Nghịch lý thuế giảm giá xe lại tăng

Theo lộ trình cam kết trong Hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA), từ 1/1/2018, Việt Nam phải xóa bỏ thuế quan của 90 dòng thuế nhập khẩu từ ASEAN, trong đó có ô tô nguyên chiếc.

Cụ thể, thuế nhập khẩu ô tô nguyên chiếc các loại giảm xuống 0%, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe dưới dung tích 2.0L sẽ giảm từ 45% xuống 40%, xe dung tích dưới 1.5L còn 35%... Với các chính sách mới về thuế nhập khẩu, nhiều người kỳ vọng năm 2018 giá xe giảm.

Tuy nhiên, thay vì giảm sâu, giá xe những ngày đầu năm lại có xu hướng tăng. Theo đó, sau khi chương trình khuyến mại tháng 12/2017 kết thúc, hãng Toyota đã lập tức tăng giá trở lại một số mẫu xe như: Toyota Vios, Toyota Corolla Altis, Toyota Camry, Toyota Innova với mức tăng từ 10 - 40 triệu đồng.

Điển hình như mẫu xe Toyota Vios hiện nay có giá thực tế dao động từ 503 - 576 triệu đồng, tăng 10 - 15 triệu đồng so với cuối năm 2017. Mẫu Corolla Altis dao động từ 668 - 895 triệu đồng, tăng 20 - 25 triệu đồng so với tháng 12/2017...

Tương tự, Honda cũng công bố giá bán các mẫu xe mới khiến nhiều người hụt hẫng: Honda CR-V phiên bản cao cấp nhất có giá lên tới 1,256 tỷ đồng, cao hơn dự kiến 150 triệu đồng. Ngoài ra, mẫu Mazda CX-5 mới do THACO lắp ráp trong tháng 1 này cũng được tăng giá nhẹ so với năm 2017. Hay Ford Ranger cũng trở về mức giá 660 - 870 triệu đồng thay vì được khuyến mại như cuối năm 2017.

Cho dù không tăng nhưng mức giá xe hiện nay được cho khó có thể giảm thêm được. Đặc biệt các dòng xe sử dụng động cơ có dung tích xi lanh trên 2.5-3L từ ngày 1/1/2018 sẽ áp dụng thuế suất 60%, tức tăng thêm 5% so với mức 55% từ đầu năm 2017. Với mức điều chỉnh này, một số dòng xe tại thị trường Việt Nam sẽ bị tăng giá do nằm trong khung 2.5 - 3L.

So sánh mức giá hiện các mẫu xe có giá thấp tập trung ở dòng xe có dung tích xi lanh dưới 2.0L và các xe lắp ráp trong nước, bởi các dòng này được hưởng lợi từ Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt có hiệu lực từ 1/1/2018.

Cụ thể, các mẫu xe du lịch từ 9 chỗ trở xuống sử dụng động cơ có dung tích xi lanh từ 2.0L trở xuống sẽ được giảm 5%; các loại ô tô sử dụng động cơ có dung tích xi lanh từ 1.5L trở xuống áp dụng mức thuế TTĐB 35%, loại có dung tích xi lanh 1.5-2L áp dụng thuế TTĐB là 40%, cùng giảm 5% so với hiện hành

Theo các chuyên gia kinh tế, đang có 2 rào cản lớn cản trở xe ô tô giá rẻ tại thị trường Việt Nam, bao gồm cả xe lắp ráp trong nước và xe nhập khẩu. Đó là các quy định ngặt nghèo về ô tô nhập khẩu tại Nghị định 116/2017/NĐ-CP và việc Bộ Tài chính thay đổi đề xuất giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt với ô tô sản xuất trong nước. Hai rào cản này có thể khiến sự cạnh tranh trên thị trường ô tô nhập khẩu giảm, giá xe nhập tăng.

Đến nay, thông tư hướng dẫn Nghị định 116 cũng chưa được ban hành. Vì thế, các doanh nghiệp vẫn phải chờ đợi và không dám nhập khẩu xe về. Bởi, nhập về mà không được thông quan lại phải tái xuất, hoặc lưu kho tại cảng, sẽ rất rủi ro. Do đó, các đơn hàng nhập khẩu ô tô theo kế hoạch vào đầu năm 2018 đã bị hủy.

Hiện hai hãng xe Nhật Bản là Toyota và Honda vừa thông báo tạm ngưng xuất khẩu các dòng xe hơi vào Việt Nam kể từ đầu năm 2018 do vướng quy định tại Nghị định 116.

Theo PGS.TS Ngô Trí Long - Chuyên gia kinh tế cho rằng với chính sách hiện nay Việt Nam đừng bao giờ mơ được hưởng giá xe rẻ có chăng là mơ được hưởng một giá xe hợp lý. Nhưng đó là viễn cảnh rất xa xôi.

PGS.TS Ngô Trí Long cho rằng Nghị định 116 về sản xuất lắp ráp, bảo hành bảo dưỡng ôtô tạo ra rào cản đối với nhập khẩu mặt hàng này. Theo Nghị định, một doanh nghiệp đủ điều kiện kinh doanh nhập khẩu ôtô tại Việt Nam phải đủ 2 điều kiện. Một là, có cơ sở bảo hành, bảo dưỡng ôtô. Hai là, phải có văn bản xác nhận hoặc tài liệu chứng minh doanh nghiệp có quyền thay mặt doanh nghiệp sản xuất để thực hiện lệnh triệu hồi.

Trong bối cảnh hiện nay, thuế nhập khẩu chỉ là một yếu tố trong cấu thành giá, ngoài thuế nhập khẩu vẫn còn nhiều loại thuế khác. Khi các thuế nhập khẩu giảm, các loại thuế khác chắc chắn phải được điều chỉnh. Bên cạnh đó, các loại lệ phí khác cũng chắc chắn không giảm.

Ngoài ra, nguồn cung ứng ôtô hiện nay vẫn là chủ yếu lắp ráp và nhập khẩu. Trong khi đó, chi phí lắp ráp xe trong nước hiện nay vẫn còn cao hơn so với khu vực 20% và chúng ta cũng mới chỉ làm những công đoạn nhất định.

Tỷ lệ nội địa hóa của xe vẫn còn thấp mặc dù Việt Nam có rất nhiều chiến lược để nâng tỷ lệ này nhưng thực thi không được là bao. Vì vậy với nghị định 116, "khe cửa" để nhập khẩu ôtô vẫn còn hẹp.

"Khi những điều kiện nhập khẩu quá chặt chẽ kéo theo lượng ôtô vào Việt Nam hạn chế, trong khi chất lượng lắp ráp sản xuất trong nước không cao và chưa nội địa hóa được nhiều, chắc chắn không có chuyện giá xe sẽ rẻ", ông Long nhận định.