Mỹ và Arab Saudi sẽ bên nhau ‘khi mạnh khỏe cũng như lúc ốm đau’

07:00 27/10/2018

Ngày 24/10, tạp chí Chính sách đối ngoại (FP) của Mỹ có bài bình luận với tựa đề “Lầu Năm Góc sẽ gắn bó với Arab Saudi khi khỏe mạnh cũng như lúc ốm đau’ để ám chỉ rằng mối quan hệ giữa Mỹ và vương quốc này sẽ không thể bị ảnh hưởng bởi vụ nhà báo Khashoggi bị giết hại.

my-va-arab-saudi-se-o-ben-nhau-khi-manh-khoe-cung-nhu-luc-om-dau
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis gặp Thái tử Mohammed bin Salman ở Arab Saudi hồi tháng 4/2017.

Vụ nhà báo Arab Saudi Khashoggi, sống lưu vong ở Mỹ từ năm 2017, bị giết tại lãnh sự quán Arab Saudi ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ ngày 2/10 đã dẫn đến một cuộc tranh luận cởi mở hiếm hoi giữa các chính trị gia, chuyên gia, các lãnh đạo doanh nghiệp về quan hệ Mỹ - Arab Saudi. Tuy nhiên, khi cuộc tranh luận dần đến phút chót, nhiều người nhận ra rằng mối liên kết lâu dài của Mỹ với Arab Saudi và các đồng minh trong khu vực này sẽ không có gì thay đổi đáng kể.

Lý do rất đơn giản: địa lý. Quân đội Mỹ có quan hệ đặc biệt với Arab Saudi. Trong nhiều thập kỷ, Mỹ đã nuôi dưỡng một số lợi ích quốc gia quan trọng (và cả ít quan trọng hơn) ở Trung Đông. Những lợi ích này bao gồm đảm bảo dòng chảy tự do của dầu và khí đốt, ngăn chặn sự gia tăng vũ khí hủy diệt hàng loạt, ngăn chặn sự xuất hiện của các khu vực không được kiểm soát vì những khu vực này có thể trở thành hang ổ của khủng bố, kiềm chế Iran và tăng cường năng lực quân sự của các đồng minh khu vực vì lợi ích của Mỹ.

Trong khi đó, các quan chức chính trị và quân sự Mỹ luôn đặt mục tiêu bản thân quân đội Mỹ phải có vai trò chủ đạo trong việc đạt được những lợi ích trên. Để đảm bảo rằng lực lượng và khí tài quân sự có thể phát huy tối đa khả năng trong khu vực, họ phải được truy cập dễ dàng  vào các sân bay, cảng, căn cứ và không phận trên lãnh thổ của các nước vùng Vịnh Ba Tư. Khả năng của các đơn vị nhỏ hơn, ít gây nguy hiểm hơn từ hải quân Mỹ đang ở các vùng biển quốc tế không phải là một sự thay thế đầy đủ hoặc đáng tin cậy. Qua nhiều đời Tổng thống Mỹ cả phe Dân chủ hay Cộng hòa, khả năng quân đội Mỹ tiếp cận trực tiếp và ổn định ở Trung Đông luôn là ưu tiên chính sách đối ngoại hàng đầu.

Chuyên gia người Mỹ về chính sách đối ngoại và an ninh quốc gia Micah Zenko đã đưa ra được kết luận trên khi thảo luận với hàng chục quan chức quân sự đương nhiệm và đã nghỉ hưu, các nhà ngoại giao, lãnh đạo của các nhà thầu cung cấp dịch vụ an ninh cho quân đội trong khu vực. Ông Zenko cũng xem xét các thông tin công khai đáng tin cậy và đầy đủ nhất từ chính phủ và các nguồn phi chính phủ, biên soạn dữ liệu về các cuộc triển khai quân sự, các chương trình hợp tác an ninh của Mỹ cũng như áp dụng các kết quả nghiên cứu mới nhất về tác động có thể đo lường được của các chiến dịch quân sự.

my-va-arab-saudi-se-o-ben-nhau-khi-manh-khoe-cung-nhu-luc-om-dau
Vụ nhà báo Khashoggi bị giết hại sẽ không có mấy ảnh hưởng đến quan hệ Mỹ và Arab Saudi?

Theo ông Zenko, Mỹ và Arab Saudi cũng như các đồng minh khác có sự trao đổi khá đơn giản: Washington cung cấp hợp tác an ninh, vũ khí và hỗ trợ hậu cần; đổi lại, chính quyền khu vực cho quân đội Mỹ quyền truy cập an toàn vào lãnh thổ của họ.

