Mỹ siết chặt cấm vận Iran, 'cuộc chiến dầu' leo thang

06:31 24/04/2019

Sau khi Chính phủ Mỹ thông báo chấm dứt cấp quy chế miễn trừ mua dầu của Iran cho các nước được miễn trừ, kể từ đầu tháng 5, giá dầu mỏ trên thị trường bất ngờ tăng vọt.

Cuộc chiến dầu Mỹ - Iran leo thang - Ảnh 1.
Một cơ sở dầu của Iran tại cảng biển Asalouyeh. Ảnh: Reuters

Quy chế miễn trừ mua dầu của Iran

Tháng 11/2018, Tổng thống Mỹ Donald Trump ký quyết định tái áp đặt lệnh trừng phạt đối với Iran, nhắm vào ngành công nghiệp dầu của Tehran. Phần lớn các biện pháp trừng phạt của quốc tế đối với Teheran đã được gỡ bỏ đầu năm 2016 trong khuôn khổ Hiệp định Vienna ký vào năm 2015. Nhưng Tổng thống Donald Trump cho rằng hiệp định 2015, được ký dưới thời người tiền nhiệm Barack Obama, là chỉ có lợi cho Teheran. Vậy nên vào năm ngoái ông Trump đã rút Mỹ ra khỏi hiệp định này.

Tuy vậy, Mỹ đã cấp quyền miễn trừ lệnh trừng phạt cho tám nước gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ý và Hy Lạp để các quốc gia này có thể tiếp tục nhập dầu Iran thêm sáu tháng mà không bị Mỹ trừng phạt.

Theo Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo, mục tiêu của Washington là đưa xuất khẩu dầu thô của Iran xuống mức 0 và không có kế hoạch cấp tiếp quy chế miễn trừ sau ngày 1/5 tới.

Giá dầu tăng cao

Sau khi Mỹ chấm dứt quy chế miễn trừ mua dầu của Iran, giá dầu thô tăng lên mức cao nhất trong sáu tháng qua. Theo Reuters, trong phiên giao dịch sáng 23/4, giá dầu Brent tăng 0,7%, lên 74,57 USD/thùng, mức cao nhất kể từ tháng 11/2018. Giá dầu thô Mỹ tăng 0,8%, lên 66,10 USD/thùng.

Trước khi bị Mỹ trừng phạt trở lại, theo dữ liệu của Công ty Refinitiv, Iran là nước sản xuất lớn thứ 4 của Tổ chức Các nước Xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) với sản lượng khoảng 3 triệu thùng/ngày. Tuy nhiên, Tehran chỉ xuất khẩu được chưa đến 1 triệu thùng/ngày trong tháng này. Để trấn an thị trường, giới chức Mỹ cho biết đã có thỏa thuận với các nước khác để tăng sản lượng dầu, nếu cần, nhằm bù đắp cho bất kỳ sự thiếu hụt nào từ nguồn cung, từ đó bảo đảm giá dầu ổn định. 

Phản ứng của các nước hưởng quy chế miễn trừ

Hãng tin Reuters đưa tin ngày 23/4, Thổ Nhĩ Kỳ, đồng minh của Mỹ, chỉ trích quyết định của Nhà Trắng và cho rằng quyết định đó không đảm bảo cho hòa bình và ổn định khu vực. Một số nhà phân tích lo ngại Thổ Nhĩ Kỳ sẽ phải chật vật để giảm nguồn cung dầu từ Iran, đặc biệt khi lãnh đạo nước này đang phải đối mặt với tình hình bất ổn chính trị, xã hội trong nước. 

Trong khi đó, Trung Quốc - một trong những quốc gia nhập khẩu nhiều dầu Iran nhất - cũng chỉ trích mạnh mẽ "những biện pháp trừng phạt đơn phương" của Mỹ trong lúc nhấn mạnh quan hệ giữa Bắc Kinh và Tehran là công khai, minh bạch, hợp pháp.

Về phía Nhật Bản, Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Hiroshige Seko cho rằng, quyết định của Mỹ chỉ gây ra tác động hạn chế. Nhật Bản đã giảm sự lệ thuộc vào nguồn cung dầu từ Iran. Hiện quốc gia tiêu thụ dầu nhiều thứ 4 thế giới này chỉ nhập khoảng 3% dầu từ Iran.

Phía Hàn Quốc cho biết, một nhóm quan chức sẽ tới Washington trong tuần này để tham gia cuộc đàm phán về quyết định của Mỹ không gia hạn quy chế miễn trừ trừng phạt. Việc bỏ quy chế miễn trừ được dự báo sẽ gây tác động không nhỏ đến nhu cầu nhập khẩu năng lượng của Hàn Quốc, do nước này liên tục tăng mức mua dầu của Iran từ đầu năm cho đến nay.

Iran chuẩn bị kế hoạch đối phó

Lệnh cấm vận của Mỹ nhằm vào Iran  từ cuối năm ngoái khiến quốc gia Trung Đông này thất thoát 50 tỷ USD lợi nhuận từ xuất khẩu dầu mỏ hàng năm. Đây là bước đi của Washington nhằm gây áp lực mạnh mẽ để ép buộc Iran từ bỏ chương trình hạt nhân, thử tên lửa, cũng như gia tăng ảnh hưởng tại Syria và Yemen.

Iran khẳng định quyết định của Mỹ là không có giá trị, đồng thời cho biết Tehran đã liên lạc với các đối tác châu Âu và các nước láng giềng và sẽ có hành động phù hợp. 

Trước đó, Bộ Dầu mỏ Iran cho biết nước này đã có sự chuẩn bị đối phó trước quyết định chấm dứt hoàn toàn quy chế miễn trừ trừng phạt của Mỹ. Cho dù quy chế miễn trừ trừng phạt có được tiếp tục hay không, thì xuất khẩu dầu mỏ của Iran sẽ không về con số 0 trong bất kỳ hoàn cảnh nào trừ khi giới chức Iran quyết định ngừng xuất khẩu dầu mỏ.

Iran đang áp dụng các biện pháp cần thiết, đồng thời cảnh báo sẽ phá vỡ hoạt động vận chuyển dầu mỏ bằng đường biển đi qua eo biển Hormuz, một tuyến vận chuyển quan trọng tại vùng Vịnh nếu Mỹ cố bóp nghẹt nền kinh tế Iran bằng cách chặn xuất khẩu dầu mỏ của nước này.

Tướng Alireza Tangsiri, Tư lệnh Lực lượng Hải quân của Vệ binh Hồi giáo Cách mạng Iran, đe dọa sẽ đóng cửa eo biển Hormuz nếu nước này không được phép sử dụng nó. Theo Reuters, Iran lâu nay vẫn dọa làm gián đoạn các chuyến hàng chở dầu qua eo biển chiến lược Hormuz nếu Mỹ tìm cách ngăn chặn nước này xuất khẩu dầu hòng bóp nghẹt kinh tế.

 

Mỹ đưa quân đội Iran vào danh sách khủng bố, Iran gọi Mỹ là quốc gia tài trợ khủng bố

Đây là lần đầu tiên Mỹ chính thức coi lực lượng quân đội của một quốc gia khác là tổ chức khủng bố. Hành động của Mỹ bị Iran chỉ trích mạnh mẽ

 

Do dự, Mỹ đẩy Syria vào 'thế khó' trước Nga, Iran?

Không muốn giữ một vai trò lớn trong công cuộc tái thiết, Mỹ khiến Syria trở nên “dễ tổn thương” hơn bao giờ hết trước Nga và Iran.

Tin khác