‘Người ăn xin cũng có điện thoại di động sao lại đánh thuế tiêu thụ đặc biệt?’

Mới đây, tại văn bản góp ý cho đề án mở rộng cơ sở thuế và chống xói mòn nguồn thu ngân sách nhà nước của Bộ Tài chính, UBND TP HCM kiến nghị thu thuế tiêu thụ đặc biệt với một số mặt hàng như điện thoại di động, mỹ phẩm, nước hoa..., kiến nghị trên đang gây nhiều tranh cãi.

Hai yếu tố cơ bản nhất được lấy làm cơ sở để đề nghị đánh thuế tiêu thụ đặc biệt đối với điện thoại di động là: Thứ nhất, việc đánh thuế tiêu thụ đặc biệt đối với  điện thoại di động nhằm điều tiết thu nhập. Thứ hai, điện thoại di động không phải là loại mặt hàng “rất thiết yếu”.

Yếu tố thứ nhất đánh thuế tiêu thụ đặc biệt lên điện thoại di động đã không ổn ngay từ lập luận. Bởi nếu để điều tiết thu nhập của cá nhân thì hiện nay đã có luật thuế thu nhập cá nhân đánh theo mức theo bậc có tính lũy tiến, những người thu nhập rất cao có thể chịu mức thuế thu nhập cá nhân lên đến 40% thu nhập.

Chính vì vậy, nếu lại đánh thuế tiêu thụ đặc biệt lên điện thoại di động thì e rằng dẫn đến tình trạng thuế chồng thuế

Mặt khác, người tiêu dùng mua điện thoại di động sử dụng dù loại tầm giá thấp hay cao thì họ cũng đã phải chịu điều chỉnh bởi sắc thuế tiêu dùng chính là thuế giá trị gia tăng rồi. Người dùng loại điện thoại càng đắt tiền thì phải chịu khoản tiền thuế giá trị gia tăng càng nhiều.

Yếu tố thứ hai, điện thoại di động có thể không phải là mặt hàng “rất thiết yếu” nhưng có phải là hàng hóa “thiết yếu” hay không thì còn nhiều tranh luận.

Điện thoại di động chính thức vào thị trường Việt Nam từ năm 1994 khi nước ta ra đời mạng di động đầu tiên. Thời điểm cách nay gần 30 năm ấy, mỗi chiếc điện thoại di động tại Việt Nam giá thấp nhất cũng từ 1.000USD trở lên, chỉ có những người khá giả mới sử dụng, nhưng cũng không bị xem là hàng hóa xa xỉ phải chịu thuế tiêu thụ đặc biệt.

Giá điện thoại di động 25 năm qua tại thị trường Việt Nam đã giảm đi hàng chục lần. Từ một loại thiết bị chỉ có người thu nhập cao, các gia đình khá giả mới sử dụng, điện thoại di động ngày nay đã quá phổ biến.

Trao đổi với phóng viên, chuyên gia kinh tế - Tiến sĩ Bùi Trinh cho rằng, bản chất việc đề xuất đánh thuế tiêu thụ đặc biệt với điện thoại di động của TP HCM là làm tăng ngân sách. Với thói quen dùng điện thoại di động, mức giá điện thoại đa dạng từ 200-300 nghìn đồng trở lên đã có một chiếc điện thoại, số người dân dùng điện thoại di động rất lớn, nếu đánh thuế tiêu thụ đặc biệt với sản phẩm này số thuế thu được rất lớn.

 “Còn để nói điện thoại di động có đáng phải chịu thuế tiêu thụ đặc biệt hay không thì phải khẳng định là không nhất là với điều kiện hôm nay. Sản phẩm chịu thuế gián thu, thuế tiêu thụ đặc biệt phải là sản phẩm không cần thiết, có giá thành cao, xa xỉ.

Trong khi điện thoại di động liên lạc là cần thiết, giá thành đa dạng ngay cả người ăn xin cũng có sao, sao đưa vào danh mục chịu thuế tiêu thụ đặc biệt?” – Tiên sĩ Bùi Trinh nói.

Tiến sĩ Bùi Trinh cho biết, thuế tiêu thụ đặc biệt thường được đánh vào các nhóm hàng không được khuyến khích sử dụng hoặc có ảnh hưởng xấu tới sức khỏe, an ninh, trật tự xã hội... nhằm điều tiết nhu cầu sử dụng của người dân.

Trước đây, thuế tiêu thụ đặc biệt cũng được áp dụng với một số mặt hàng với mục đích điều tiết thu nhập của một bộ phận dân cư có thu nhập cao, có nhu cầu và khả năng thu nhập thường xuyên sử dụng các sản phẩm thế hệ mới.

Theo Tiến sĩ Bùi Trinh, trong thực tế, phát triển điện thoại di động còn có mục đích khuyến khích ứng dụng, phát triển công nghệ mới, nâng cao chất lượng các dịch vụ đời sống của người dân... với lý do này, việc đánh thuế tiêu thụ đặc biệt chưa thuyết phục.