Tuy nhiên, mối quan hệ này rất sâu và rộng. Nó không chỉ đơn giản là các giao dịch và tạm thời, mà được xây dựng dựa trên nhiều thập kỷ tiếp xúc cá nhân chặt chẽ giữa các nhà lãnh đạo quân đội Mỹ và các đối tác khu vực của họ.

Các chương trình hợp tác an ninh là những điểm tiếp xúc thường lệ giữa các lực lượng quân sự, các nhà thầu Mỹ và các đối tác Trung Đông của họ. Ví dụ, trong năm 2017, 9.007 quân nhân từ các nước Trung Đông đã được huấn luyên kỹ năng chiến đấu, các hoạt động phối hợp dân sự - quân sự tại các cơ sở giáo dục của Bộ Quốc phòng Mỹ, chủ yếu ở Mỹ.

Các thỏa thuận mua bán vũ khí cũng là yếu tố rất lớn trong quan hệ giữa Washington và quân đội khu vực. Trong hai thập kỷ, Mỹ là nước xuất khẩu vũ khí lớn nhất sang Trung Đông và từ năm 2013 đến năm 2017, 49% tổng giá trị vũ khí xuất khẩu của Mỹ đã đi đến các nước trong khu vực này.

Hợp tác an ninh cũng khá toàn diện. Quân đội Mỹ thường xuyên hỗ trợ hậu cần và phân tích thông tin cho các hoạt động quân sự của quân đội địa phương. Ví dụ: Mỹ chuyển vũ khí và nhiên liệu đến Israel để hỗ trợ nước này trong cuộc chiến chống lại phong trào Hezbollah năm 2006; hoạt động tình báo và giám sát chung nhằm hỗ trợ Thổ Nhĩ Kỳ không kích các lực lượng liên quan đến Đảng Lao động người Kurd (PKK) ở miền bắc Iraq; tiếp nhiên liệu và phân tích thông tin tình báo để hỗ trợ chiến dịch quân sự của liên quân do Arab Saudi dẫn đầu ở Yemen trong ba năm qua...

Ngoài ra còn có rất nhiều hoạt động hợp tác không chính thức, không được công nhận mà các sĩ quan quân đội Mỹ đã nghỉ hưu cung cấp cho Trung Đông. Sau khi rời bỏ vị trí Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ bây giờ là James Mattis từng là cố vấn quân sự không chính thức cho Các tiểu Vương quốc Arab Thống nhất (UAE) từ tháng 6/2015 đến tháng 8/2016.

Thượng nghị sĩ đã nghỉ hưu James Jones làm việc cho cơ quan an ninh Ironhand Security LLC của Bộ Quốc phòng Arab Saudi. Đặc biệt, trung tá Stephen Toumajan, người đã nghỉ hưu năm 2007, hiện giờ là một vị tướng hai sao trong Bộ Tư lệnh Hàng không của quân đội UAE.

Những nỗ lực liên tục và chặt chẽ trên của quân đội Mỹ không chỉ tăng cường năng lực của các lực lượng an ninh địa phương mà còn đảm bảo gần như tối đa khả năng tiếp cận của quân đội Mỹ ở những nước này. Theo ông Clark, tóm lại, mối quan hệ giữa Mỹ với các đồng minh ở Trung Đông nói chung và Arab Saudi nói riêng là không thể thay đổi, ít nhất là trong nhiều năm tới, giống như Lầu Năm Góc từng tuyên bố cuối tuần trước: “Mỹ và Arab Saudi có quan hệ đối tác lâu dài, cam kết hòa bình và an ninh ở khu vực Trung Đông”.

 

Arab Saudi sẽ thay thái tử sau vụ nhà báo Khashoggi bị giết?

Vua Arab Saudi có thể sẽ thay Thái tử để khôi phục lại uy tín của vương quốc sau vụ nhà báo Khashoggi bị giết hại vừa qua, Daily Mail ngày 25/10 dẫn lời một cựu tùy viên quân sự Anh ở Arab Saudi cho hay.

 

Con trai nhà báo Khashoggi cùng gia đình rời Arab Saudi tới Mỹ

Salah - con trai nhà báo Khashoggi vừa bị sát hại, đã cùng gia đình tới Mỹ ngay sau khi được gỡ bỏ lệnh cấm đi lại với họ, South China Morning Post ngày 25/10 dẫn thông báo của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW) cho hay.

 

'Arab Saudi là nước lớn, không sợ những ồn ào'

Chiến dịch truyền thông điên rồ, dối trá và thêu dệt liên tục đã chứng tỏ mục tiêu của họ là làm suy yếu Arab Saudi, ngăn cản tham vọng và khát vọng tuổi trẻ của Arab Saudi, báo Saudi Gazette – tờ báo tiếng Anh lớn nhất của vương quốc bình luận ngày 24/10.



Tin khác