Nguồn nước dồi dào, chưa xuất hiện dấu hiệu căng thẳng về hạn hán hay thiếu nước

Dòng chảy các sông chính cơ bản ổn định

Số liệu từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho thấy, đầu tháng 3, dòng chảy trên lưu vực sông Hồng có sự phân hóa rõ rệt. Trong khi sông Thao (Yên Bái) và sông Lô (Tuyên Quang) ghi nhận tổng lượng dòng chảy thấp hơn trung bình nhiều năm cùng kỳ lần lượt là 69% và 72%, thì tại sông Đà, nguồn nước đổ về hồ Hòa Bình lại rất khả quan, cao hơn trung bình nhiều năm 40%. Tại Hà Nội, dòng chảy hạ lưu sông Hồng biến đổi chậm và chịu tác động chính từ chế độ thủy triều.

Cơ quan khí tượng dự báo, từ tháng 3-5, mực nước các sông chính tại Bắc bộ có xu thế giảm dần và chỉ xuất hiện dao động vào tháng 5. Đáng chú ý, lượng nước về các hồ chứa lớn như Lai Châu, Sơn La và Hòa Bình được dự báo đạt mức xấp xỉ hoặc cao hơn trung bình nhiều năm từ 5-30%, đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất và điện năng. Ngược lại, sông Lục Nam tại trạm Chũ dự báo sẽ có lượng dòng chảy thấp hơn trung bình nhiều năm từ 5-50% trong giai đoạn này.

Tại Trung bộ, dự báo nguồn nước trên các sông từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh thời gian tới không có biến động mạnh. Lưu lượng dòng chảy từ tháng 3-5 các sông ở Thanh Hóa phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm từ 5-30%; ở Nghệ An cao hơn trung bình nhiều từ 5-17%. Tại Hà Tĩnh, sông Ngàn Sâu dự báo thấp hơn trung bình nhiều từ 10-15% và sông Ngàn Phố thấp hơn từ 18-76% so với trung bình nhiều.

Trên các sông từ Quảng Trị đến Huế có xu thế hạ thấp dần mực nước. Dự báo lưu lượng dòng chảy trong giai đoạn tháng 3-5 nhìn chung cao hơn trung bình nhiều từ 10-20%; đặc biệt sông Tả Trạch (Huế) cao hơn từ 180-220%, trong khi các sông phía Nam Quảng Trị lại thấp hơn trung bình nhiều từ 50-60%.

Tại Nam Trung bộ, các tỉnh từ Đà Nẵng đến Quảng Ngãi và vùng Gia Lai - Lâm Đồng đang bước vào giai đoạn hạ thấp dần mực nước. Trong mùa khô, tình trạng hạn hán, thiếu nước cục bộ có khả năng xảy ra tại các khu vực không có công trình thủy lợi thuộc các tỉnh Đắk Lắk, Khánh Hòa và Lâm Đồng. Tổng lượng dòng chảy trên sông Đăkbla tại trạm Kon Tum đang thấp hơn trung bình nhiều cùng kỳ 6%, trên sông Krông Ana tại trạm Giang Sơn cao hơn trung bình nhiều khoảng 45%.

Tại Đồng bằng sông Cửu Long, lượng dòng chảy từ thượng nguồn sông Mekong về đang ở mức khả quan, và dự báo sẽ cao hơn trung bình nhiều từ 10-30% trong suốt giai đoạn từ tháng 3-5. Mực nước tại đây biến đổi chậm theo kỳ triều cường.

Về vấn đề xâm nhập mặn, các chuyên gia nhận định tình hình hiện tại vẫn tương đương với mức trung bình nhiều. Các đợt xâm nhập mặn cao nhất tập trung trong tháng 3-4 vào các ngày 19-23/3, 30/3-4/4 và 18-21/4. Người dân các địa phương có diện tích sản xuất nông nghiệp tại vùng cửa sông cần chủ động tích trữ nước ngọt và triển khai biện pháp phòng, chống phù hợp.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt, bài toán hạn mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long không chỉ là thách thức trước mắt mà còn là vấn đề lâu dài. Sự chủ động của chính quyền, ngành chuyên môn và người dân là yếu tố quyết định để bảo vệ sản xuất, đảm bảo sinh kế bền vững cho hàng triệu người dân.

