Kinh tế Việt Nam phụ thuộc quá nhiều vào doanh nghiệp FDI

Phát biểu thảo luận tại tổ Cần Thơ, Bình Thuận, Yên Bái, Quảng Ninh  ngày 24/10, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân cho biết, chúng ta thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế xã hội năm 2017 trong điều kiện có rất nhiều khó khăn, thế nhưng đến nay đã đạt được những kết quả khá tích cực.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, với mức tăng trưởng 7,46% trong quý 3, chúng ta chưa thể chủ quan vì để đạt được mức tăng cả năm nay là 6,7% thì ở quý 4/2014 chúng ta phải đạt được mức tăng trưởng là 7,31%.

Đừng chủ quan rằng 9 tháng đã đạt được mức tăng trưởng 6,41% thì cả năm sẽ chắc chắn đạt được mục tiêu tăng trưởng 6,7% đề ra. Thực tế trong diễn biến tăng trưởng của quý 3 thì phải có một số yếu tố đột biến thì chúng ta mới đạt được mức tăng trưởng cao như vậy.

Bên cạnh những “điểm sáng” của nền kinh tế 9 tháng đầu năm, hạn chế cũng còn rất nhiều. Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân chỉ ra, đó là phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công quá chậm, chắc chắn sẽ tác động tiêu cực đến phát triển kinh tế.

"Ngay công nghiệp chế biến, chế tạo tăng trưởng ấn tượng nhưng chủ yếu nhờ vào doanh nghiệp FDI. Tất nhiên chúng ta không phân biệt doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước nhưng cần phân tích để thấy doanh nghiệp trong nước vẫn đang rất yếu", bà Ngân nêu rõ.

“Tôi nhớ ngày trước tại tỉnh Hải Dương, nguồn thu lớn nhất trông vào doanh nghiệp ô tô FORD nên khi “ông” này “hắt hơi sổ mũi” là ngân sách tỉnh có vấn đề luôn….

Hay Samsung S7 năm trước bị lỗi một chút lập tức ảnh hưởng ngay đến chỉ tiêu xuất khẩu của chúng ta và nguồn thu ngân sách của tỉnh Bắc Ninh nói riêng, cả nước nói chung”, Chủ tịch Quốc hội dẫn chứng.

Theo Tổng cục Thống kê, kim ngạch xuất khẩu cả nước Việt Nam năm 2016 ước tính đạt 175,9 tỷ USD, tăng 8,6% so với năm trước. Tuy vậy trong con số trên Samsung chiếm tới 22,7% kim ngạch xuất khẩu cả nước, tăng nhẹ so với mức 20% của năm 2015.

Samsung cam kết đầu tư 14,8 tỷ USD vào Việt Nam, đến nay đã giải ngân được 10,1 tỷ USD.

Đánh giá của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân khái quát tình hình thực tế kinh tế nước ta những năm qua tăng trưởng phụ thuộc quá nhiều vào doanh nghiệp FDI. Bất kỳ sự phụ thuộc nào cũng mang lại mặt tiêu cực.

Trao đổi với phóng viên, PGS.TS Phạm Quý Thọ - Chuyên gia chính sách công cho biết, thời gian gần đây đã có nhiều ý kiến nhìn nhận lại vai trò của doanh nghiệp FDI. Khi nhìn nhận khách quan ở cả hai góc cạnh tích cực và tiêu cực chúng ta sẽ có những điều chỉnh chính sách cho phù hợp.

“Cảnh báo của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân nhằm nhắc nhở bộ, ngành không chủ quan mà phải chủ động nhìn vào thực tế kinh tế nước ta. Rõ ràng không thể để nền kinh tế phụ thuộc vào vài doanh nghiệp lớn, bị ảnh hưởng bởi 1 sản phẩm điện thoại”, ông Thọ cho biết.

PGS.TS Phạm Quý Thọ cho rằng, lúc này chúng ta cần thẳng thắn đặt ra vấn đề dựa vào doanh nghiệp đầu tư nước ngoài để tăng trưởng có giúp kinh tế tăng trưởng bền vững hay không?

“Quan điểm của tôi chúng ta nhìn nhận, đánh giá cao vai trò doanh nghiệp FDI nhưng đây không phải là điểm tựa của nền kinh tế. Điểm tựa của nền kinh tế chính là doanh nghiệp trong nước”, PGS. Thọ cho biết.

Phân tích vấn đề xung quanh thu hút đầu tư FDI, PGS Phạm Quý Thọ cho hay, khi doanh nghiệp nước ngoài đầu tư trực tiếp Việt Nam với số vốn lớn sẽ tạo ra một số thứ lợi như công ăn việc làm, tác động lan tỏa, nâng tay nghề kỹ năng cho người lao động, góp phần phát triển công nghệ quản lý… Quan trọng nhất đóng góp vào kim ngạch xuất khẩu, qua đó tăng ngân sách

“Tuy nhiên ở mặt nào đó sự lớn mạnh doanh nghiệp FDI có những lo ngại cho chúng ta. Ví dụ quan hệ Việt Nam và Hàn Quốc nếu có vấn đề những doanh nghiệp như Samsung có thể “làm mình làm mẩy”. Thậm chí đòi hỏi nhiều ưu đãi, đòi hỏi đặc quyền, mặc cả thuế, phí, hải quan…từ đó làm méo mó chính sách, ảnh hưởng môi trường đầu tư”, PGS Thọ lo ngại.

Từ thực tế trên  theo ông Phạm Quý Thọ chúng ta phải chủ động về điểm tựa tăng trưởng không phụ thuộc vào doanh nghiệp FDI. Điểm tựa tăng trưởng không phải lại đi khai thác dầu thô, kkhai thác khoáng sản. Chúng ta cần đầu tư nhiều hơn vào nông nghiệp công nghệ cao xuất khẩu đặc biệt chế biến thủy hải sản.

Cùng với đó đẩy mạnh phát triển du lịch, duy trì tăng trưởng khách du lịch quốc tế, đó mới là điểm tựa của tăng trưởng bền vững của kinh tế Việt Nam.

Ngoài ra phải tiếp tục tạo điều kinh doanh nghiệp trong nước phát triển bằng cách giảm điều kiện kinh doanh, giảm thuế, phí, hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp startup.