Những diễn biến đang chặn đường chấm dứt nội chiến Syria

08:00 12/10/2018

Sự mông lung ở Idlib - thành trì cuối cùng của quân nổi dậy và khủng bố ở Syria, sự thay đổi chiến thuật của Mỹ, xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran đang là ba điểm “nóng” nhất, có thể đẩy cuộc nội chiến trở lại thời điểm tồi tệ nhất, tờ Foreign Policy In Focus ngày 10/10 bình luận.

nhung-dien-bien-dang-chan-duong-cham-dut-noi-chien-syria
Tổng thống Syria Bashar al-Assad.

Ngay từ đầu, nội chiến Syria luôn phức tạp với nhiều bên theo đuổi nhiều mục đích khác nhau, nhưng trong những tháng gần đây tình hình dường như có vẻ khả quan hơn. Chính quyền Damascus giành lại quyền kiểm soát 60% lãnh thổ, trong đó gồm hầu hết các khu vực đông dân cư nhất. Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) gần như đã bị tiêu diệt. Hầu hết nhóm phiến quân phản đối Tổng thống Syria Bashar al-Assad đã bị dồn vào tỉnh Idilb ở phía tây bắc.

Thế nhưng Mỹ đột nhiên thay đổi mục tiêu. Nga và Israel có thể đối đầu ở Syria sau vụ máy bay Il-20 bị bắn rơi. Iran đang muốn tăng cường sự hiện diện ở Syria. Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ muốn Idlib nguyên hiện trạng, không muốn tỉnh này được giải phóng vì an ninh ở khu vực biên giới. Ankara cũng muốn dùng Idlid làm điều kiện để ông Assad kí thỏa thuận hồi hương người tị nạn Syria đang ở Thổ Nhĩ Kỳ.

Những phát sinh mới tiếp tục dập tắt hy vọng chấm dứt cuộc nội chiến kéo dài hơn 7 năm, khiến hơn nửa triệu người thiệt mạng, hàng triệu người mất nhà cửa, làm bất ổn khu vực Trung Đông vốn đã rất mong manh.

Hiện có ít nhất ba vị trí có thể được so sánh như một “mồi lửa” có thể bùng phát, đẩy Syria vào tình trạng tồi tệ nhất bất cứ lúc nào, đó là Idilb ở phía bắc, lãnh thổ phía đông sông Euphrates, và khu vực nằm ở phần phía nam Cao nguyên Golan.

Thổ Nhĩ Kỳ, Iran, Mỹ và người Kurd đang hiện diện ở phía đông. Nga, Thổ Nhĩ Kỳ, người Kurd và chính phủ Syria ở Idlib. Iran, chính phủ Syria và Israel đang đối mặt gần Cao nguyên Golan.

Idlib

Mục tiêu của ông Assad ở đây rất rõ ràng: Thống nhất đất nước và bắt đầu xây dựng lại các thành phố đã bị tàn phá trong cuộc nội chiến. Rào cản chính cho mục tiêu này là Idilb - nơi tập trung lớn nhất và cuối cùng của các nhóm phiến quân, các nhóm thánh chiến có liên kết với khủng bố al-Qaeda, lực lượng Thổ Nhĩ Kỳ đang chiếm đóng để thực hiện Chiến dịch Nhành Olive. Idlib, giáp ranh Thổ Nhĩ Kỳ ở phía bắc, là một tỉnh miền núi nên việc giành lại quyền kiểm soát sẽ rất khó khăn.

nhung-dien-bien-dang-chan-duong-cham-dut-noi-chien-syria
Các binh sĩ Nga và Syria đang canh gác gần Damacus hồi tháng 3/2018.

Nga đã đưa ra thỏa thuận với Thổ Nhĩ Kỳ để phi quân sự một khu vực quanh Idilb, loại bỏ các nhóm thánh chiến, và mở lại các con đường chính. Thỏa thuận này đã trì hoãn cuộc tấn công chung được dự định trước đó của ông Assad và Nga nhằm giải phóng Idlib. Với thỏa thuận trên, Thổ Nhĩ Kỳ đã chặn được nguy cơ hàng trăm ngàn người tị nạn đổ vào Thổ Nhĩ Kỳ khi các cuộc tấn công nổ ra.

Tuy nhiên, thỏa thuận đồng nghĩa với việc Syria chưa thể thống nhất Idlib.

Phía đông Syria

Ở phía đông, quân đội Thổ Nhĩ Kỳ - một phần của Chiến dịch Euphrates Shield - đang đẩy mạnh chống lại lực lượng Mỹ và Lực lượng Dân chủ Syria chủ yếu là người Kurd đang chiến đấu với IS. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ đang ngày càng lo lắng về người Kurd ở Syria, và ảnh hưởng của họ đối với dân số người Kurd của Thổ Nhĩ Kỳ hơn là về IS.

