Lễ Vu Lan là gì và Lễ Vu Lan phải làm gì

Lễ Vu Lan là gì và Lễ Vu Lan phải làm gì. Trong tháng 7 âm lịch, trùng với tết Trung Nguyên (lễ xá tội vong nhân) còn có lễ Vu Lan. Vậy lễ Vu Lan là gì, hãy cùng mangtinmoi tìm hiểu nhé. 

Lễ Vu Lan là gì và Lễ Vu Lan phải làm gì

Tháng 7 âm lịch, người Việt có một ngày lễ mà giới tăng ni Phật tử thường gọi là ngày lễ Vu Lan, một trong những ngày lễ quan trọng của Phật giáo.

Đây là một đại lễ báo hiếu cha mẹ, ông bà, tổ tiên đã khuất – một tập tục đáng quý, đáng trọng của người Việt, thể hiện tấm lòng “ăn quả nhớ kẻ trồng cây”. 

Lễ Vu Lan được cử hành trong ngày rằm tháng 7 cùng với lễ cúng cô hồn nhưng khác ở chỗ: Một đằng là để cầu siêu cho cha mẹ nhiều đời được siêu thoát, một đằng là để bố thí thức ăn cho những vong hồn chưa được siêu thoát, những vong hồn không nơi nương tựa, không người cúng kiếng. 

Lễ Vu Lan là gì và Lễ Vu Lan phải làm gì

Đức Phật đã dạy: Hạnh Hiếu là hạnh Phật, tâm hiếu là tâm phật. Hay là Đầu đội cha, hai vai cõng mẹ trong hằng hà sa số kiếp cũng không báo hết công ơn của cha mẹ.

Và chữ Hiếu cũng được diễn tả rất nhiều trong ca dao:

“Ơn cha lành cao như núi Thái
Đức mẹ hiền sâu tợ biển khơi
Dù cho dâng cả một đời
Cũng không trả được ân người sanh ta”.

Hay

“Đi khắp thế gian không ai tốt bằng Mẹ
Gánh nặng cuộc đời không ai khổ bằng Cha
Nước biển mênh mông không đong đầy tình Mẹ
Mây trời lồng lộng không phủ kín công Cha
Tần tảo sớm hôm Mẹ nuôi con khôn lớn
Mang cả tấm thân gầy Cha che chở đời con
Ai còn Mẹ xin đừng làm Mẹ khóc
Đừng để buồn lên mắt Mẹ nghen con”

Hay chỉ giản dị như: "Công cha như núi Thái Sơn, nghĩa Mẹ như nước trong nguồn chảy ra." 

Tháng 7 - mùa lễ hội Vu Lan - mùa báo hiếu như tiếng chuông ngân vọng thức tỉnh lòng người quay lại với cội nguồn tổ tiên, khơi gợi bao tấm lòng hiếu kính của những người con đối với những đấng sinh thành.

Lễ Vu Lan là gì và Lễ Vu Lan phải làm gì

Vu Lan là gì?

Theo giải thích trên Wikipedia thì Vu-lan (chữ Hán: 盂蘭; sa. ullambana) là từ viết tắt của Vu-lan-bồn (盂蘭盆), cũng được gọi là Ô-lam-bà-noa (烏藍婆拏), là cách phiên âm Phạn-Hán từ danh từ ullambana. Ullambana có gốc từ động từ ud-√lamb, nghĩa là "treo (ngược) lên". Thế nên các đại sư Trung Quốc cũng dùng từ Đảo huyền (倒懸), "treo ngược lên" cho từ Vu-lan, tức là gỡ khỏi nạn treo ngược theo tiếng Việt. hoặc dùng từ Giải đảo huyền (解倒懸) là dịch ý theo mục đích của Kinh Vu-lan-bồn. Thật ra, từ Giải đảo huyền được các đại sư Trung Quốc lấy ý từ câu: Dân chi duyệt chi do giải đảo huyền dã trong Mạnh Tử, chương 3 Công Tôn Sửu Thượng, chỉ sự giải thoát cho những kẻ khổ sở tột cùng ở cảnh giới Địa ngục.

Vu Lan hiểu rộng ra là nhờ vào sự thành tâm chú nguyện của Thập phương chư Tăng mà chúng ta có thể cứu được cha mẹ, tổ tiên thoát khỏi cảnh tội đồ, cầu nguyện cho chúng sinh được siêu thoát, khỏi vòng sinh tử luân hồi. 

 

Lễ Vu Lan là gì và Lễ Vu Lan phải làm gì

Lễ Vu Lan, xuất phát từ tích truyện Đại Mục Kiều Liên (truyền thuyết về Bồ tát Mục Kiền Liên đại hiếu đã cứu mẹ của mình ra khỏi kiếp ngạ quỷ). Bồ tát Mục Kiền Liên hay gọi tắt là Mục-liên là một trong những đồ đệ thân tín nhất của Phật Thích ca Mâu ni. 

