Nguyên Thẩm phán TAND Tối cao: Cần khởi tố tội buôn bán hàng giả vụ VN Pharma

Được cấp phép nhập khẩu thì không thể là buôn lậu

Theo ông Phạm Công Hùng (nguyên Thẩm phán TAND Tối cao), căn cứ các quy định tại Việt Nam và trên thế giới về thuốc giả, có thể kết luận lô thuốc công ty VN Pharma nhập nhẩu vào Việt Nam là thuốc giả. Bộ luật Hình sự quy định rõ tại điều 53: Người nào mua bán sản xuất hàng giả là thuốc chữa bệnh có khung phạt cao nhất là tử hình.

Ông Hùng nói: “Điều này thể hiện ý chí của Nhà nước đối với những hành vi xâm phạm tới sức khỏe của công dân, nhất là đối với những mặt hàng thuốc chữa bệnh. Trên thực tế các bị cáo bị truy tố, xét xử và tuyên phạt tội buôn lậu theo điều 153 Bộ luật Hình sự là không đúng”.

“VN Pharma được cấp phép nhập khẩu thuốc vào Việt Nam, nhưng công ty này lại nhập khẩu thuốc giả. Con đường để lô thuốc này vào Việt Nam cũng không giống như con đường buôn lậu”, ông Hùng cho biết thêm.

Ông Vũ Phi Long (nguyên Phó chánh Tòa Hình sự, TAND TPHCM) phân tích: Nếu chứng minh đây là mua bán thuốc giả thì phải xử tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh” theo điều 157 Bộ Luật Hình sự.

Khung hình phạt của tội này cao nhất là tử hình. Đối với tội danh này, không cần gây hậu quả mà chỉ cần xác định đó là thuốc giả. Còn nếu có hậu quả xảy ra thì mức án càng nặng hơn.

Ông Long cho rằng: “Nếu đủ căn cứ xác định các bị cáo trong vụ án này biết đó là thuốc đã bị thay đổi mẫu mã, thay đổi chất lượng thì cần phải xử lý tội làm hàng giả là thuốc chữa bệnh chứ không phải là tội buôn lậu”.

Có mức hình phạt lên tới tử hình

Luật sư Nguyễn Kiều Hưng (Đoàn luật sư TPHCM) nhận định, có cơ sở pháp lý để xác định, lô thuốc H-Capita 500mg mà VN Pharma nhập về Việt Nam là giả. Hành vi này trước hết có dấu hiệu của tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh quy định tại Điều 157 BLHS. Tuy nhiên, vụ việc này cũng có dấu hiệu của tội buôn lậu quy định tại Điều 153 BLHS với đặc trưng là đưa hàng hóa trái phép qua biên giới.

Khi một hành vi có dấu hiệu của nhiều tội, thì theo nguyên tắc áp dụng luật hình sự là phải chọn hành vi nào phản ánh đúng bản chất và tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi nhiều hơn.

Với tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh có mức hình phạt cao nhất là tử hình (với điều kiện hành vi phạm tội phải gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, theo quy định tại khoản 4, Điều 157 BLHS), trong khi đó, BLHS sửa đổi, bổ sung năm 2009, đã loại hình phạt tử hình ra khỏi tội buôn lậu. Vì vậy, xét về tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi thì tội danh theo Điều 157 sẽ được ưu tiên áp dụng.

"Thực tế, tại phiên tòa sơ thẩm, HĐXX đã áp dụng tội danh buôn lậu để xử phạt các bị cáo. Theo tôi, nếu tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh” được áp dụng, mức án đối với các bị cáo có thể nhẹ hơn tội buôn lậu. Cụ thể, với giá trị lô thuốc trên là 5 tỉ đồng, tòa đã áp dụng khoản 4, Điều 153 BLHS, có khung hình phạt là tù 12-20 năm, chung thân", LS Hưng nói.

Còn với tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh, để áp dụng khung hình phạt cao nhất có mức hình phạt tử hình (khoản 4, Điều 157 BLHS) thì phải chứng minh được có tình tiết gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Tuy nhiên, thực tế VN Pharma bị ngăn chặn tung ra thị trường lô thuốc trên, nên có thể xem là chưa gây hậu quả. Vì thế, khung hình phạt chỉ có thể áp dụng đối với tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh” tại khoản 2, Điều 157 BLHS với tình tiết “có tổ chức”, thì khung hình phạt chỉ từ 5 - 12 năm.

Nếu HĐXX  áp dụng các tình tiết giảm nhẹ, hình phạt được theo tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh chắc chắn sẽ thấp hơn 12 năm tù.

Từ những phân tích trên, có thể nhận thấy, trong vụ án VN Pharma, áp dụng tội danh nào cũng có thể dẫn đến các quan điểm gây tranh cãi. Dư luận thì luôn mong chờ một bản án nghiêm khắc hơn, nhưng pháp luật luôn được yêu cầu phải được áp dụng đúng thì mới đảm bảo tính nghiêm minh.