Đồng minh của Ankara trong trường hợp này là Iran nhưng Iran lại không quá lo ngại về người Kurd mà lại không yên tâm với 2.200 quân Mỹ đang đóng ở đây. "Chúng ta cần phải giải quyết những khó khăn phía đông Euphrates và buộc Mỹ rút lui", Tổng thống Iran Hassan Rouhani cho biết hồi đầu tháng Chín.

Tuy nhiên mục tiêu của Iran đang ngày càng phức tạp. Các lực lượng đặc nhiệm của Mỹ ở Syria ban đầu có nhiệm vụ giúp đỡ các đồng minh người Kurd và Arab để đẩy lùi IS. Tổng thống Mỹ Donald Trump nói trong một cuộc họp hồi tháng Ba rằng: “Chúng tôi sẽ sớm rút khỏi Syria". Thế nhưng, chính sách này dường như đã thay đổi.

Gần đây, Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ John Bolton cho biết quân đội Mỹ sẽ ở Syria cho đến khi Iran rời đi. Vì có rất ít khả năng Iran từ bỏ hiện diện quân sự ở Syria nên cam kết rút quân của Mỹ bỗng nhiên bị “vô hiệu hóa”.

Cao nguyên Golan

Nga từng cố giữ cho Israel và Iran không xung đột với nhau trong khu vực xung quanh Cao nguyên Golan. Moscow đề nghị Iran và các đồng minh không hoạt động trong phạm vi ít nhất 60 dặm từ biên giới Israel. Tuy nhiên, Israel - và giờ đây là Mỹ, đang yêu cầu Iran rút hoàn toàn khỏi Syria.

Chế độ Assad muốn Tehran ở lại, nhưng cũng muốn tránh bất kỳ vụ xung đột lớn nào giữa Iran và Israel, dẫn đến việc Damascus phải chịu hậu quả không đáng có. Mặc dù Israel được cho là đã thực hiện hàng trăm cuộc không kích vào Syria, nhưng cả Syria và Iran đều không đáp trả. Điều đó cho thấy ông Assad không hề muốn có bất kì phản ứng bạo lực nào với Israel.

Tuy nhiên, điều đó đã kết thúc vào ngày 17/9 khi máy bay Israel bị Nga cáo buộc đã dùng máy bay trinh sát Il-20 của Nga để làm lá chắn khi không kích Syria. Hệ thống phòng không của Damacus đã phản ứng dẫn đến việc máy bay Il-20 chở 15 binh sĩ Nga bị bắn rơi.

Sau đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin thông báo cung cấp hệ thống phòng không hiện đại S-300 cho Syria. Việc Damacus được cấp S-300 dù có thể là không thực sự đe dọa máy bay của Israel nhưng sẽ khiến Israel không còn có thể tự do hành động trên bầu trời Syria.

Dường như tất cả những tình huống tiêu cực trên đều đang ập đến cùng một lúc, khiến hy vọng hòa bình mà chính phủ Syria dường như sắp với được lại bị đẩy đi xa vời.

Người Syria đang hướng tới hội nghị thượng đỉnh ở Istanbul về Syria giữa Nga, Pháp, Thổ Nhĩ Kỳ và Đức với hy vọng một giải pháp chính trị sẽ được đưa ra để chấm dứt cuộc nội chiến và tái thiết đất nước này.

 

Nga tặng ba tổ hợp S-300 và hơn 300 tên lửa cho Syria

Nga đã cung cấp miễn phí ba tổ hợp S-300, mỗi tổ hợp gồm 8 bệ phóng và hơn 100 tên lửa dẫn đường đất đối không, cho Syria, hãng thông tấn Tass của Nga ngày 8/10 đưa tin.

 

Chính quyền Tổng thống Trump có chiến lược mới ở Syria?

Chính quyền Trump đang mở ra “chương” mới trong “câu chuyện” can thiệp của Mỹ ở Syria khi thề sẽ không rút lui cho đến khi cuộc nội chiến này kết thúc theo cách khiến Iran chấm dứt sự hiện diện khắp Trung Đông, Washington Post ngày 30/9 bình luận.

 

Mỹ cấp thêm F-35 cho Israel để đối phó S-300 tại Syria?

Mỹ sẽ cung cấp thêm tiêm kích tàng hình đắt nhất thế giới F-35 cho Israel để đối phó với hệ thống phòng không S-300 mà Nga mới cấp cho Syria, trang tin tình báo quân sự DEBKAfile của Israel đưa tin.



Tin khác