Vu Lan là ngày lễ hằng năm để tưởng nhớ công ơn cha mẹ (và tổ tiên nói chung) - cha mẹ của kiếp này và của các kiếp trước. Theo kinh Vu Lan thì ngày xưa, Mục Kiền Liên đã tu luyện thành công nhiều phép thần thông. Mẫu thân ông là bà Thanh Đề đã qua đời, ông tưởng nhớ và muốn biết bây giờ mẹ như thế nào nên dùng mắt phép nhìn khắp trời đất để tìm. Thấy mẹ mình, vì gây nhiều nghiệp ác nên phải sanh làm ngạ quỷ, bị đói khát hành hạ khổ sở, ông đã đem cơm xuống tận cõi quỷ để dâng mẹ. Tuy nhiên do đói ăn lâu ngày nên mẹ của ông khi ăn đã dùng một tay che bát cơm của mình đi không cho các cô hồn khác đến tranh cướp, vì vậy khi thức ăn đưa lên miệng đã hóa thành lửa đỏ.

Mục Kiền Liên quay về tìm Phật để hỏi cách cứu mẹ, Phật dạy rằng: "Dù ông thần thông quảng đại đến đâu cũng không đủ sức cứu mẹ ông đâu. Chỉ có một cách nhờ hợp lực của chư tăng khắp mười phương mới mong giải cứu được. Ngày rằm tháng bảy là ngày thích hợp để cung thỉnh chư tăng, hãy sắm sửa lễ cúng vào ngày đó".

Làm theo lời Phật, mẹ của Mục Kiền Liên đã được giải thoát. Phật cũng dạy rằng: chúng sanh ai muốn báo hiếu cho cha mẹ cũng theo cách này (Vu-Lan-Bồn Pháp). Từ đó, ngày lễ Vu Lan ra đời. Trong một số nước Á Đông, ngày lễ này thường được tổ chức vào ngày 15 tháng 7 (Âm lịch), để tỏ hiếu với cha mẹ, ông bà và cũng để giúp đỡ những linh hồn đói khát.

Lễ Vu Lan là gì và Lễ Vu Lan phải làm gì

Vậy những điều phải làm trong lễ Vu Lan là gì?

Vu lan được coi là lễ cầu siêu giải thoát cho ông bà cha mẹ bảy đời, xuất phát từ lòng báo hiếu và cũng để giúp đỡ những linh hồn đói khát. Do đó các gia đình trong dịp này thường làm lễ cúng có thể ở nhà, có thể ở chùa hay ăn chay cả tháng. Ngoài ra, còn có cúng dường, làm phước, phóng sinh, bố thí để hồi hướng công đức cho cha mẹ.

Trong những năm gần đây, trong lễ Vu lan còn có tục "Bông Hồng cài áo" thể hiện lòng hiếu thảo của con đối với cha mẹ. Tục này thường hay có ở miền Nam. 

Lễ Vu Lan ở Việt Nam không những nhắc nhớ việc báo hiếu cha mẹ mà còn bao hàm ý nghĩa tìm về cội nguồn để biết ơn và báo ơn. Tư tưởng ấy hoàn toàn phù hợp với tư duy và bản chất hiền hậu chất phác của người Việt Nam: “Uống nước nhớ nguồn”, “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, ý nghĩa giáo dục đầy nhân bản của văn hoá Phật giáo đó là “Từ, bi, hỷ, xả”, “vô ngã, vị tha”. 

Như vậy có thể thấy trong lễ Vu Lan, ngoài việc làm lễ cầu siêu, thì việc cần thiết hơn cả là phải có các hành động thiết thực thể hiện sự báo hiếu, lòng biết ơn với đấng sinh thành và cả những người khác như ông, bà, bác, chú, cô, dì, cậu, mợ,… Thực chất, các hành động này lúc nào cũng phải có hàng ngày, hàng giờ, hàng phút, nhưng đúng dịp lễ Vu Lan sẽ được trân trọng hơn, trở nên thiêng liêng hơn, đúng với phong tục tập quán tốt đẹp của người Việt. 

Lễ Vu Lan là gì và Lễ Vu Lan phải làm gì

Trong những ngày tháng 7 này, các chùa đều mở cửa từ sáng sớm đến tận khuya đón mọi người đến dâng hương, dâng hoa, bày tỏ lòng biết ơn công sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ, ông bà, Tổ tiên. Cùng với việc tổ chức Đại lễ trai đàn, cầu siêu bạt độ, chẩn tế cho chư hương linh, cô hồn… đây cũng là dịp để các tăng ni, phật tử, các tổ chức, cá nhân tham gia các hoạt động từ thiện, hướng tới bệnh nhân, người nghèo, trẻ em mồ côi, bất hạnh.

