Khói hương có độc không và khói hương độc đến mức nào

Khói hương có độc không và khói hương độc đến mức nào, những ngày thường hay ngày lễ tại các đền chùa đều không thể vắng bóng khói hương, trong mỗi gia đình những dịp rằm, đầu tháng hay lễ tết cũng vậy. Khói hương thoang thoảng thơm khiến nhiều người thích nhưng nồng nặc quá dễ khiến những người xung quanh thấy khó chịu. Vậy khói hương có độc và hít vào có sao không?

Hương hay nhang được làm từ gì?

Hương hay nhang thắp trên bàn thờ là một trong những món đồ không thể thiếu dịp lễ tết của mỗi gia đình, đặc biệt là nơi chùa chiền. Nhang được người dân sáng tạo từ xa xưa và còn mãi cho đến ngày nay, tuy nhiên số lượng và chất lượng đã khác rất nhiều so với thời xưa. Được biết nhang ngày xưa được làm từ những thành phần có từ nhiên nhiên còn nhang ngày nay để thơm hơn người làm đã sử dụng cả chất hóa học để tăng độ thơm và cuốn cho nhang.

Khói hương có độc không và khói hương độc đến mức nào: nhang mang ý nghĩa tâm linh rất lớn 

1. Bột vỏ cây Ô-đước mọc theo mé sông, bờ suối trong rừng vùng Tây Ninh, Thủ Dầu Một, Biên Hoà, Bà Rịa. Ô-đước tên khoa học là cinnamomun argenteun thuộc về loại Lauracées, không lớn lắm, đường kính thân cây độ 25-30 phần, lá lớn như lá xoài voi, tượng và mặt trên láng bóng. Trong vỏ cây ô-đước có chất nhớt, dính như keo.

2. Cây tre đủ loại, cây để chẻ làm chân nhang.

3. Gỗ trầm, bạch đàn, cây quế có nhiều ở tỉnh miền Trung như Quảng Trị, Thừa Thiên, Quảng Nam.

4. Phẩm vàng, phẩm đỏ xanh, đen để nhuộm chân nhang, giấy bao nhang.

Nhang có 3 loại là nhang đất, nhang thẻ và nhang vòng mỗi loại lại có những cách thức làm khác nhau, mùi khác nhau tùy vào từng loại.

Cách thức làm ra những que nhang

1. Chẻ chân nhang - Việc đầu là phải chẻ chân nhang. Chân nhang làm bằng tre, nứa, cần lựa thứ tre nào dầy như tre tầm vong chẳng hạn và cây tre phải không non quá và cũng không già quá.

Khói hương có độc không và khói hương độc đến mức nào: cách thức làm ra những thẻ nhang

- Cây tre mua về đem cưa ra từng đoạn ngắn bằng cây nhang đoạn dùng dao sắc mà chẻ ra thành thanh nhỏ, ( đem ngâm nước rồi phơi khô để nhang cháy đượm). Sau đó lại chẻ các thanh ấy ra chân nhang các chân nhang sau khi chẻ ra được vào lỗ có đục ở miếng tôn hay sắt tây và đóng vào bàn gỗ, như dùng để vuốt tre, mây cho nhẵn và tròn. Nhưng đối với nhang thường nghĩa là nhang ma, nhang đất thì không cần vuốt nhẵn, cứ để nguyên như lúc chẻ cũng được.

- Chân nhang được bó thành bó một muôn ( mười vạn hay 100 ngàn) để bán. Chân nhang chẻ xong được nhuộm đỏ phía dưới để cắm vào bát hương trước khi làm mình que nhang, hoặc về sau mới nhuộm.

