Nghỉ lễ tết kéo dài: Ảnh hưởng tăng trưởng kinh tế

Ngày nghỉ lễ Tết quá nhiều

Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội vừa có văn bản xin ý kiến các bộ ngành về lịch nghỉ Tết Nguyên đán 2018, theo ý kiến từ Bộ này thì người lao động sẽ được nghỉ 7 ngày gồm 5 ngày nghỉ lễ Tết trong tuần theo quy định của Bộ luật lao động 2012 và 2 ngày nghỉ cuối tuần.

Ngoài đề xuất phương án nghỉ Tết Nguyên Đán 2018, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cũng lấy ý kiến các bộ ngành về các dịp nghỉ lễ khác trong năm 2018 bao gồm: Nghỉ Tết Dương lịch 2018 sẽ nghỉ 3 ngày từ 30/12/2017 đến 1/1/2018 (trong đó có 2 ngày nghỉ cuối tuần). Nghỉ lễ giỗ Tổ Hùng Vương 2018 một ngày vào 25/4.

Dịp lễ 30/4 và 1/5, người lao động được đề xuất nghỉ 4 ngày từ 28/4 đến 1/5 (trong đó có 2 ngày nghỉ cuối tuần). Dịp Quốc khánh 2/9 đề xuất nghỉ 3 ngày từ 1/9 đến 3/9 (trong đó có 2 ngày nghỉ cuối tuần).

Hiện tại các phương án nghỉ Tết Nguyên đán cũng như nghỉ các ngày lễ kỷ niệm năm 2018 chưa được quyết định. Tuy nhiên dựa trên đề xuất của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội thì năm 2018, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động các cơ quan hành chính, sự nghiệp, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội sẽ được nghỉ: Tết Dương lịch (3 ngày); Tết Nguyên đán Mậu Tuất 2018 (7 ngày); Lễ giỗ Tổ Hùng Vương (1 ngày);  Dịp lễ 30/4 và 1/5 (4 ngày); dịp Quốc Khánh (3 ngày).

Như vậy nếu đề xuất của Bộ Lao động – Thương binh và xã hội được phê duyệt thì năm 2018 cán bộ, công chức, viên chức, người lao động các cơ quan hành chính, sự nghiệp, tổ chức chính trị… sẽ được nghỉ lên đến 18 ngày. Ngoài số ngày nghỉ trên là các ngày nghỉ cuối tuần (thứ 7 và chủ nhật).

Mặc dù thời gian nghỉ sẽ được các cơ quan đơn vị bố trí lịch làm bù tuy nhiên  nhiều chuyên gia kinh tế lo ngại thời gian nghỉ tết Nguyên đán và Dương lịch quá dài năm nay sẽ gây ảnh hưởng đến sức sản xuất của nền kinh tế.

Trao đổi với phóng viên ở khía cạnh này TS Nguyễn Trí Hiếu – Chuyên gia tài chính ngân hàng người từng có thời gian dài sống và kinh doanh ngân hàng tại Mỹ cho biết: Các nước phương Tây họ không có ngày nghỉ kéo dài mà chỉ có nghỉ ngắn ngày, họ không mất thời gian chuẩn bị, do đó sau kỳ nghỉ họ bắt đầu vào công việc mới rất nhanh... Việc ngày nghỉ kéo dài khiến năng lực sản xuất của cả nền kinh tế rất thấp trong tháng 2, dẫn đến năng lực làm việc thấp.

Theo TS Nguyễn Trí Hiếu trong vấn đề nghỉ lễ, tết ở Việt Nam có hai cách nhìn: Ở góc nhìn văn hóa việc có lịch tết nghỉ dài như vậy phù hợp với tập tục văn hóa người Việt Nam.

Người Việt Nam có câu “tháng giêng là tháng ăn chơi” vì vậy thời gian nghỉ Tết dài giúp người dân có thời gian nghỉ tết và đi chơi tết.

Đây là một tập quán, nhìn khía cạnh văn hóa xã hội là tốt vì khoảng thời gian nghỉ dài người thân gia đình có thể sum họp gặp gỡ nhau nhiều hơn, đặc biệt trong bối cảnh mà nền kinh tế thị trường.

Ngày xưa mình ở đâu thường làm việc ở đó, sinh sống quanh đồng ruộng trong lũy tre làng. Còn ngày nay di chuyển của con người trong công việc từ Bắc vào Nam rồi từ Nam ra Bắc làm việc. Thành ra thời gian nghỉ tết kéo dài để người ta có thể di chuyển và có thời gian sum vầy với gia đình.