Các du khách và phật tử thập phương đều tham dự các khóa lễ, tỏ lòng biết ơn đến Đức Phật, báo hiếu cha mẹ, cầu siêu cho các anh hùng liệt sỹ, những người có công với nước… Trong dân gian truyền tụng câu thơ nhắc nhở con cháu đi làm ăn xa: “Dù ai buôn bán đâu đâu - Cứ Rằm tháng Bảy mưa ngâu thì về”. Để nhắc nhở cháu con nhớ về cuội nguồn.

Cũng theo Thượng tọa Thích Thanh Nhiễu - Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật Giáo Việt Nam, việc báo hiếu với tổ tông, người thân không nhất thiết phải đốt quá nhiều đồ vàng mã tại các gia đình trong lễ Vu Lan. Đó không phải là việc nhớ về tổ tông, mà quan trọng là hãy sống bằng tâm đức như lời Phật dạy.

Lễ Vu Lan là gì và Lễ Vu Lan phải làm gì

Trong lễ Vu Lan, cùng với việc báo ân cha mẹ, con người nếu đã hiếu nghĩa với cha mẹ, họ hàng thì không thể không yêu quý quốc gia; thầy cô, bè bạn; và mở rộng ra là với toàn thể chúng sinh, đồng bào. ba điều này hợp thành khái niệm: “Tứ ân” trong Phật giáo. Ðó chính là:

–Ơn cha mẹ: là ơn sinh thành dưỡng dục.
–Ơn thầy cô: là ơn dạy dỗ những kiến thức, những điều hay, lẽ phải.
–Ơn quốc gia xã hội: là ơn đảm bảo, giữ gìn môi trường sống hoà bình, ổn định.
–Ơn chúng sinh, đồng bào: là ơn những người đã sản xuất ra của cải vật chất để cho chúng ta tồn tại, phát triển. 

Như vậy lễ Vu Lan đã được hiểu rộng hơn trong phạm vi của một gia đinh, một dòng tộc. 

Lễ Vu Lan là gì và Lễ Vu Lan phải làm gì

Một hình thức báo hiếu với cha mẹ trong ngày lễ Vu Lan theo quan điểm của Phật giáo là không giết súc sinh để cúng cô hồn. Nếu mình lại giết súc sinh để cúng, thì lại làm cho pháp giới ô nhiễm vì tăng thêm sự đau khổ, lòng thù hận. Đức Phật nói: “Tất cả chúng sinh đều là cha mẹ đời quá khứ, và sẽ là Phật trong tương lai”, mà mình còn giết súc vật thì hóa ra mình giết cha mẹ đời quá khứ để cúng cô hồn đời này. Chính vì điều này, nhiều người ăn chay tháng bảy để từ từ tăng thêm đến ăn chay trường, đó là hình thức báo hiếu rộng lớn nhất, không chỉ đối với cha mẹ đời này, mà với cả cha mẹ đời quá khứ nữa. Tuy nhiên, đây cũng chỉ là một quan điểm. 

Lễ Vu Lan là gì và Lễ Vu Lan phải làm gì

Bông hồng cài áo Tháng Bảy, mùa Vu Lan về cùng với ngày Rằm xá tội vong nhân.

Ngày nay trong lễ này, người Việt ta có một "quy ước": nếu ai đó còn mẹ sẽ được cài một bông hoa màu hồng lên áo. Ai đã mất mẹ thì cài hoa trắng. Người cài hoa trắng sẽ thấy như một sự nhắc nhở, sẻ chia, không bao giờ quên ơn cha mẹ. Người được hoa hồng sẽ sung sướng vì biết rằng mình còn có mẹ. Bông hồng cài áo thực ra là tên một đoạn văn viết về Mẹ của Thiền sư Thích Nhất Hạnh và cũng là tên một ca khúc do nhạc sĩ Phạm Thế Mỹ sáng tác trong thập niên 1960, lấy ý từ bài viết trên.

Theo Hòa thượng Thích Nhất Hạnh, bông hoa hồng trong cách nhìn của người Việt là loài hoa thông dụng và dễ thương, được nhiều người yêu thích nhất. Loài hoa này còn mang quy ước biểu hiện của tình yêu thương của loài người. Chính vì thế Hòa thượng đã chọn bông hoa hồng làm biểu tượng cho lễ Vu Lan báo hiếu của nhà Phật và viết ấn phẩm “Bông Hồng Cài Áo” vào tháng 8 năm 1962.

Để làm mọi người hiểu hơn về điều này, chính bản thân Hòa thượng đã làm lễ cài Bông hồng đầu tiên cho tăng ni và phật tử ở chùa Pháp Hội, Sài Gòn. Từ đó các chùa và các tổ chức gia đình phật tử đã nhân rộng thành lễ cài Bông hồng trong dịp lễ Vu Lan báo hiếu như hiện nay.

Tháng cô hồn là tháng nào và vì sao gọi là tháng cô hồn?

Tháng 7 âm lịch là tháng cô hồn phải kiêng gì