Mỹ rút khỏi JCPOA: 'Tối hậu thư' 12 điểm đối với Iran

09:46 28/05/2018

12 yêu cầu của Mỹ đối với Iran mà Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đưa ra giống như một tuyên bố chiến tranh hơn một con đường hòa bình.

Điều này đến gần ba tuần đã trôi qua, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng chính quyền của ông sẽ không còn tuân thủ Thỏa thuận đa quốc gia về vấn đề hạt nhân Iran, còn được gọi là “Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA). Theo thỏa thuận đó, Iran đã nhận được cứu trợ từ các biện pháp trừng phạt hiện có để đổi lấy một số giới hạn nhất định đối với các hoạt động hạt nhân của mình.

Theo Bộ Tài chính, Hoa Kỳ sẽ bắt đầu tái áp dụng những biện pháp hạn chế kinh tế và các đòn cám vận, trừng phạt khác sau hai quãng thời gian. Một là trong vòng 90 ngày và một lần khác sau 180 ngày kể từ khi Trump công bố quyết địn rút khỏi JCPOA.

Hai tuần sau, Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Mike Pompeo nói rằng, Hoa Kỳ sẽ nối lại đàm phán về Thỏa thuận hạt nhân với Iran và chấm dứt các biện pháp trừng phạt tàn khốc đối với chính quyền Tehran, nếu chính quyền nước này tuân thủ 12 yêu cầu cốt lõi mà chính quyền Hoa Kỳ đưa ra.

Vị tân ngoại trưởng Mỹ cung cấp rất ít chi tiết về bất kỳ chiến lược nào mà chính phủ Mỹ buộc Iran phải cấp thuận những nhượng bộ này, nhưng rõ ràng nó ngụ ý rằng, chính quyền Iran cần phải tuân thủ chúng nếu không muốn pải tiếp tục nhận đòn trừng phạt.

Ông Pompeo đã tuyên bố yêu cầu 12 điểm trong một bài phát biểu tại Quỹ Di sản (Heritage Foundation) ở Washington, DC vào ngày 21 tháng 5 năm 2018. Tuy nhiên, đến nay những nội dung cơ bản của nó mới được tiết lộ rõ và xuất hiện những đánh giá khách quan về vấn đề này.

Ý kiến của ông Pompeo dường như cho thấy sẽ có biện pháp trừng phạt bổ sung đối với những người đã được đưa ra trước khi JCPOA có hiệu lực vào năm 2015. Theo ông, đây sẽ là những biện pháp trừng phạt mạnh nhất trong lịch sử, Iran sẽ chiến đấu để giữ cho nền kinh tế của họ không bị sụp đổ.

Tuy nhiên, Ngoại trưởng Mỹ cho biết rằng, Hoa Kỳ sẽ ngăn chặn các kế hoạch này nếu Iran đáp ứng được các yêu cầu của họ, cụ thể như sau:

Thứ nhất: Iran phải công khai với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) một báo cáo đầy đủ về các khía cạnh quân sự trước đây trong chương trình hạt nhân của mình và vĩnh viễn từ bỏ những hạng mục này.

Thứ hai: Iran phải ngừng làm giàu uranium và không bao giờ theo đuổi công nghệ tái chế plutoni. Điều này bao gồm việc đóng tất cả các lò phản ứng nước nặng của họ.

Thứ ba: Iran cũng phải cung cấp cho IAEA quyền xâm nhập và giám sát không hạn chế đối với tất cả các địa điểm trên toàn quốc.

Thứ tư: Iran phải chấm dứt các kế hoạch phát triển và gia tăng tầm phóng của tên lửa đạn đạo và không được phép triển khai phát triển các hệ thống tên lửa có khả năng mang đầu đạn hạt nhân.

Mỹ rút khỏi JCPOA:
Mỹ đưa ra 12 điểm buộc Iran phải thực hiện nếu muốn Mỹ không hủy bỏ JCPOA

Thứ năm: Iran phải giải phóng tất cả công dân Mỹ, cũng như công dân của các đối tác và đồng minh của Hoa Kỳ, đã bị nước này giam giữ trái phép với các tội danh giả mạo.

Thứ sáu: Iran phải cấm dứt sự hỗ trợ cho các tổ chức khủng bố Trung Đông, bao gồm lực lượng vũ trang người Shiite ở Lebanon là Hezbollah; lực lượng Hamas và các nhóm vũ trang Hồi giáo Palestine.

Thứ bảy:Iran phải tôn trọng chủ quyền của Chính phủ Iraq và cho phép giải giáp, giải ngũ và tái hòa nhập vào đời sống xã hội lực lượng dân quân người Shia (đạo Hồi dòng Shiite).

Thứ tám: Iran cũng phải chấm dứt hỗ trợ quân sự cho lực lượng dân quân Houthi ở Yemen và thực hiện các nhiệm vụ hướng tới một nền chính trị hòa bình bèn vững ở Yemen."

Thứ chín: Iran phải rút toàn bộ các lực lượng vũ trang dưới quyền chỉ huy của Iran hiện đang hoạt động trên Syria về nước.

Thứ mười: Iran cũng phải chấm dứt sự hỗ trợ cho lực lượng Taliban và những kẻ khủng bố khác ở Afghanistan và trong khu vực châu Á, đồng thời không được hỗ trợ hay che dấu các lãnh đạo cấp cao của tổ chức khủng bố quốc tế al-Qaeda.

Thứ mười một: Iran cũng phải chấm dứt sự hỗ trợ của IRGC (Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran) nói chung và Lực lượng dặc nhiệm hoạt động ở nước ngoài al-Qods (Quds Force), cho những kẻ khủng bố và các chiến binh đối tác trên toàn thế giới.

Thứ mười hai: Iran phải chấm dứt hành vi đe dọa chống lại các nước láng giềng - nhiều người trong số đó là các đồng minh của Hoa Kỳ. Nó chắc chắn gồm có Israel, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE).

Không có yêu cầu nào trong số này là mới mà đây là tập hợp những yêu cầu từ trước đến nay Mỹ và các đồng minh Ả rập đã đưa ra đối với Iran.

Theo Mỹ, mặc dù đã đồng ý ký kết JCPOA, nhưng từ đó đến nay, Iran đã phát triển các tên lửa đạn đạo tầm xa hơn để đe dọa mạnh mẽ các nước láng giềng của mình; đồng thời xuất khẩu một số công nghệ và tên lửa cho các nhà nước và các tổi chức khủng bố trong và ngoài khu vực.

Nước này luôn lớn tiếng kêu gọi hủy diệt toàn bộ Israel; tiếp tục nuôi dưỡng các nhóm khủng bố và các nhóm dân quân khác ở các nước như Syria và Yemen; đã vi phạm các nguyên tắc, tiêu chuẩn về nhân quyền, chống lại chính dân chúng của mình.

Giới phân tích cho rằng, những yêu cầu này chắc chắn chỉ phục vụ lợi ích riêng của Hoa Kỳ, nếu Iran tuân thủ những điểm này, thì Tehran đã tự tay ngăn chặn tất cả các lợi ích của mình; trở thành con tin của chính phủ Hoa Kỳ, đánh mất sự độc lập, tự chủ về cả đối nội lẫn đối ngoại.

Do đó, chắc chắn là Iran sẽ không đồng ý.

 

Vì sao Trung Quốc không 'giải cứu' Iran trước Mỹ?

Với việc Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran, Trung Quốc và EU phải đối mặt với thách thức làm sao để cân bằng giữa các lợi ích đa phương.

Tài trợ


Tin khác