Lương khu vực công vẫn cào bằng, chưa chọn được người tài

Lương chiếm 50% mức chi thường xuyên

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, việc điều chỉnh chính sách trả lương cho công chức, viên chức được điều chỉnh trong 14 năm qua  với 11 lần tăng mức lương cơ sở, bổ sung phụ cấp thu hút cán bộ công tác ở vùng khó khăn, bổ sung phụ cấp thâm niên đối với một số ngành đặc thù, mở rộng đối tượng hưởng trợ cấp từ ngân sách.

Điều này dẫn đến làm tăng quỹ tiền lương, phụ cấp, trợ cấp.

Hiện mức chi này chiếm 50% mức chi ngân sách thường xuyên, tương đương trên 31% tổng chi ngân sách nhà nước.

Riêng giai đoạn 2010- 2016, mức lương cơ sở điều chỉnh tăng 1,78 lần nhưng tổng quỹ lương và trợ cấp chi từ ngân sách tăng 2,185 lần.

Trong đó, tiền lương khu vực sự nghiệp công chiếm tỷ lệ lớn nhất từ 42- 43%, khu vực hành chính từ Trung ương xuống huyện chiếm 7- 8%, cán bộ, công chức không chuyên trách cấp xã chiếm 15%, người hưu trí được ngân sách đảm bảo khoảng 10% và còn lại 7% là cấp ưu đãi người có công.

Bộ Tài chính cũng cho biết quy mô biên chế đối tượng hưởng lương từ ngân sách cũng tăng nhanh, đặc biệt là đối tượng thuộc địa phương quản lý.

Trong khi đó, nguồn bảo đảm trong những năm qua chủ yếu là ở ngân sách Trung ương.

Mặc dù áp lực cải cách lương của ngân sách Trung ương đang giảm dần nhờ huy động từ ngân sách địa phương và tiết kiệm chi thường xuyên, tuy nhiên, chính sách tiền lương vẫn đang gây áp lực rất lớn lên ngân sách.

Trước thực trạng này Ban Chỉ đạo Trung ương cải cách tiền lương, bảo hiểm xã hội và ưu đãi người có công đã khảo sát làm việc với bộ ngành để hoàn thiện Đề án cải cách tiền lương và trình Trung ương Đảng.

Được biết trong Đề án cải cách tiền lương Ban Chỉ đạo Trung ương sẽ giải quyết các bất hợp lý hiện nay đối với chính sách tiền lương là cào bằng, không kích thích được lao động sáng tạo, không kiểm soát được thu nhập ngoài lương của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động.,

Trả lương phải theo cấp bậc, vị trí việc làm. Đề cao trách nhiệm trả lương của người đứng đầu, người sử dụng lao động gắn với năng lực, khả năng của mỗi địa phương, cơ quan, đơn vị.

Cào bằng chưa chọn được người tài

Trao đổi với phóng viên ông Nguyễn Hoàng Hải – Phó Chủ tịch Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính (VAFI) cho biết, mức lương của công chức, viên chức hiện nay thấp hơn so với khu vực tư nhân mặc dù ngân sách chi ra rất lớn. Nguyên nhân chính là việc số lượng công chức, viên chức hưởng lương quá nhiều, cách trả lương vẫn cào bằng.

Dẫn chứng như ngay khu vực trả lương quân nhân hiện nay mức lương trả theo quân hàm và phụ cấp quân hàm. Khi chỉ dựa vào cấp bậc quân hàm để trả lương có nghĩa quân nhân chỉ cần cấp bậc như nhau thì dù nắm chức vụ nào mức lương vẫn không cao hơn hoặc thấp đi hoặc có nhưng rất ít. Điều này là không công bằng.

Đặt vấn đề lương công chức, viên chức khu vực công được xem là thấp lại không công bằng tại sao người trẻ vẫn muốn xin vào nhà nước?

Lý giải điều này Phó chủ tịch VAFI cho rằng đây chính là mấu chốt của vấn đề.

Ông Hải cho rằng dù mức lương không cao, trả lương cào bằng nhưng khu vực công vẫn thu hút người trẻ vì cách đánh giá công việc và quyền lợi khi làm việc khu vực công.

“So với tư nhân nếu làm việc không tích cực, không đúng giờ sẽ ngay lập tức bị phạt tiền, giảm lương thậm chí đuổi việc. Còn khu vực công chúng ta biết rồi, công chức có nơi đi sớm về muộn, không hoàn thành nhiệm vụ nhưng không sao vì vỏ bọc công chức quá lớn”, ông Hải cho biết.

Ngoài việc đánh giá hiệu quả công việc chỉ định tính, khi làm việc khu vực nhà nước người ta còn hưởng nhiều lợi ích khác khó đong đếm được bằng tiền.

Trở lại vấn đề cải cách tiền lương, theo ông Nguyễn Hoàng Hải mục tiêu cuối cùng phải nâng mức lương công chức viên chức lên, tạo sự cạnh tranh trong việc làm ở khu vực công. Mục tiêu cuối cùng chọn được người tài.

“Trong đó để nâng mức lương công chức, viên chức lên phải tinh giảm biên chế. Rõ ràng khi anh có 10 đồng mà chia cho 5 người sẽ khác, chia cho 10 người sẽ khác. Ngoài ra phải tạo sự cạnh tranh trong việc làm khu vực công xóa bỏ công chức, viên chức ở bộ phận không cần thiết để chuyển sang ký hợp đồng dài hạn. Khi có sự cạnh tranh, có mức lương tốt chúng ta sẽ thu hút được người tài”, ông Hải cho hay.