2. Làm bột nhang

- Bột để se mình nén nhang lấy vỏ cây ô-đước. Người ta mua hay vào rừng vạt đẽo ở cây ô - đước đem về phơi khô, rồi dùng cối đá mà giã (đâm ) nát ra bột. Đem bột ấy mà rây cho nhỏ, mịn, bột nào còn to thì bỏ vào cối mà giã lần thứ hai. Bột mịn nhuyễn gọi là bột áo để bao phía ngoài nén nhang và làm bằng gỗ mục tán và rây thật nhỏ còn bột to gọi là bột hồ để se phía trong. Khi chế loại nhang thơm hay là nhang thẻ thì phải dùng gỗ trầm, gỗ bạch đàn, quế chi, chẻ nhỏ ra và tán nhỏ rồi rây kỹ.

3. Làm mình nhang

Lúc se mình nhang bằng bột ô-đước và bột khác thì lấy một cái bàn độ dài 2 thước, trên bàn để 3 đống bột:

- Đống thứ nhất là bột hồ ô-đước - Đống giữa là nửa hồ nửa áo - Đống thứ ba là bột hồ và hai phần bột áo

Khói hương có độc không và khói hương độc đến mức nào: cách thức làm ra những thẻ nhang

Lấy chân tre chia ra từng nắm (chét) nhỏ, dùng một cây cơ cặp vào để trừ phía dưới chân nhang, đoạn nhúng phần nhang sẽ bọc bột vào thùng nước lạnh cho ngập tới đầu cây cơ chân nhang.

Nhúng nước rồi, kéo tre ra mà vẩy cho thật ráo nước. Đemmvùi đầu tre đã nhúng nước lạnh vào đống hồ thứ nhất, nhúng vào bột xong bỏ ra ngay và rũ cho rơi bớt bột xuống bàn đồng thời phải cầm tách các cây nhang ra cho khỏi dính chùm vào nhau nhúng vào bột, kéo ra, rũ bột, làm như thế đ65 ba lần, khi nào không thấy nước ngấm ra ngoài cây nhang nữa là được. Đem để nắm nhang ấy lên giá gác cho khô rồi lấy nắm khác mà nhúng bột. Thường thương nhúng luôn một muôn cái chân, rồi lúc này lấy nắm đã nhúng nước, nhúng bột đầu mà nhúng lại vào nước lạnh, đoạn đem vùi vào đống bột thứ hai (có một nửa bột hồ, một nửa bột áo). Lần này ở cây tre nhang đã có bột ô-đước rồi, gặp nước sẽ có thể rời ra, nên phải cầm đầu cây nhang tách ra một chút, và nhúng xuống nước cũng nên lấy ra ngay đoạn đem vùi nhang vào đống bột thứ 3 (có 1 phần bột hồ và 2 phần bột áo). Lần này nên cầm xòe chân nhang ra như cái quạt, rồi để nằm xuống bàn mà rắc bột đống số 3 lên, xong nắm chụm tre lại mà rũ bột thừa đã bám vào nhang, nhúng xong đem gác lên giá, phên mà phơi cho khô.

Cái chân tre nhúng được 3 lần nước, 3 lần bột thì lớn bằng chiếc đũa, nhưng bột thoa chưa được chặt, phảin lăn thì nó mới se mình lại. Khi làm nhang ma, nhang đất rẻ tiền thì phải lấy một cái thùng đựng đinh cũ, hoặc kiếm cái thùng bằng tôn, kẽm, sắt tây có đáy cao độ 40 phân. Đem xếp nhang, đầu xuống đáy thùng, để thùng nằm ngang xuống, rồi lấy tay mà lăn đi lăn lại để cho nhang mới làm xong được chắc mình lại. Lăn độ 15, 20 phút, đoạn đem để lên giàn mà phơi nắng cho khô. Nhang này được xếp thành ó 200 cây để bán.

Nhang ma, nhang đất không thơm lắm, vì không có bỏ hương gì trong nhang ấy cả. Nhang đất để không mà bán chứ không cần bỏ vào bao.

Cách làm nhang thơm hay nhang thẻ

Nhang thơm là loại nhang trong có trộn gỗ thơm như trầm, bặch đàm, quế chi, thường thứ nhang này đựng trong bao hay thẻ, mổi bao có 60 cây, nên người ta gọi là nhang thẻ.

