Tự chủ đại học: Băn khoăn quyền hạn nhà đầu tư khi thành lập cơ sở giáo dục đại học

18:09 06/11/2018

Tự chủ đại học là cần thiết nhưng trong Dự thảo Luật Giáo dục đại học, Đại biểu Quốc hội băn khoăn nội dung Điều 16a quy định quyền hạn nhà đầu tư chưa đảm bảo tính minh bạch.

tu-chu-dai-hoc-nhung-phai-quan-ly-chat-tu-chu-kinh-te-tai-chinh-cua-co-so-giao-duc
Toàn cảnh phiên họp. Ảnh Quochoi.vn

Sáng ngày 06/11, Quốc hội thảo luận về Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học. Theo đó về cơ sở giáo dục đại học, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hoá, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng Phan Thanh Bình cho biết, dự thảo Luật đã quy định rõ hệ thống giáo dục đại học (GDĐH) Việt Nam bao gồm: trường đại học, học viện (gọi chung là trường đại học); đại học là tổ hợp các trường đại học; trường trực thuộc) và các cơ sở GDĐH khác phù hợp với quy định của pháp luật.

Hạt nhân cơ bản của hệ thống là trường đại học với cơ cấu tổ chức chuẩn mực theo thông lệ quốc tế. Học viện được điều chỉnh chung với trường đại học do đây chỉ là tên gọi của một số cơ sở GDĐH đã hình thành và đang tồn tại trong thực tiễn mà không có sự khác biệt so với trường đại học cả về cơ cấu tổ chức, chức năng, sứ mệnh.

Đại học là nhóm các trường đại học, viện nghiên cứu thành viên; trường và các đơn vị trực thuộc khác, cùng hoạt động trong một khuôn khổ pháp lý nhằm gia tăng giá trị, khả năng cạnh tranh và đóng góp của toàn hệ thống đối với xã hội.

Dự thảo Luật quy định nguyên tắc để các trường đại học và đại học tự chủ quyết định mô hình và cấu trúc của cơ sở GDĐH; theo đó, các trường đại học có thể tự phát triển và thành lập các trường trực thuộc bên trong (theo điều kiện, tiêu chuẩn do Chính phủ quy định) để trở thành đại học; hoặc trên cơ sở tự nguyện hay được Nhà nước quy định, các trường đại học được sáp nhập với nhau để trở thành một đại học. Các đại học quyết định cấu trúc và cơ chế quản lý của mình theo quy định pháp luật.

Đối với nội dung về tự chủ đại học, dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng giải thích rõ khái niệm tự chủ; quy định điều kiện, yêu cầu để được tự chủ; cụ thể hóa các nội dung tự chủ về chuyên môn, tổ chức, nhân sự, tài chính và tài sản; chi tiết hóa nội dung về trách nhiệm giải trình và yêu cầu đặt ra đối với cơ sở GDĐH khi thực hiện tự chủ; quy định rõ khái niệm trách nhiệm giải trình và các nội dung về chất lượng, học phí, kết quả kiểm toán mà nhà trường phải thực hiện công khai, minh bạch với người học, xã hội, cơ quan quản lý và các bên có lợi ích liên quan.

Ngoài ra, dự thảo Luật phân biệt hai loại hình cơ sở GDĐH là công lập và tư thục. Trường tư thục được phân theo nguồn gốc sở hữu vốn (gồm trường có vốn đầu tư trong nước và trường có vốn đầu tư nước ngoài) và phân theo tính chất hoạt động (gồm trường tư thục và trường tư thục hoạt động không vì lợi nhuận).

Trên cơ sở đó, quy định mô hình cơ cấu tổ chức và cơ chế quản trị phù hợp với tính chất của từng loại hình cơ sở GDĐH. Đồng thời, thống nhất gọi cơ quan quản trị ở cả trường công lập và tư thục là Hội đồng trường; quy định cụ thể về quyền, trách nhiệm của Hội đồng trường, của từng thành viên trong Hội đồng cũng như của Hiệu trưởng; xác định rõ Hội đồng trường là tổ chức quản trị còn Hiệu trưởng thực thi quyền quản lý, điều hành hoạt động nhà trường trên cơ sở quy định pháp luật và nghị quyết của Hội đồng. Dự thảo Luật không quy định chi tiết tiêu chuẩn các chức danh Chủ tịch Hội đồng trường, Hiệu trưởng mà giao cho trường tự chủ quyết định phù hợp với quy định chung của pháp luật.

