứ 27 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khai mạc sáng nay 10/9. Theo chương trình, phiên họp sẽ diễn ra tới hết ngày 20/9. Ảnh Quochoi.vn

Sau phiên khai mạc sự điều khiển của Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về một số vấn đề còn ý kiến khác nhau của dự án Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi).

Hai phương án xử lý tài sản tham nhũng

Theo đó, tại Kỳ họp thứ 5, Quốc hội đã thảo luận và cho ý kiến lần thứ hai về dự án Luật Phòng, chống tham nhũng. Ngay sau kỳ họp, dưới sự chỉ đạo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Thường trực Ủy ban Tư pháp đã phối hợp cùng Cơ quan trình dự án, các cơ quan hữu quan nghiên cứu đầy đủ ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội để tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Luật.

Ủy ban Tư pháp đã có các báo cáo trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại phiên họp thứ 25 và 26 xin ý kiến về một số vấn đề lớn của dự thảo Luật, hầu hết các nội dung lớn của dự thảo Luật đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến thống nhất.

Riêng quy định về xử lý tài sản, thu nhập tăng thêm không giải trình được hợp lý về nguồn gốc (Điều 57) vẫn còn có nhiều ý kiến khác nhau, Ủy ban Thường vụ Quốc hội giao cho Cơ quan chủ trì thẩm tra phối hợp với các cơ quan hữu quan nghiên cứu để xây dựng 2 phương án gồm: Thu hồi thông qua thủ tục xem xét, giải quyết tại Tòa án (phương án 1) và thu thuế thu nhập cá nhân (phương án 2).

Về phương án 1 (xem xét, giải quyết tại tòa án): Theo phương án này, đối với tài sản, thu nhập tăng thêm mà người có nghĩa vụ kê khai không giải trình được hợp lý về nguồn gốc, cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập chuyển Kết luận xác minh và các tài liệu có liên quan để yêu cầu Tòa án có thẩm quyền xem xét, quyết định về tính hợp lý của việc giải trình.

Tòa án ra quyết định thu hồi tài sản, thu nhập tăng thêm nếu người có nghĩa vụ kê khai không giải trình được hợp lý về nguồn gốc hoặc bác yêu cầu của Cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập trong trường hợp người có nghĩa vụ kê khai đã giải trình hợp lý về nguồn gốc tài sản, thu nhập tăng thêm.

khai-mac-phien-hop-thu-27-nong-chuyen-thu-hoi-tai-san-tham-nhung
Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga trình bày báo cáo một số vấn đề lớn về dự án Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi). Ảnh Quochoi.vn

Ưu điểm của các phương án này là thể hiện được thái độ mạnh mẽ của Nhà nước đối với tài sản, thu nhập tăng thêm mà người có nghĩa vụ kê khai không giải trình được hợp lý về nguồn gốc; giải quyết được những vướng mắc trong kiểm soát tài sản, thu nhập của Luật Phòng chống tham nhũng hiện hành; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác phòng chống tham nhũng.

Đồng thời, việc giao cho Tòa án xem xét, quyết định về tính hợp lý của việc giải trình cũng bảo đảm được tính khách quan, minh bạch và quyền lợi của các bên. Đây cũng là hình thức xử lý mà nhiều nước trên thế giới đang áp dụng.

Về phương án 2 (thu thuế thu nhập cá nhân): Nếu Nhà nước không chứng minh được tài sản, thu nhập tăng thêm của người có nghĩa vụ kê khai do phạm tội, vi phạm pháp luật mà có thì tạm coi đây là một khoản thu nhập phải chịu thuế, người kê khai phải nộp thuế thu nhập cá nhân.

 Ưu điểm của phương án này là: thể hiện thái độ rõ ràng của Nhà nước khi xử lý tài sản, thu nhập tăng thêm mà người có nghĩa vụ kê khai không giải trình được hợp lý về nguồn gốc bằng công cụ kinh tế (thuế) nên thời gian xử lý ngắn hơn, hạn chế được tâm lý nặng nề đối với người có nghĩa vụ kê khai so với việc xử lý thông qua con đường Tòa án.