Khói hương có độc không và khói hương độc đến mức nào: cách thức làm ra những thẻ nhang nén

Nguyên liệu làm nhang thẻ cũng như làm nhang đất, nhưng cách làm cũng có khác. Một phần là bột hồ trộn với bột thơm, hòa với nước lạnh. Một phần nữa là bột thơm trộn với ít bột hồ, rây thật mịn rồi để khô dùng làm bột áo.

Bột thơm làm bằng gỗ cây trầm, bạch đàn, quế chi được tán nhỏ và rây kỹ.

Cách làm:

Sau khi trộn, nhồi bột rồi thì lấy tay mà se bột thành một cục nhỏ, tròn như đuôi chuột. Lấy một que nhang mà đặt cái đuôi chuột bằng bột ấy rồi lăn cho bột bọc kín lấy chân nhang. Muốn se cho đều và nhang được tròn thì lấy một miếng cây dẹp, ngang 10 pần, dọc 20 phân, dày 1 phân, phía lưng có núm cầm, cầm cái núm ấy mà lăn lên mình cây nhang, lăn đi lăn lại vài lần cho tròn và nhẵn. Khi nhang đã nhẵn rồi thì vùi vào đống bột áo khô se lại lần nữa để cho bột ăn vào cây nhang, như vậy cây nhang mới đẹp, mùi thơm ngát. Se xong đem phơi nắng cho khô xong đem nhúng chân vào bao, thường mỗi bao có 60 cây nhang. Nhang thơm làm tốn công nên giá bán phải cao hơn nhang thường.

Loại nhang rất thơm và bán đắt tiền là nhang Huế và nhang Ấn Độ. Nhang Ấn Độ thơm một mùi đặc biệt, rất mạnh, chỉ hợp với người Ấn quen dùng nhang này để cúng bái, nhu cầu của ta ít đòi hỏi loại nhang này. Nhang này chân nhỏ và mình cũng nhỏ.

Còn nhang Huế thì chân và mình cũng nhỏ hơn nhang thường nhưng rất thơm vì chế tạo bằng gỗ trầm, giã-hương, hoàng đàn và nhữa trám. Nếu có nguyên liệu và phương tiện kỹ thuật thì cũng nên chế tạo loại nhang này để bán.

Làm nhang vòng

Khói hương có độc không và khói hương độc đến mức nào: cách thức làm ra những thẻ nhang vòng

Nhang vòng thuộc loại nhang đặc biệt, ít dùngnhơn hai loại nhang ma và nhang thơm. Bột làm nhang vòng là bột làm nhang thơm, nhưng cách thức làm khác. Hoặc lấy bột nhang thoa vào cái khuôn bằng cây (gỗ) có đục máng nhỏ theo đường xoáy trôn ốc hoặc se bột thành sợi dây dài rồi cuốn vào một miếng gỗ hình nón, cuốn theo hình xoáy trôn ốc. Cuốn xong thì đẩy nhang vòng ra ngoài cho ép thành hình nhang rồi phơi khô. Khi nào khô, gói giấy bỏ hộp cho kín thì nhang không mất mùi thơm. Có thể làm nhang vòng bằng cách khác, nhưng hai cách trên là đơn giản hơn cả.

Ý nghĩa của những nén nhang trên bàn thờ

Vào những ngày rằm, mồng một hằng tháng, các dịp giỗ, Tết, hầu hết các gia đình Việt Nam đều thắp hương (nhang) lên bàn thờ cúng Phật, gia tiên hoặc đến đền, chùa…cầu mong gia đạo yên vui, mạnh khỏe, may mắn…. Đây hoàn toàn không phải là hành động mê tín dị đoan, mà là một nét đẹp văn hóa, góp phần bảo tồn giá trị bản sắc văn hóa dân tộc.

Nén hương được đốt lên, gửi gắm nhiều thông điệp của trần gian đối với đất trời, tổ tiên, ông bà của mình, nó cũng làm gia đình ấm áp, lòng người được thanh thản hơn.

