Liệu Trung Quốc có thể sở hữu 7 tàu sân bay vào năm 2025?

07:00 12/09/2018

Các tàu đổ bộ tấn công Type 075 sắp tới của Hải quân Trung Quốc có thể triển khai các máy bay chiến đấu để cạnh tranh tốt hơn trên Thái Bình Dương.

Việc đưa vào vận hành tàu Liêu Ninh, tàu sân bay đầu tiên của Lực lượng Hải quân Quân giải phóng nhân dân Trung Hoa (PLAN) và việc mở rộng đội tàu sân bay của nước này bằng 3 tàu nữa hiện đang trong giai đoạn lắp ráp và thử nghiệm, đã làm cho các đối thủ của Trung Quốc tại Châu Á và Châu Âu phải dè chừng.

Dù các tàu sân bay Trung Hoa được vay mượn khá nhiều từ hai đề án đầy tham vọng của Liên bang Xô viết - chiếc Kuznetsov và Ulyanovsk vào cuối thập niên 1980, nhưng trong khi cả 2 đề án nêu trên đều bị cắt giảm khi Liên Xô sụp đổ thì Trung Quốc vẫn đang trên đà sở hữu 4 tàu sân bay đến năm 2025.

lieu-trung-quoc-co-the-so-huu-7-tau-san-bay-vao-nam-2025
Tàu sân bay Liêu Ninh

Không chỉ tăng về số lượng của đội tàu mà các tàu của PLAN cũng ngày càng được nâng cấp về kích thước và độ phức tạp. Mặc dù được trang bị khí tài hiện đại hơn nhiều chiếc Đô đốc Kuznetsov của Nga, song chiếc Liêu Ninh vẫn chưa thỏa mãn giới chuyên gia về độ tinh vi của mình. Trong tương lai, công nghệ được sử dụng cho các tàu sân bay tiếp theo sẽ tập trung hơn vào khả năng chiến đấu.

Các công nghệ này bao gồm các phương tiện hỗ trợ như hệ thống máy phóng điện từ (Electromagnetic Launch Systems - EMALS), cho phép triển khai các máy bay chiến đấu hạng nặng và được trang bị vũ khí tốt hơn; máy bay cảnh báo sớm trên tàu sân bay, đã được hoàn thiện vào năm 2017; và đặc biệt là các máy bay tác chiến điện tử, hiện đang trong giai đoạn thử nghiệm.

Các phương tiện này đều được Trung Quốc xây dựng dựa trên nền tảng của chiếc siêu tàu sân bay mới nhất USS Gerald Ford (Hoa Kỳ), được thiết kế nhằm nâng cao sức cạnh tranh của các tàu chiến PLAN với các tàu đến từ Nhật Bản, Mỹ hay các đối thủ tiềm năng khác trên Thái Bình Dương. Cùng với sự lớn mạnh nhanh chóng của hạm đội tàu khu trục và sự xuất hiện của tàu khu trục thế hệ mới Type 055, khả năng phô trương sức mạnh và độc chiếm vùng biển Nam Hải và Đông Hải của Trung Quốc đã tăng lên đáng kể.

Trong khi hạm đội 4 tàu sân bay của PLAN vào năm 2025 đang là một viễn cảnh đầy thách thức đối với Mỹ và các nước đồng minh châu Á, thì một chương trình quốc phòng ở mức thấp hơn rất có khả năng cũng đang được triển khai âm thầm. Chương trình này đồng nghĩa với việc tổng số tàu sân bay Trung Quốc sở hữu sẽ là bảy. Cùng với việc đóng ba tàu sân bay Type 001, Type 002 và Type 003, hải quân Trung Quốc cũng đã bắt đầu thiết kế ba tàu đổ bộ tấn công nặng 40 000 tấn - cùng kích thước với tàu sân bay Charles De Gaulle của Pháp.

Các tàu chiến này có khá nhiều điểm tương đồng với tàu đổ bộ tấn công lớp America và lớp Wasp của Hải quân Mỹ. Các tàu đổ bộ tấn công Trung Quốc gần như là giống hệt tàu Mỹ từ kích thước cho đến vẻ bề ngoài. Mẫu hình tàu chiến của Mỹ có thể cho thấy ý định của Trung Quốc cho lớp tàu Type 075 mới đây.

lieu-trung-quoc-co-the-so-huu-7-tau-san-bay-vao-nam-2025
Hình ảnh đồ họa về tàu sân bay Type 001A của Trung Quốc, với tên lửa tầm ngắn Hồng Kì 10 để phòng không

Hiện hải quân Mỹ đang sở hữu 20 tàu sân bay, 11 trong số đó là tàu sân bay đầy đủ với lượng giãn nước 100.000 tấn, và 9 chiếc còn lại là các tàu đổ bộ tấn công - vốn không được Mỹ coi là các tàu sân bay nhưng có thể được dùng để triển khai các máy bay chiến đấu cánh cố định.

Trong trường hợp thiếu đường băng và những thiết bị cần thiết để cất cánh các máy bay trên hạm như F-18E hay F-35C theo cách thông thường, các máy bay phản lực lên thẳng như Harrier Jump Jet hoặc gần đây là F-35B đã được phát triển để triển khai từ các boong tàu đổ bộ tấn công này, cho phép chúng hoạt động hiệu quả như các tàu sân bay.

Tàu tấn công đổ bộ Type 075 của Trung Quốc dự kiến sẽ đưa vào hoạt động vào năm 2025 cũng có thể triển khai các máy bay đặc biệt. Với việc sở hữu khả năng của 1 tàu sân bay này, Type 075 đã giúp nâng số tàu sân bay của PLAN lên thành bảy. Trên thực tế, bởi tàu sân bay trực thăng được sử dụng khá ít nên Type 075 sẽ được thiết kế như một chiếc tàu sân bay ngay từ ban đầu.