tu-chu-dai-hoc-nhung-phai-quan-ly-chat-tu-chu-kinh-te-tai-chinh-cua-co-so-giao-duc
Đại biểu Quốc hội Vũ Trọng Kim, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Hải Dương

Chủ nhiệm Ủy ban Phan Thanh Bình khẳng định, đẩy mạnh tự chủ đại học là nội dung quan trọng và là mục tiêu chính của việc sửa đổi Luật lần này. Cùng với việc giao quyền tự chủ cho cơ sở giáo dục đại học thì trách nhiệm quản lý nhà nước có nhiều thay đổi, chuyển từ quản lý sang tạo hành lang pháp lý, giám sát; do đó, việc củng cố vai trò, vị thế và quyền lực của thiết chế Hội đồng trường trong trường đại học là cần thiết.

Để phát huy tối đa nội lực, tự chủ, linh hoạt, sáng tạo, và đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực cho phát triển kinh tế - xã hội là cần đảm bảo minh bạch tự chủ tài chính - kinh tế, cơ sở giáo dục.

Theo đại Hoàng Văn Hùng (đoàn Thái Nguyên) việc muốn được tự chủ phải liên quan tới hội đồng nhà trường, liên quan tới tính tự chủ của mỗi nhà trường để phát triển trong giai đoạn hiện nay. Hiện nay, không thể trông chờ hết vào nguồn nhân sách nhà nước và khi các trường Đại học tự chủ thì họ sẽ tự chịu trách nhiệm đối với các hoạt động của mình. Tất cả những vấn đề liên quan tới nguồn thu của các trường Đại học cũng phải được các trường tự chịu trách nhiệm trước pháp luật. 

Đại biểu Nguyễn Văn Hiển (đoàn Lâm Đồng) cho biết, trong dự thảo luật tại Điều 16a quy định về quyền hạn của nhà đầu tư cũng như cách thức thiết kế, theo đó chúng ta chấp nhận 2 phương án thiết kế.

Thứ nhất, đối với nhà đầu tư, họ có quyền thành lập tổ chức kinh tế sau đó thành lập cơ sở giáo dục đại học. Thứ hai, nhà đầu tư cũng có thể trực tiếp thành lập cơ sở giáo dục đại học mà không cần thành lập tổ chức kinh tế.

"Tôi thấy điểm này chưa thực sự bảo đảm tính minh bạch. Nếu nhà đầu tư trực tiếp thành lập cơ sở giáo dục Đại học mà không thành lập tổ chức kinh tế sẽ dẫn đến việc luật sẽ không minh bạch, có sự lẫn lộn giữa các quy định về tổ chức và hoạt động của cơ sở giáo dục với các quy định của luật Doanh nghiệp".

Trong khi đó theo đại biểu Vũ Trọng Kim (đoàn Hải Dương) cần phải mở ra thể chế về quản lý hành chính, quản lý kinh tế - tài chính để mỗi trường tự quyết định hướng nghiên cứu, hướng tổ chức giảng dạy sao cho chủ động và lấy sinh viên làm trung tâm trong quá trình phát triển tư duy tự chủ của mình. 

 

Đại biểu Lưu Bình Nhưỡng khẳng định không 'bịa ra thông tin làm lực lượng công an dậy sóng'

"Tôi cũng nhấn mạnh, điều này có tiêu đề, báo cáo đoàng hoàng chứ không phải tự tôi nghĩ ra, tự tôi lấy số liệu này chia cho số liệu khác", ông Lưu Bình Nhưỡng khẳng định.

 

Chương trình làm việc ngày 6/11 Kỳ họp thứ 6 Quốc hội khóa 14

Ngày 5/11/2018, Quốc hội tiếp tục làm việc theo chương trình dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân. Quốc hội đã thảo luận ở hội trường về: việc phê chuẩn Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) cùng các văn kiện liên quan; một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự án Luật Cảnh sát biển Việt Nam...



Tin khác