Mùa trả cổ tức: Cổ đông muốn tiền mặt, ngân hàng cứ trả cổ phiếu

Mùa đại hội đồng cổ đông các ngân hàng đến gần cũng là lúc câu chuyện trả cổ tức bằng cổ phiếu hay tiền mặt được nhà đầu tư quan tâm. Tuy nhiên việc trả cổ tức theo hình thức nào không phải chỉ ngân hàng quyết định.

Đã thành thông lệ tháng 4 hàng năm cũng là thời điểm các ngân hàng bước vào mùa đại hội cổ đông thường niên. Câu hỏi vì sao thu nhập trên mỗi cổ phần của ngân hàng thấp, chia cổ tức thấp hoặc không chia cổ tức tiếp tục được đặt ra với lãnh đạo nhiều ngân hàng.

Với nhà đầu tư khi tiến hành đại hội cổ đông, điều họ quan tâm nhất là ngân hàng có trả cổ tức hay không, và nếu trả cổ tức thì trả bằng tiền mặt hay bằng cổ phiếu.

Tưởng chừng cổ tức là chuyện riêng của cổ đông với doanh nghiệp, theo cách hiểu nào đó khi doanh nghiệp có lãi đương nhiên cổ đông được chia cổ tức. Tuy nhiên với ngành ngân hàng thì lại là câu chuyện khác.

Cụ thể, hiện nay các ngân hàng đã không được chủ động chia cổ tức. Trước khi đưa ra mức cổ tức đề xuất tại đại hội đồng cổ đông, ngân hàng phải trình Ngân hàng Nhà nước cho ý kiến về cổ tức và đã có nhiều ngân hàng bị “tuýt còi” về việc này hoặc bị yêu cầu điều chỉnh giảm. Chẳng hạn, Ngân hàng VIB có năm đề xuất mức chia cổ tức 11%, nhưng sau đó bị yêu cầu giảm xuống 9% bằng tiền.

Việc chia cổ tức bằng cổ phiếu cũng là giải pháp Ngân hàng Nhà nước khuyến khích trong bối cảnh các tổ chức tín dụng cần tăng vốn để gia tăng năng lực tài chính và tăng hệ số an toàn vốn tối thiểu (CAR) theo các quy định mới. Ðó là chưa kể các ngân hàng còn phải tuân thủ các mục tiêu đảm bảo an toàn vốn theo các chỉ tiêu quản trị với các đối tác quốc tế và mở rộng kế hoạch kinh doanh.

Kỳ đại hội đồng cổ đông vừa qua của Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank - VPB) là dẫn chứng điển hình cho câu chuyện chia cổ tức.

Theo báo cáo, đến 31/12/ 2017, tổng tài sản của VPBank đạt 277.750 tỷ đồng, dư nợ cấp tín dụng đạt 196.670 tỷ đồng; huy động vốn đạt 199.650 tỷ đồng.

Tổng thu nhập hoạt động năm 2017 của VPBank đạt 25.026 tỷ đồng, tăng 48% so với 2016, ghi nhận là mức thu nhập cao nhất từ trước đến nay của Ngân hàng, giúp đưa tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) trong giai đoạn 2012-2017 đạt 51%.

Lợi nhuận trước thuế năm 2017 của VPBank đạt 8.130 tỷ đồng - cao nhất từ trước đến nay, tăng 65% so với năm 2016 và đạt 120% kế hoạch điều chỉnh hồi giữa năm. Tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát và duy trì ở mức dưới 3% theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Cũng trong năm 2017, vốn điều lệ của ngân hàng đã tăng từ 9.181 tỷ đồng lên hơn 15.706 tỷ đồng. Dấu mốc quan trọng của VPBank trong năm 2017 là việc niêm yết hơn 1,3 tỷ cổ phiếu trên sàn GDCK tập trung HOSE với mức giá tham chiếu là 39.000 đồng/cổ phiếu. Tính tới ngày 16/3/2018, thị giá cổ phiếu của VPBank đạt 64.300 đồng/cổ phiếu; Giá trị vốn hóa đạt 96,283 tỷ đồng, đứng thứ 4 trong số các ngân hàng đang niêm yết…

Với kết quả đó, tưởng cứng cổ đông VPBank sẽ được trả cổ tức lớn bằng tiền. Tuy nhiên đưa ra lý do tăng vốn điều lệ từ hơn 15.706 tỷ đồng lên hơn 27.799 tỷ đồng thông qua 5 đợt phát hành thêm cổ phiếu để trả cổ tức, cổ phiếu thưởng, phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Vì thế, Ngân hàng dự kiến thực hiện chi trả cổ tức năm 2017 bằng cổ phiếu với tỷ lệ 30,22% từ lợi nhuận chưa phân phối và 1,03% từ quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ, tổng cộng đạt 31,25% so với tổng số cổ phần phổ thông hiện tại.

Câu chuyện trả cổ tức bằng cổ phiếu hay tiền thì tốt hơn, trao đổi với phóng viên, một cán bộ ngân hàng đồng thời cũng là cổ đông (xin được giấu tên) cho rằng, đa số các cổ đông ở các ngân hàng đều muốn nhận trả bằng tiền mặt. Bởi trả tiền mặt đồng nghĩa cổ đông có thể sử dụng nguồn tài chính đó đầu tư lĩnh vực khác.

Mặt khác về bản chất khi chia cổ tức bằng cổ phiếu không giúp tài sản nhà đầu tư tăng lên. Bởi dù nhà đầu tư có nhiều cổ phiếu hơn, nhưng giá của mỗi cổ phiếu đã bị pha loãng khi tách cổ phiếu nên tài sản nhà đầu tư vẫn hoàn toàn giữ nguyên, không tăng không giảm.

Nhà đầu tư lo ngại việc chia cổ tức bằng cổ phiếu chỉ là đòn “tung hỏa mù” của ngân hàng nhằm che giấu việc thiếu hụt dòng tiền chia cổ tức (hoặc cố ý để lại quỹ tiền mặt lớn nhằm mục đích cá nhân) bằng việc “thưởng” cổ phiếu thêm. Bằng cách như thế, cổ đông tưởng rằng mình đã được tăng thêm giá trị nhưng thực sự giá trị họ nhận được chẳng là gì hơn ngoài số lượng “giấy” tăng lên.

Về hình thức, khi chia cổ tức bằng cổ phiếu biểu hiện doanh nghiệp tăng vốn điều lệ của mình. Song như đã đề cập vấn đề này ở trên, xét về bản chất, vốn chủ sở hữu, tổng tài sản lại không hề thay đổi. Hơn hết, sẽ không có bất kỳ dòng tiền phát sinh mới chảy vào ngân hàng. Do đó, thoạt nhìn có vẻ quy mô ngân hàng phình to ra nhưng thực sự đây chỉ là nghiệp vụ sổ sách.