Những dấu hiệu đột quỵ trước 1 tuần, 30 ngày đến vài tháng

Nếu bạn xảy ra tình trạng xây xẩm, chóng mặt, mất thăng bằng, nói đớ... thoáng qua sau đó tự hết thì xin đừng chủ quan. Đó là cơn thiếu máu não thoáng qua, báo hiệu cơn đột quỵ sẽ đến tìm bạn trong tương lai gần.

Đừng gọi “cơn thiếu máu não thoáng qua”, hãy gọi đó là “cơn đột quỵ nhẹ”!

Thiếu máu não thoáng qua được viết tắt trong tiếng Anh là (TIA). Quan niệm về thiếu máu não thoáng qua trong thời gian gần đây không còn đơn thuần là hiện tượng thoáng qua nữa. “Thoáng qua” chính là những gì chúng ta không cần quan tâm nữa. Ngày nay, quan niệm đó đang dần thay đổi.

Cơn thiếu máu não thoáng qua được cảnh báo là cơn đột quỵ nhẹ. Người ta cảnh báo vấn đề này nhiều: dấu hiệu đột quỵ nhẹ và dấu hiệu đột quỵ sớm đều là một.

Triệu chứng của cơn thiếu máu não thoáng qua tương tự như triệu chứng của đột quỵ hay bệnh tai biến nặng. Nhưng triệu chứng của cơn thiếu máu não thoáng qua không kéo dài. Hầu như các triệu chứng sẽ biến mất trong vòng từ 10 đến 20 phút. Thiếu máu não thoáng qua được chia làm hai thể là xuất huyết não và nhồi máu não với 2 loại triệu chứng chủ yếu là triệu chứng điển hình và không điển hình.

Triệu chứng điển hình bệnh tai biến nhẹ:

- Tay chân tê yếu, có cảm giác nặng

- Thay đổi về cảm giác: thường xây xẩm, chóng mặt, tê rần, kiến bò, đau nhức đầu

- Dễ làm rớt đồ vật đang cầm trên tay hoặc khó cầm chắc.

- Thay đổi dáng đi, mất đồng bộ phối hợp trong vận động

- Rối loạn giọng nói, nói khó, lộn xộn, sai lệch, không nói được

- Mất thăng bằng, chóng mặt thấy bản thân quay hoặc đồ vật xung quanh quay.

Triệu chứng không điển hình cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua:

- Cơn xây xẩm, chóng mặt, ngất xỉu, bần thần

- Nhức đầu nhẹ

- Quên thoáng qua

- Nôn, buồn nôn

- Co giật, liệt mặt

- Đau ở mắt, méo miệng

Tuy nhiên, có rất nhiều trường hợp điển hình: người bệnh vào bệnh viện cho biết mình đang nói chuyện bình thường nhưng sau đó rồi bị nói đớ, hoặc họ gọi tên một người đồng nghiệp bỗng dưng bị sai tên.

Có những người không nói với bác sĩ là bị yếu tay, yếu chân nhưng kể lại rằng họ đang ăn cơm bình thường, bỗng dưng rớt đũa rồi rớt chén, hoặc một người đang cầm viết bình thường, thình lình viết nguệch ngoạc, chữ rất xấu, không kiểm soát được tay của mình. Đó là dấu hiệu điển hình của cơn thiếu máu não vừa thoáng qua.

Chóng mặt và xây xẩm là một cách nói chung chung. Có một số người bệnh bị tối sầm mắt, cơ thể giống như căn phòng bị cúp điện đột ngột, sau đó tự động có điện trở lại, mắt nhìn thấy trở lại. Đây cũng là dấu hiệu điển hình của cơn thiếu máu não thoáng qua.

Nếu ai đó có 3-4 dấu hiệu cộng lại của cơn thiếu máu não thoáng qua điển hình, chúng ta có thể khẳng định rằng đó là dấu hiệu của tiền đột quỵ, sắp đi vào giai đoạn đột quỵ chứ không phải thoáng qua.

Vì vậy, đừng bao giờ sử dụng cụm từ “thiếu máu não thoáng qua” như trước đây. Ta sẽ chuyển qua chữ tiền đột quỵ hoặc là đột quỵ nhẹ để mọi người nhận thức rõ đột quỵ nhẹ có thể trở thành đột quỵ nặng.

Ngoài ra, nếu ai đó xòe tay hoặc nắm tay không chắc khi chúng ta so sánh hai bên, người đó đã rơi vào tình trạng đột quỵ nhẹ, không còn là triệu chứng thoáng qua nữa.

Xử trí đột quỵ như thế nào?

Các trường hợp đột quỵ khi vào bệnh viện sẽ được các bác sĩ chẩn đoán thông qua quá trình hỏi bệnh, thăm khám lâm sàng và quan trọng nhất là kết quả chẩn đoán hình ảnh. Trong đó, kết quả chụp cắt lớp vi tính (CT) và cộng hưởng từ (MRI) sọ não sẽ cho chẩn đoán chính xác có đột quỵ não hay không và đột quỵ ở dạng nhồi máu hay xuất huyết. Đồng thời, bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm cận lâm sàng khác để đánh mức độ, tìm các bệnh lý đồng mắc và đưa ra phác đồ điều trị thích hợp.

Trường hợp bệnh nhân bị đột quỵ dạng nhồi máu não, nghĩa là các mạch máu não bị tắc nghẽn, bác sĩ có thể chỉ định các loại thuốc làm tan cục máu đông hoặc can thiệp lấy huyết khối. Tuy nhiên, biện pháp này chỉ được cân nhắc khi thời gian từ khi xuất hiện các dấu hiệu ban đầu của đột quỵ đến khi được đưa đến bệnh viện diễn ra trong vòng 4.5 giờ. Thời gian này được gọi là thời gian vàng trong điều trị, khi đó não bộ được tái tưới máu trở lại, các tế bào não vẫn chưa hoại tử hoàn toàn và các triệu chứng bệnh có thể phục hồi. Nếu quá thời gian này thì khả năng đột quỵ hồi phục gần như không còn. Do đó, trong bệnh lý đột quỵ nhồi máu não, thời gian chính là yếu tố quyết định lớn nhất đến mức độ hồi phục. Nếu chúng ta nhanh hơn chỉ 1 phút thì 2 triệu tế bào thần kinh của người bệnh sẽ được bảo vệ.

Đột quỵ nhồi máu não không thể phòng ngừa hay kiểm soát hoàn toàn, bởi bệnh lý này còn liên quan nhiều yếu tố khác như lối sống (sử dụng rượu bia, hút thuốc lá), tiền sử bệnh (rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, đái tháo đường...), tuổi tắc (những người trên 50 tuổi có mạch máu não bước vào giai đoạn lão hóa). Đồng thời, bệnh lý này thường để lại nhiều di chứng nặng nề, thậm chí tử vong và nếu may mắn sống sót thì chi phí điều trị cũng rất cao. Do đó, nếu nhận biết được những dấu hiệu đột quỵ trước 30 ngày và tìm các biện pháp hỗ trợ thì chúng ta hoàn toàn có thể ứng phó với căn bệnh này.