Tuy nhiên, nhược điểm của phương án này là: Chưa thể hiện được thái độ thật nghiêm khắc của Nhà nước trong xử lý tài sản, thu nhập có dấu hiệu không minh bạch trong phòng chống tham nhũng, có thể dẫn đến việc trùng lặp trong thu thuế hoặc bỏ lọt hành vi phạm tội trốn thuế.

Phương án này chưa bảo đảm đầy đủ quyền được bảo vệ tài sản, thu nhập của người có nghĩa vụ kê khai thông qua thủ tục tố tụng tư pháp có tranh tụng công khai tại Tòa án…

Sau khi cân nhắc kỹ các ưu điểm, nhược điểm của từng phương án, Ủy ban Tư pháp và Cơ quan trình dự án đề nghị lựa chọn phương án 1 (xử lý tài sản, thu nhập tăng thêm không giải trình được hợp lý về nguồn gốc qua thủ tục xem xét, giải quyết tại Tòa án) vì đây là phương án có nhiều ưu điểm vượt trội hơn so với các phương án khác.

Trình Bộ Chính trị quyết định

Tại Phiên họp, quan điểm của các Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội vẫn còn khác nhau. Đồng tình với phương án 1, Tổng Thư ký Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc cũng cho rằng, đây là phương án hay và cử tri sẽ hoan nghênh. Tuy nhiên, Tổng Thư ký cũng bày tỏ băn khoăn vì tính khả thi của phương án này. Liệu cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập có thực hiện được không? Bởi thực tế, trước các kỳ đại hội, các cuộc bầu cử, đơn thư tố cáo liên quan đến vấn đề tài sản, thu nhập của những người thuộc diện ứng cử, bầu cử… rất nhiều. Trong khi cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập hoạt động kiêm nhiệm thì có xử lý được không?

Một lý do khác khiến phương án này khó khả thi, theo Tổng thư ký Quốc hội là với người Việt Nam, “cái tình, cái lý khó nói ranh giới lắm”. Cấp dưới chuyển tòa án để xử lý cấp trên thì rất khó chứ không dễ.

Từ thực tế nêu trên, Tổng Thư ký Quốc hội đề xuất, cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập này nên được tổ chức độc lập và chỉ kiểm soát tài sản, thu nhập của đối tượng là Tổng cục trưởng trở lên, còn từ Tổng cục phó trở xuống thì giao cho các cơ quan thực hiện như hiện nay.

Ở một góc nhìn khác, Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Nguyễn Văn Giàu cho rằng, để xử lý vấn đề này, cần trở lại gốc của vấn đề là kiểm soát dòng tiền và tài sản. Khi có quy định về kê khai tài sản, thu nhập thì chúng ta căn cứ vào đó, nếu có vi phạm thì xử lý. Đồng quan điểm này, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển cho rằng, Luật này là phòng và chống tham nhũng. Vì vậy, trong Luật này, “phòng” cần làm nổi bật hơn.

Cũng theo Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển, với tài sản, thu nhập không chứng minh nguồn gốc hợp lý thì chuyển sang cơ quan thuế. Yêu cầu nộp thuế 1 lần mức nộp là 35%, rồi phạt thêm 3 lần nữa là thêm 115% nữa, như vậy tổng là 145%, nhân với số ngày chậm nộp nữa, nhân với số tiền nộp chậm, nhân với 0,5% nữa. Vi phạm thì cứ theo quy định của Luật Thuế mà xử lý. Nếu làm nghiêm như thế có khi thu vượt quá số tài sản mà cán bộ không kê khai.

Hiện có 2 phương án, mỗi phương án có ưu có khuyết điểm riêng. Với phương án giải quyết tại Tòa án, đa số các thành viên đồng ý. Đây cũng là kinh nghiệm quốc tế một số nước đã làm. Nếu thu thuế mà có tranh chấp thì ra tòa xử lý.

Sau khi cân nhắc ưu điểm, nhược điểm từng phương án, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đề nghị, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ báo cáo Bộ Chính trị hai phương án: phương án xem xét, quyết định tại tòa và phương án thu thuế thu nhập cá nhân.



Tin khác