Việc thắp nhang như thế nào cho đúng, phù hợp với văn hóa và phong tục Việt Nam là điều cần biết đối với tất cả mọi người, nó cũng thể hiện văn hóa ứng xử của mỗi người.

Khói hương có độc không và khói hương độc đến mức nào: nén nhang thắp lên gửi gắm nhiều thông điệp trần gian

Thực tế cho thấy, người Việt Nam ta khi thắp nhang thường chọn số lẻ (1, 3, 5, 7, 9) cho số nén hương dâng lên. Hoặc có thể người ta cũng đốt cả nắm hương chứ không chọn số chẵn (2, 4, 6, 8). Theo lý giải của nhà Phật, số lẻ mang nhiều ý nghĩa. Số lẻ là số âm và số chẵn là số dương. Số lẻ là âm nên nó phù hợp hơn với tổ tiên (người dương thắp cho người âm).

Lý giải việc người Việt Nam thường thắp ba nén hương, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Lê Quang Khang giải thích: Ba nén nhang thể hiện ý nghĩa là tâm nhang (lòng thành), giới nhang (theo lời răn dạy của Phật thánh tổ đường) và định nhang (tuyệt đối không thay lòng đổi dạ).

Ngoài ra, còn có nhiều quan niệm khác nhau về các con số nén hương:

- Số 1: thể hiện lòng thành

- Số 2: Khi viếng linh cữu người chết và trong thời gian để tang, người ta thường thắp 2 nén hương.

- Con số 3 thì có nhiều quan niệm khác nhau hơn. Đó có thể là : Tam bảo (Phật – Pháp – Tăng); Tam giới (Dục giới, Sắc giới và Vô sắc giới); Tam thời (Quá khứ – Hiện tại – Tương lai); Tam vô lậu học (Giới – Định – Tuệ) của nhà Phật. Điều này lý giải vì sao ở sân chùa thường có 3 đỉnh hương to.

- Con số 5 là 5 phương trời đất, 5 hướng thần linh. Theo phong thủy thì là Ngũ hành: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ.

- Số 7 và số 9 được tượng trưng cho “vía” của con người, khi người ta muốn xin ơn cho cá nhân (nam thất nữ cửu).

Thực tế, 3, 5, 7, 9,... hay 1 nén hương là đều giống nhau, không khác nhau về ý nghĩa. "Việc các chùa hiện nay khuyến khích Phật tử chỉ nên thắp 1 nén nhang đó là nhằm tránh hỏa hoạn và ô nhiễm môi trường với những người xung quanh. Việc thắp nhiều hay ít nhang không quan trọng mà chủ yếu là ở tấm lòng của người hướng đến chư Phật".

Khói hương có độc không và khói hương độc đến mức nào: nhang thể hiện cái tâm của con người

Vì thế, chúng ta đi đền, chùa chỉ cần thắp 1 nén hương là đủ. Một nén hương gọi là tâm hương. Tuy chỉ một nén nhưng nén tâm hương lại bao gồm ý nghĩa năm sắc hương: giới hương (tự nhắc nhở mình hướng thiện để tâm luôn trong sáng); định hương (giữ cho lòng yên ổn không bị cái xấu); tuệ hương (làm cho trí não luôn sáng suốt để thu nhận được những điều tốt đẹp, thiện lương); tri kiến hương (giúp ta vững tin phát triển năng lực, trí tuệ); giải thoát hương ( giúp ta buông xả mọi ưu phiền cũng như những ham muốn tội lỗi).

Cũng theo nhà Phật, không nên dùng nhang giả (nhang điện) cắm vào lư hương.

Khói hương có độc không và khói hương độc đến mức nào

Trên thị trường hương nhang hiện xuất hiện hàng trăm nhãn hiệu với nhiều mùi thơm khác nhau rất lạ lùng. Tuy nhiên, các nhà chuyên môn cho hay nhang càng thơm càng độc hại do được tẩm hóa chất.

