Không khí Hà Nội sáng 5.1: Ô nhiễm vượt ngưỡng an toàn

Sáng 5/1, chất lượng không khí tại Hà Nội tiếp tục ở mức ô nhiễm cao, theo cập nhật từ nền tảng IQAir vào lúc 9h sáng, Hà Nội đứng thứ 6 trong danh sách các thành phố ô nhiễm không khí nghiêm trọng nhất thế giới, với chỉ số AQI đạt 167 – ngưỡng “không lành mạnh”, tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với người dân, đặc biệt là người cao tuổi, trẻ em và nhóm có bệnh nền.

Cùng thời điểm, dữ liệu từ mạng lưới quan trắc của Cục Môi trường tại khu vực cổng Parabol, Đại học Bách khoa Hà Nội ghi nhận AQI ở mức 154, cho thấy chất lượng không khí ở mức xấu. Tại một số điểm quan trắc khác, mức độ ô nhiễm có sự chênh lệch đáng kể: Công viên Nhân Chính (đường Khuất Duy Tiến) ghi nhận AQI 116, thuộc ngưỡng kém; trong khi khu vực 556 Nguyễn Văn Cừ có AQI khoảng 121, chạm ngưỡng xấu. Những con số này cho thấy ô nhiễm không khí không chỉ diễn ra trên diện rộng mà còn có sự phân hóa rõ rệt theo không gian đô thị.

Thực tế nhiều năm trở lại đây cho thấy ô nhiễm không khí ở Hà Nội không còn là hiện tượng bất thường mà đã mang tính chu kỳ rõ rệt. Giai đoạn từ cuối thu đến hết mùa xuân, khoảng từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau, khi lượng mưa ít, gió yếu và xuất hiện hiện tượng nghịch nhiệt, các chất ô nhiễm dễ bị giữ lại ở tầng không khí thấp.

Theo số liệu quan trắc của các cơ quan chuyên môn, nồng độ bụi mịn PM2.5 tại Hà Nội thường xuyên vượt quy chuẩn quốc gia, thậm chí có thời điểm cao gấp nhiều lần mức khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới. Trong giai đoạn từ ngày 1 đến 11/12/2025, nhiều khu vực của Thủ đô bị bao phủ trong lớp sương mù xám đục; hàng loạt trục đường lớn như Phạm Văn Đồng, Trường Chinh, Minh Khai, Lê Văn Lương ghi nhận tình trạng giảm tầm nhìn, bụi mịn dày đặc. Các trạm quan trắc liên tục ghi nhận chỉ số AQI ở ngưỡng xấu (từ 151 trở lên), thậm chí rất xấu (từ 201 trở lên), cho thấy ô nhiễm không khí đã kéo dài và lan rộng.

Theo báo cáo của Sở Xây dựng Hà Nội, phát thải từ giao thông hiện vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng nguồn ô nhiễm không khí. Toàn thành phố có khoảng 9 triệu phương tiện cá nhân, trong đó xe máy chiếm đa số. Phần lớn xe máy chưa được kiểm soát khí thải; nhiều phương tiện đã cũ, động cơ xuống cấp, phát thải lớn nhưng vẫn lưu thông bình thường. Trong khi đó, hệ thống giao thông công cộng phát triển chưa tương xứng, chưa đủ sức thay thế phương tiện cá nhân, khiến áp lực phát thải tiếp tục gia tăng.

Bên cạnh giao thông, bụi từ hoạt động xây dựng và bụi đường cũng là nguồn ô nhiễm dai dẳng. Tốc độ đô thị hóa nhanh khiến số lượng công trình xây dựng gia tăng mạnh, song không ít công trình chưa thực hiện nghiêm các biện pháp che chắn, phun nước giảm bụi; xe chở vật liệu không được rửa sạch trước khi ra đường; phế thải xây dựng vận chuyển chưa đúng quy định. Công tác kiểm tra, xử lý tại một số nơi còn thiếu quyết liệt, dẫn đến tình trạng “nhắc nhiều, xử ít”, làm giảm hiệu quả kiểm soát ô nhiễm.

Một nguyên nhân quan trọng khác là tính chất liên vùng của ô nhiễm không khí. Hà Nội chịu tác động đáng kể từ các nguồn phát thải bên ngoài địa giới hành chính, như khu công nghiệp, làng nghề và hoạt động đốt rơm rạ tại các tỉnh lân cận. Trong điều kiện khí tượng bất lợi, các chất ô nhiễm này dễ dàng lan vào nội đô, làm trầm trọng thêm tình trạng ô nhiễm và vượt ra ngoài khả năng kiểm soát đơn lẻ của thành phố.

Trước thực trạng đó, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Vũ Xuân Tùng cho biết ô nhiễm không khí đã và đang trở thành thách thức thường trực, đòi hỏi thành phố phải chuyển mạnh từ “nhận diện nguy cơ” sang “hành động quyết liệt”, từ khuyến nghị sang mệnh lệnh quản lý. Hà Nội xác định triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp trọng tâm, lấy hiệu quả thực chất và trách nhiệm của từng cấp, từng ngành làm thước đo.

Thành phố tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn” về cơ chế, chính sách; hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường theo hướng coi môi trường không khí là lĩnh vực ưu tiên. Công tác phân cấp, phân quyền được tăng cường, gắn quyền hạn với trách nhiệm của chính quyền cơ sở; đồng thời siết chặt giám sát, kiểm tra, không để xảy ra tình trạng buông lỏng quản lý.

Hà Nội cũng chủ động xây dựng cơ chế phối hợp liên vùng, liên tỉnh trong vùng Thủ đô về chia sẻ dữ liệu, dự báo, cảnh báo và ứng phó khẩn cấp với ô nhiễm không khí.