Mừng tuổi Tết dễ biến tướng: Có nên bỏ?

Theo GS Ngô Đức Thịnh, nguyên là Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa Việt Nam từ xa xưa, mừng tuổi dịp Tết đã trở thành phong tục có ý nghĩa thể hiện sự quan tâm, chúc phúc của ông bà, cha mẹ, anh chị đối với con cháu, người lớn đối với trẻ con, với hàm nghĩa mong các cháu mạnh khỏe, tiến bộ.

Quà mừng tuổi là một ít tiền, đồng xu, bánh trái… có thể đưa trực tiếp hoặc bỏ trong phong bao lì xì, giá trị chỉ có ý nghĩa tượng trưng.

Con cháu cũng bày tỏ sự kính trọng, tri ân đối với ông bà, cha mẹ, thầy cô, bằng quà mừng tuổi, cầu chúc sức khỏe, trường thọ. Quà, thường là sản phẩm do chính tay con cháu, học trò làm ra, không chú trọng về mặt giá trị vật chất mà làm sao thể hiện sự tôn kính.

Tuy nhiên GS Ngô Đức Thịnh nêu thực tế, ngày hôm nay, quan niệm về mừng tuổi nhiều nơi, nhiều lúc bị người ta biến tướng trở thành dịp để biển xén, để phong bì, để lại quả. Chính việc làm của một số ít cá nhân đã khiến nét đẹp mừng tuổi bị méo mó, thực dụng.

“Bản thân món quà không có tội, việc tặng quà cũng không sai đôi khi đó là sự cảm ơn, tri ân. Nhưng việc lợi dụng tặng quà là thực tế đang diễn ra đặc biệt dịp lễ Tết”, GS Thịnh cho hay.

Thậm chí với nhiều người tiền mừng tuổi ngày Tết là một gánh nặng khi bên cạnh mừng tuổi người thân gia đình phải mừng tuổi con, cháu, bố, mẹ của sếp.

“Tuy nhiên không vì sự biến tướng này mà chúng ta bỏ đi hay ban hành một văn bản quy phạm pháp luật nào đó nhằm xóa bỏ nét đẹp mừng tuổi ngày Tết”, GS. Ngô Đức Thịnh cho biết.

Thay vì tính đến việc bỏ phong tục mừng tuổi ngày Tết cần quy định cụ thể hơn việc biểu, nhận quà Tết của cán bộ công chức, viên chức làm việc cơ quan quản lý nhà nước.

Từ năm 2007, Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định số 64/2007/QĐ-TTg, ban hành "Quy chế tặng quà, nhận quà và nộp lại quà tặng của cơ quan, tổ chức, đơn vị có sử dụng ngân sách nhà nước (NSNN) và của cán bộ, công chức, viên chức".

Theo Quyết định 64, các cơ quan, đơn vị chỉ được sử dụng tiền, tài sản của nhà nước hoặc nguồn gốc từ NSNN để làm quà tặng trong những trường hợp mà chế độ nhà nước cho phép. Nghiêm cấm cơ quan, đơn vị, cán bộ, công chức nhận quà tặng, nhận thay người khác hoặc nhận qua các cơ quan, đơn vị, cá nhân khác. Trường hợp nhận được quà tặng không đúng quy định thì phải giao lại cho bộ phận chịu trách nhiệm quản lý quà tặng của cơ quan để xử lý theo quy định.

Tuy nhiên, sau 10 năm thực hiện Quyết định 64, số cán bộ nộp lại quà tặng theo quy định rất ít, mỗi năm chỉ khoảng 30 người, giá trị quà tặng khoảng vài trăm triệu đồng. Riêng năm 2017, có 29 người nộp lại quà tặng với tổng giá trị 528 triệu đồng.

Cũng trong năm 2017, lần đầu tiên cơ quan thẩm quyền đã xử lý kỷ luật 1 cán bộ cấp cao thiếu gương mẫu trong việc nhận, sử dụng 1 ô tô, 2 nhà ở do doanh nghiệp biếu, tặng.

Theo ông Vũ Quốc Hùng, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương quy định về việc tặng quà, nhận quà và nộp lại quà tặng của cơ quan, tổ chức, đơn vị có sử dụng ngân sách nhà nước và của cán bộ, công chức, viên chức đã thực hiện nhiều năm nay nhưng dường như vẫn mang tính hình thức, không có hiệu quả. Điều này đang đặt ra vấn đề hiệu lực, hiệu quả của các quy định.

"Việc thực hiện quy định cấm nhận quà tặng chưa nghiêm, hiệu quả thấp và thực tế rất khó kiểm soát, khó phát hiện vi phạm do phụ thuộc nhiều vào tính tự giác, trung thực của cán bộ, công chức" ông Hùng nhấn mạnh.

Hàng năm dịp giáp Tết nguyên đán, nhiều bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành cũng có văn bản yêu cầu các cơ quan, đơn vị trực thuộc, cán bộ, công chức nghiêm túc triển khai thực hiện chỉ thị về việc tổ chức Tết, trong đó nhấn mạnh đến việc "không tặng quà cấp trên".

Ngay tại Hội nghị trực tuyến Chính phủ với các địa phương vào cuối tháng 12/2017, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc phát đi thông điệp: "Lãnh đạo tỉnh không lên trung ương nữa, không được về Hà Nội để biếu xén dịp tết nhất để tránh tình trạng huy động ngân sách bằng cách viết "lách" hóa đơn nữa... Phải phòng, chống tham nhũng từ cơ sở ngay từ bây giờ".

Tuy nhiên cho dù có ban hành văn bản, có nghiêm cấm nhưng quan trọng nhất là ý thức của cán bộ công chức, viên chức. Cho dù không duy trì thậm chí cấm việc mừng tuổi ngày Tết nhưng nếu muốn người ta vẫn có cách khác để hối lộ mà không ai bắt bẻ được.