Càng về Tết nhu cầu về nhang hương càng lớn, nhà nào cũng mua nhiều hơn để thắp trên bàn thờ tổ tiên, đi lễ... Và ai cũng chọn cho mình loại nhang thật thơm, cuốn tàn đẹp.

Khói hương có độc không và khói hương độc đến mức nào: thị trường nhang hiện nay ngày càng sôi động với hàng trăm thương hiệu

Đáp ứng nhu cầu này, thị trường nhang cũng ngày càng sôi động với sự xuất hiện của nhiều mẫu mã chủng loại vô cùng phong phú. Một số loại nhang mới xuất hiện, được nhiều người tiêu dùng ưa thích là nhang có mùi thơm của hoa hồng, hoa quế, hoa nhài... và đặc biệt thơm rất lâu. Hương cháy hết lâu rồi mà mùi thơm vẫn phảng phất trong nhà. Hay hương đốt xong có tàn trắng xóa như tuyết (bông), phủ khắp bàn thờ.

Tuy nhiên, tất cả các loại hương này đều không được tạo từ thảo mộc, tự nhiên. Qua tìm hiểu mới biết, loại nhang có mùi thơm lâu được xịt một loại chất tạo mùi không rõ nguồn gốc xuất xứ để tăng mùi thơm và giả mùi hương liệu tự nhiên. Các loại hóa chất này có dạng lỏng, đựng trong can nhựa trắng, có mùi thơm đặc trưng của các loài hoa, đang được bày bán công khai tại phố hàng Hòm (Hà Nội), chợ Kim Biên (TP.HCM) với giá cao nhất là 20.000 đồng/lít, không nhãn hiệu, không tiêu chuẩn chất lượng. Các cơ sở sản xuất nhang thường mua loại hóa chất này về xịt vào cây nhang đã làm xong. Một lít hóa chất có thể xịt cho 10.000 cây nhang, khiến chúng có hương thơm ngát, thơm lâu, giá lại rẻ.

Với những sản phẩm này, tác hại của nó rất đang lo ngại. Chưa có đánh giá cụ thể, nhưng theo các nhà khoa học, hóa chất tạo mùi giá rẻ, không nhãn hiệu, không rõ nguồn gốc xuất xứ chắc chắn thiếu tin cậy về chất lượng. Chất lượng kém, nếu tẩm vào nhang, đốt với số lượng nhiều sẽ gây khó chịu cho người ngửi khiến người ta thấy khó thở buồn nôn, đầu óc quay cuồng. Dùng lâu dài sẽ gây nhiễm độc gan, phổi.

Với loại nhang có tàn trắng như tuyết, được làm bằng bột đá vôi (CaCO3) dùng trong xây dựng. Đá vôi được các cơ sở sản xuất nhang mua trên thị trường với giá khoảng 5.000 đồng/kg, đem về trộn với mùn cưa, theo tỷ lệ 7 phần mùn cưa, 3 phần đá vôi với mục đích tạo màu trắng như tuyết (bông) cho tàn nhang và để cắt giảm chi phí cho thảo mộc.

Khói hương có độc không và khói hương độc đến mức nào: khói nhang ngày nay rất độc và có khả năng gây ung thư

Đá vôi dùng trong xây dựng có lẫn nhiều tạp chất, tuỳ theo vùng khai thác có thể chứa các kim loại nặng như chì, thuỷ ngân, cadmi... Việc người sản xuất nhang kèm đá vôi xây dựng hỗn tạp, với liều lượng không xác định, hoàn toàn có thể gây nguy hiểm tới sức khỏe người sử dụng. Không may, nếu các tạp chất độc hại bay vào không khí mà ta hít vào sẽ gây rối loạn hệ hô hấp, suy gan, thận, gây hoa mắt chóng mặt, buồn nôn và rất nguy hiểm tới sức khỏe.

Ngoài ra, nhang hiện nay để bao lâu cũng không bị mốc là do người sản xuất dùng thêm chất chống rêu mốc có trong công nghiệp sản xuất sơn tường ngoài trời. Khi sử dụng, khói của hương sẽ có mùi khét.

