Khen nông dân được, sao lại ‘ngại khen’ tỷ phú đô la?

Ngày 2/1/2018, Báo Thanh Niên đăng tải bài phỏng vấn ông Phạm Nhật Vượng, Chủ tịch tập đoàn VinGroup – bài viết được nhiều phương tiện truyền thông dẫn lại. Đây là lần hiếm hoi ông Vượng trả lời truyền thông, sau khi ông xuất hiện trên bìa tạp chí kinh tế Forbes vào năm 2015.

Nhiều Facebooker (trong đó có một số nhà báo) dẫn lại bài viết với các status bày tỏ sự ngưỡng mộ trước quan điểm của ông Vượng. Những status này gặp phải vài thông tin phản ứng, cho rằng, có “mùi PR”, tâng bốc bằng công nghệ…

Dưới đây là quan điểm của nhà báo Hoàng Anh Minh – Phó TBT Tạp chí Nhà đầu tư về sự ‘xung đột quan điểm’ này:

Đọc một cái post của một Facebook friend "chửi khéo" các nhà báo đã đồng loạt khen ngợi anh Vượng, thấy mình nên viết một cái gì đó về nghề nghiệp...

Không như nhiều nhà báo khoe mẽ quan hệ, một số khác thì không bao giờ, hoặc rất ít, như tôi. Chính khách và doanh nhân, được công chúng quan tâm. Trên bước đường nghề nghiệp, chúng tôi không thể lẩn tránh họ. Chúng tôi đứng chực chờ ở hành lang quốc hội, bên lề các hội nghị diễn đàn lớn, nhiều khi chỉ để "rình" một khoảnh khắc của nhân vật, hỏi bâng quơ dăm câu ba điều.

Chúng tôi liên hệ và nhiều khi rất kiên nhẫn, thậm chí nhẫn nhịn chỉ để có một cuộc phỏng vấn, nhiều khi chỉ 5-7 phút. Chẳng sao cả nếu cuối cùng có được sản phẩm là các bài báo, và với những người thường xuyên và có mong muốn nghiêm túc được viết về các nhân vật thì chuyện đó lại càng là đương nhiên.

Có những cuộc phỏng vấn, chúng tôi không chỉ dùng cho một bài viết; đôi khi, nó có giá trị hàng thập kỷ.

Giờ nói chuyện "bốc thơm". Bốc mà dễ sao? Nhưng ngay cả khi một bài báo "bốc thơm" một nhân vật thì liệu điều đó nên mặc nhiên bị chỉ trích. Tôi vẫn tin rằng bài viết quan trọng nhất là thông tin. 

Chắc chắn nhiều đồng nghiệp cũng từng có trải nghiệm như tôi, viết bài khen mà vẫn bị nhân vật không đồng tình, thậm chí chỉ trích. Nhiều khi lý do thật lãng nhách.

Giờ nói chuyện ông Vượng. Liệu chúng ta có nên khen ngợi một người mới 36 tuổi đã là doanh nhân thành đạt trời Tây, 45 tuổi đã là một tỷ phú USD được thế giới công nhận?

Vì sao chúng ta dễ dàng khen ngợi vô điều kiện một huy chương Olympic toán học, một bác sỹ tích cực cứu người, một người nông dân trồng cam giỏi, mà với giới doanh nhân, chúng ta lại khắt khe đến thế?

Vì sao, sự thành đạt trong kinh doanh của bất cứ ai cũng hàm chứa những hoài nghi?

Thật không may cho chúng ta. Hành trình của mọi doanh nhân đều không thể "lung linh" toàn diện. Nhưng, cũng như trong luật pháp có nguyên tắc suy đoán vô tội, với cuộc đời chúng ta cũng phải có nguyên tắc "suy đoán tích cực".

Nhà báo có bổn phận đi tìm sự thật sau những lung linh, nhưng nhà báo vẫn có quyền và bổn phận phải tôn vinh cái lung linh chúng ta đang nhìn thấy, đơn giản vì đó là phản ánh hiện thực đời sống.

Trong cuộc đời viết lách, có những kỷ niệm thật khó tả. Có những người chúng tôi phỏng vấn và viết bài không lâu thì ngã ngựa.

Nhà báo cũng chỉ là người đi tìm kiếm sự thật, nhưng nhiều khi chưa thể hoặc không thể đi đến được sự thật. Nếu lấy điều đó để đánh giá đạo đức của nhà báo, thì quả là quá khắt khe.

Cho dẫu nghề báo, cũng phức tạp như nhiều nghề khác, cũng phức tạp như chính cuộc đời này, thì vẫn còn đó nhiều người, quyết giữ "thiên lương" cho mình.

Không nhiều nhà báo dám đưa chữ "tôi" hay "chúng tôi" vào bài viết, một cách trực tiếp hay dưới hình thức các phân tích, bình luận. Những người như thế hiếm dần vì nhiều lý do.

Những nhà báo giỏi cũng xa nghề dần, họ chọn những lối đi êm ái, an toàn hơn, những lối đi mà "thiên lương" không bị thử thách.