Nhìn từ góc độ văn hóa, đề xuất thời gian nghỉ lễ, tết dài ngày xuất phát từ tập quán, truyến thống.

Ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế

Trên khía cạnh văn hóa truyền thống như vậy. Tuy nhiên đứng trên quan điểm kinh tế TS Hiếu cho rằng nghỉ lễ tết ở Việt Nam quá nhiều và kéo dài.

Ví dụ bên Mỹ ít có khi nào có kỳ nghỉ dài như vậy trừ kỳ nghỉ lễ tạ ơn vào thứ 5 nhưng phải làm lại vào thứ 6, do đó thường họ sẽ xin nghỉ cả ngày thứ 6 sau đó đi làm bù để có trọn 4 ngày nghỉ. Vì vậy kỳ nghỉ được xem là dài nhất là dịp lễ tạ ơn.

Còn lại nhiều nhất ngày nghỉ chỉ kéo dài 3 ngày thứ 6, thứ 7 và chủ nhật hoặc thứ 7, chủ nhật và thứ hai... rất ít khi họ kéo dài ngày nghỉ đến một tuần như nước ta”, TS Hiếu cho biết.

Cũng ở khía cạnh kinh tế, với lịch nghỉ tết quá dài ngoại trừ việc có thể thúc đẩy nhu cầu mua sắm trong dân, đẩy sức cầu của nền kinh tế đi lên còn lại thời gian nghỉ tết dài gây ra tiêu cực.

Thứ nhất kỳ nghỉ kéo dài làm giảm năng lực làm việc, năng lực làm việc của người Việt Nam đã thấp lại thêm ngày nghỉ tết dài nền kinh tế sẽ mất sức lao động, tất cả hoạt động sản xuất kinh doanh sẽ bị ảnh hưởng.

Thứ hai về khía cạnh hội nhập toàn cầu, việc để ngày nghỉ tết quá dài có những tiêu cực, bởi trong khi cả thế giới làm việc vào giữa tháng 2 (năm 2018) thì mình lại nghỉ đến 1 tuần Tết Nguyên Đán. Như chúng ta cũng biết thời gian đầu năm là giai đoạn quan trọng để thúc đẩy nền kinh tế thì mình lại nghỉ dài hạn.

Mặt khác, cần thấy rõ ngày nghỉ Tết tuy đề xuất 7 ngày nghỉ nhưng trong thực tế ngày nghỉ nhiều hơn. Ngay từ trước Tết khoảng 1 tuần lễ các cơ quan rục rịch nghỉ tết hoạt động không hiệu quả, cơ quan hoạt động lẻ tẻ như chúc mừng nhau, tiệc tùng tổng kết cuối năm…

Và sau Tết, rất nhiều nơi còn "lảng vảng" không khí tết, ít nhất kéo dài thêm 1 tuần lễ nữa. Vì vậy chắc chắn dịp Tết năm nay chúng ta phải mất khoảng 3 tuần lễ trước trong và sau tết trước khi công việc trở lại bình thường.

Cũng theo TS Hiếu so với các nước, phương Tây họ không có ngày nghỉ kéo dài mà chỉ có nghỉ ngắn ngày, họ không mất thời gian chuẩn bị, do đó sau kỳ nghỉ họ bắt đầu vào công việc mới rất nhanh.

“Ngay cả Lễ Giáng Sinh cũng vậy, tôi còn nhớ thời gian bên Mỹ ngay ngày 24 - đêm giáng sinh, vẫn làm việc bình thường nếu về sớm nhất cũng phải sau 4 giờ chiều  không ai về sớm hơn. Thậm chí ngày 25 là ngày lễ giáng sinh nếu có nghỉ lễ cũng phải làm việc sau 12 giờ trưa.

Còn ngày giao thừa trước khi bước sang năm mới, nếu là ngày làm việc thì thường họ phải làm việc sau 12 giờ trưa mới được về chuẩn bị đón năm mới. Điều đó khác xa với cách chúng ta cho nghỉ quá dài. Điều đó lý giải tại sao năng suất lao động các nước phương Tây đặc biệt Mỹ luôn cao hơn Việt Nam nhiều lần”, TS Hiếu cho biết.

Việc ngày nghỉ kéo dài khiến năng lực sản xuất của cả nền kinh tế rất thấp trong tháng 2, dẫn đến năng lực làm việc thấp. Do vậy gần như chúng ta mất gần hết cả tháng 2 trước khi mọi hoạt động trở lại bình thường, nên với thời gian nghỉ tết như vậy với phong tục tập quán văn hóa có thể nói tháng 2 năm tới là “tháng ăn chơi” điều này ảnh hưởng đến nền kinh tế rất nhiều.