Trước đây, các cơ quan chức năng cũng đã phát hiện về việc nhang tẩm hóa chất như H3PO4 để cuốn tàn. Đến nay, hầu hết các loại nhang giá siêu rẻ, khoảng 10.000 đồng/bó đều có mặt hóa chất này và bán ra bình thường.

Tuy nhiên, chất độc hại sẽ tồn tại trong không khí, khi tác động lên da sẽ làm da bị mòn, tác động lên hệ hô hấp gây khó thở, tác động lên giác mạc gây ngứa mắt. Vì những lý do này mà khi đi đền, chùa gặp khói hương đốt dày đặc nhiều người có biểu hiện chảy nước mắt, ho sặc sụa... Về lâu dài, nếu tiếp xúc thường xuyên sẽ làm mắt ngày càng mờ, thị lực giảm, thậm chí có thể gây mù lòa. Lo ngại hơn, chất độc từ hương sẽ không tác động ngay, mạnh đến cơ thể, mà nó sẽ tích lũy dần dần, lâu sẽ dẫn đến ung thư.

Nhang truyền thống và nét đẹp vốn có

Theo các nghệ nhân, để làm ra loại nhang vừa cuốn tàn, vừa thơm hương thơm của thảo mộc tự nhiên rất cầu kỳ. Người làm phải chọn lấy phần cật cây nứa, ngâm dưới dòng nước chảy 3 tháng cho hết chất hữu cơ rồi phơi khô và chẻ thủ công bằng tay (vì sau khi ngâm, nứa nhẹ và giòn, không chẻ được bằng máy). Khi làm nhang cũng phải làm từ 5h sáng tới 2h chiều vào ngày nắng, để nhang được phơi trong một ngày mới có thể cuốn tàn.

Khói hương có độc không và khói hương độc đến mức nào: cách thức làm ra những thẻ nhang ngày nay đều có chất hóa học tạo mùi thơm

Còn thảo mộc thì đại hồi lấy ở Lạng Sơn, quế ở Yên Bái, ngâu ở Thái Bình, trầm ở Quảng Nam... Thảo mộc được thu hoạch vào mùa xuân để có nhiều tinh dầu và tạo nên hương thiên nhiên tốt nhất. Đây chính là những nguyên liệu “phần hồn” tạo nên nét đặc trưng của hương. Nén nhang theo kinh nghiệm dân gian kỳ công và tinh hoa đến như vậy.

Theo ông Phạm Long, Phòng nghiên cứu công ty nhang Phụng Nghi, để mua được đúng loại nhang truyền thống mang bản sắc văn hóa dân gian thì trước tiên, nên chọn các thương hiệu nhang có uy tín, đảm bảo được chất lượng. Nhang phải có mùi thơm đặc trưng, cháy đượm, cháy lâu, vị hương êm dịu, không gắt, không cay mắt... không nên tham rẻ mà mua nhang kém chất lượng vừa tốn tiền vừa hại sức khỏe.

Ngoài ra, để phân biệt bằng mắt thường, ta có thể tách một ít nhỏ phần bột để nhìn vào màu của tăm nhang phía trong. Tăm nhang truyền thống có màu nâu đen và sự sần sùi thô mộc, còn nếu có màu vàng suộm và độ láng mịn thì chắc chắn là tăm nhang tẩm axit phốt pho ric (H3PO4).

Để phân biệt nhang có bột đá vôi hay không thì chỉ có thể biết được khi thắp lên, tàn nhang có màu trắng như tuyết (bông), mùi thơm nồng của đá vôi nung, rất khó chịu cho khứu giác.

• Cúng ông công ông táo như thế nào

• Cúng ông công ông táo và những thủ tục bắt buộc

• Cúng ông công ông táo sau ngày 23 có sao không

• Cúng ông công ông táo trước ngày 23 được không?

•  Cúng ông công ông táo ở đâu

• Văn khấn tấu sớ ông công ông táo lên trời