Về vận hành hệ thống điện, đến ngày 10/3, phần lớn các hồ thủy điện trên cả nước đã tích đủ nước. Tổng sản lượng điện tích trữ đạt 12.2 tỷ kWh, vượt kế hoạch đề ra. Ngành điện đang triển khai các giải pháp tiết kiệm và tích nước nhằm đảm bảo cung ứng điện trong cao điểm mùa khô năm. Đến thời điểm hiện tại, iễn biến nguồn nước vẫn thuận lợi cho sản xuất và công tác phát điện.

Tại buổi họp báo thường kỳ tháng 3 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường mới đây, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi Nguyễn Hồng Khanh đã đưa ra nhận định về tình hình hạn hán, thiếu nước trong mùa khô năm nay.

Trên cơ sở tình hình dự báo khí tượng thủy văn và lượng nước trữ, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận định, tại các vùng Nam Trung bộ và Đông Nam bộ, nguồn nước cơ bản đảm bảo cho sản xuất nông nghiệp mùa khô, nguy cơ hạn hán, thiếu nước chỉ xảy ra cục bộ ở các công trình thủy lợi nhỏ và vùng ngoài công trình thủy lợi phụ trách tưới. Tuy nhiên cần đặc biệt lưu ý ở vùng ven biển Nam Trung bộ vào tháng 7-8, vùng cao nguyên Nam Trung bộ và Đông Nam bộ vào tháng 3-4.

Biến đổi khí hậu khiến hạn hán gia tăng 20 lần

Đây là nội dung bản phân tích do Tổ chức hợp tác quốc tế chuyên nghiên cứu về ảnh hưởng của biến đổi khí hậu World Weather Attribution công bố.

Hạn hán làm khô cạn các con sông lớn, phá hủy mùa màng, gây cháy rừng, đe dọa các loài thủy sinh và gây ra tình trạng khan hiếm nước ở châu Âu. Nó tấn công miền Tây nước Mỹ, nơi thường xuyên bị ảnh hưởng bởi khô hạn, nhưng cũng xảy ra ở những nơi hiếm gặp hạn hán hơn, như Đông Bắc nước này. Năm 2022, Trung Quốc đã phải trải qua mùa hè khô hạn nhất trong vòng 60 năm, khiến con sông Dương Tử có lượng nước thấp đến mức chỉ bằng một nửa chiều rộng bình thường của nó.

Các nhà nghiên cứu của World Weather Attribution cho biết, nếu không có sự nóng lên toàn cầu do con người gây ra, sự kiện này sẽ chỉ xuất hiện 400 năm một lần. Giờ đây, họ dự báo, tình hình tương tự sẽ lặp lại 20 năm một lần, trong bối cảnh khí hậu nóng lên trên toàn cầu.

Ông Maarten van Aalst, nhà khoa học khí hậu tại Đại học Columbia (Mỹ) cho biết, những tác động của biến đổi khí hậu rất rõ ràng đối với con người và môi trường, nó đang ảnh hưởng nghiêm trọng không chỉ ở các nước nghèo mà còn ở những khu vực giàu có nhất thế giới như Tây Trung Âu.

Ở Việt Nam, Tây Nguyên được coi là vùng dễ bị ảnh hưởng bởi hạn hán, thiếu nước do nguồn nước ngầm sụt giảm, các công trình thủy lợi chỉ đảm nhận cung cấp nước cho một phần diện tích cần tưới còn lại chủ yếu phụ thuộc vào nước mưa. Thời gian qua, khu vực này xảy ra nhiều đợt hạn hán, thiếu nước khiến hàng chục đến hàng trăm nghìn ha cây trồng bị ảnh hưởng, thiệt hại.

Theo ghi nhận, trong 25 năm qua, trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên xảy ra 17 đợt hạn hán, mỗi đợt diện tích cây trồng bị ảnh hưởng phổ biến ở mức từ 30.000-60.000ha, nghiêm trọng nhất là năm 2015-2016 với 338.547ha cây trồng bị thiệt hại. Tình trạng hạn hán, thiếu nước cục bộ cho khoảng 10.000 đến 20.000ha cây trồng hầu như năm nào cũng xảy ra.