Mặc dù Mỹ hiện đang là nơi duy nhất chế tạo máy bay cất hạ cánh ngắn (STOVL) như F-35B, đây không phải là quốc gia duy nhất phát triển những công nghệ như thế này. Liên Xô, trên thực tế, mới là người tiên phong của công nghệ này trong Chiến tranh Lạnh, đội tàu chiến của Liên Xô trong thời kỳ chiến tranh Lạnh chỉ dựa trên các máy bay cất hạ cánh thẳng đứng (VTOL), một thiết kế tương tự máy bay cất hạ cánh ngắn STOVL.

Là một phần trong kế hoạch mở rộng đội tàu sân bay đầy tham vọng của Liên Xô, Yak-141, chiếc máy bay cất hạ cánh thẳng đứng (VTOL) với khả năng cất cánh từ tàu đổ bộ tấn công tương tự như lớp Wasp của Mỹ và Type 075 của Trung Quốc, đã được Liên Xô phát triển vào cuối những năm 1980. Tuy bị dừng lại do sự tan rã của Liên bang Xô Viết, nhưng kế hoạch này vẫn đạt được thành quả với 4 mẫu thử đều có thể hoạt động.

lieu-trung-quoc-co-the-so-huu-7-tau-san-bay-vao-nam-2025
Hình ảnh đồ họa về tàu đổ bộ trực thăng Type 075 của Trung Quốc

Như đã làm với một số kế hoạch vũ khí bị hủy bỏ vào thập niên 1990 của Liên bang Xô Viết, Trung Quốc hoàn toàn có thể mua lại công nghệ của Yak-141 từ Nga để nhanh chóng phát triển máy bay chiến đấu VTOL hoặc STOVL của riêng mình.

Kết hợp với các công nghệ hàng không quân sự hiện đại đã được PLA phát triển gần đây, từ hệ thống tàng hình và radar AESA cho đến động cơ phản lực hàng đầu thế giới và tên lửa không đối không, Trung Quốc hoàn toàn có thể tung ra một phiên bản máy bay chiến đấu trên hạm mới. Nó sẽ được lấy cảm hứng từ Yak-141 cho phép triển khai từ 3 tàu đổ bộ tấn công với 30 máy bay trên mỗi tàu, sẽ là một vũ khí đáng gờm của PLAN trên Biển Đông và Nam Trung Quốc.

Một số báo cáo cho thấy ý định của Nga trong việc tái khởi động dự án Yak-141, cùng với đó, là kế hoạch chế tạo 4 tàu đổ bộ tấn công của mình. PLAN có thể bắt đầu bằng việc tham gia vào một kế hoạch hợp tác phát triển hoặc mua trực tiếp số máy bay này từ Nga. Tuy vậy, với công nghệ tiên tiến của mình hiện nay, Trung Quốc nhiều khả năng sẽ chế tạo được máy bay tốt hơn, phù hợp hơn với quân đội nước mình.

lieu-trung-quoc-co-the-so-huu-7-tau-san-bay-vao-nam-2025
Hình ảnh đồ họa về tàu đổ bộ trực thăng Type 075 của Trung Quốc

Trong bối cảnh căng thẳng ngày một leo thang tại một số khu vực, đặc biệt là Trung Đông, hải quân Mỹ đang liên tục gia tăng đối đầu với Iran và rất có thể sẽ tăng cường lực lượng của mình tại đây. Nó khiến việc cạnh tranh với hạm đội 7 tàu sân bay của Trung Quốc trong 7 năm tới sẽ trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.

Hải quân Trung Quốc sẽ tiếp tục giữ được lợi thế quan trọng của mình khi có thể tập trung lực lượng tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Trong khi đó, mặc dù hạm đội Mỹ có thể lớn hơn Trung Quốc nhiều lần, nhưng những cam kết quốc tế lại hạn chế đáng kể khả năng của quốc gia này trong việc đáp ứng các thách thức ngày một gia tăng tại vùng biển Châu Á.

Với ngân sách quốc phòng đã tăng lên hơn 7% mỗi năm, xấp xỉ bằng mức tăng trưởng kinh tế, sau năm 2025, quân đội Trung Quốc sẽ ngày càng có nhiều khả năng sở hữu các tàu sân bay, bao gồm cả các tàu đổ bộ tấn công và các tàu chiến đấu truyền thống kích thước lớn khác.

Trong khi đó, số tàu sân bay của hạm đội Hải quân Mỹ khó có thể vượt quá con số 20, việc cạnh tranh với Trung Quốc tại Châu Á - Thái Bình Dương sẽ đồng nghĩa với việc hi sinh cam kết của quốc gia này tại các khu vực khác. Năm 2025 rất có thể sẽ đánh dấu một sự thay đổi lớn trong thế cân bằng lực lượng tại Thái Bình Dương, thực sự đặt ra thách thức đầu tiên đối với hải quân Mỹ về ưu thế của các nhóm tàu tấn công tại Châu Á. Ưu thế này đã được duy trì liên tục trong gần một thế kỉ, kể từ sau khi siêu tàu sân bay Shinano của Nhật Bản chìm vào năm 1944.

Bài viết được đăng tải trên The Diplomat. Tác giả Abraham Ait là một nhà phân tích quân sự, đồng thời là người sáng lập tạp chí Military Watch.

Tài trợ


Tin khác