Iran khó là thủ phạm đốt tàu dầu ở vịnh Oman

06:38 15/06/2019

Vụ hai tàu dầu bị tấn công bằng chất nổ trên Vịnh Oman ngày 13/6 đã làm dấy lên những quan ngại về nguy cơ nổ ra xung đột quân sự ở Trung Đông, đặc biệt là khi Mỹ nhanh chóng đổ lỗi cho Iran và trưng ra một đoạn video làm "bằng chứng" cho việc Tehran đứng sau vụ tấn công này.

my-tung-video-bang-chung-iran-tan-cong-tau-cho-dau-o-vinh-oman

Sau khi các hoạt động giải cứu hoàn tất, câu hỏi được đặt ra là tại sao vụ việc này xảy ra?

Rõ ràng, có những điểm tương đồng giữa vụ tấn công hôm 13/6 với vụ việc xảy ra trước đó một tháng, khi 4 tàu chở dầu cũng bị tấn công gần Các Tiểu Vương quốc Ả rập Thống nhất. Trong cả hai vụ việc, Mỹ và một số nước đều cáo buộc Iran là “thủ phạm”.

Iran đã lên tiếng bác bỏ cáo buộc của Mỹ liên quan tới vụ tấn công nhằm vào hai tàu chở dầu. Bộ Ngoại giao Iran cho rằng cáo buộc của Mỹ là một chiến thuật ngoại giao để gia tăng sức ép lên Tehran sau các lệnh trừng phạt. Iran còn nghi ngờ các vụ tấn công là kết quả của âm mưu do các nước đối thủ của Tehran trong khu vực như Ả rập Xê út, Các Tiểu Vương quốc Ả rập Thống nhất hay Israel thực hiện.

Trên tờ CNN dẫn các phân tích của giới chuyên gia cho rằng, Iran dường như không có nhiều lý do để thực hiện các vụ tấn công này.

Trước hết, Iran không thể tự đẩy mình vào thế bị bao vây chính trị. Nếu Iran thực sự tấn công hai tàu chở dầu ở khu vực gần lãnh thổ của họ, các vụ việc này sẽ càng thổi bùng thêm căng thẳng, khiến cộng đồng quốc tế cô lập Iran nhiều hơn, đồng thời tạo động lực cho các nước khác gia tăng sức ép quân sự đối với Tehran.

Tiếp đó, ở thời điểm hiện tại, nền kinh tế Iran đang trong tình trạng bết bát. Trước khi Tổng thống Trump rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran vào năm ngoái, Tehran từng có tầm ảnh hưởng rất lớn trong khu vực. Tuy nhiên, khi các nguồn lực kinh tế không còn, tiếng nói của Iran cũng trở nên yếu ớt hơn.

Mặt khác, các vụ tấn công xảy ra đúng vào thời điểm Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo đang có chuyến thăm tới Iran với mục đích làm trung gian hòa giải cho thỏa thuận hạt nhân. Tuy nhiên, cuộc tấn công nhằm vào các tàu chở dầu, trong đó có một tàu thuộc sở hữu của Nhật Bản, rõ ràng đã làm mất đi bầu không khí vui vẻ của chuyến thăm. Đương nhiên, Iran không hề mong muốn một kịch bản khó xử như vậy. 

Một giả thuyết khác được đưa ra, đó là những người có lập trường cứng rắn tại Iran muốn tiến hành cuộc tấn công để khuấy động những nỗ lực hòa bình. Tuy nhiên, ngay cả những tiếng nói cứng rắn nhất tại Iran, đặc biệt Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, cũng đủ thông minh để nhận ra rằng, việc đánh bom các tàu chở dầu tại tuyến hàng hải quốc tế trong khi đang diễn ra một cuộc gặp ngoại giao quan trọng là điều không khôn ngoan chút nào.

Tờ Reuters dẫn bình luận cho rằng, Iran đang tăng cường xuất khẩu số dầu mỏ còn lại trước khi các lệnh trừng phạt nhằm vào nước này được siết chặt. Liệu các vụ tấn công gần đây có thể khiến giá dầu tăng lên và mang lại lợi ích cho Iran hay không? Có thể có.

Tuy nhiên khi các vụ tấn công xảy ra, tuyến hàng hải vận chuyển dầu mỏ ở vùng biển gần Iran có thể bị gián đoạn. Khi đó, chính Iran cũng sẽ bị thiệt hại. Do vậy, rất khó để tưởng tượng rằng những người mang tư tưởng cứng rắn tại Iran sẵn sàng bất chấp mọi rủi ro để thực hiện các vụ tấn công tại vịnh Oman.

iran-1-1559815888225.png
Vị trí eo biển Hormuz và vịnh Oman. (Ảnh: BBC)

Giới phân tích cũng chỉ ra một thuyết âm mưu nữa xung quanh vụ tấn công nhằm vào hai tàu chở dầu tại vịnh Oman. Giả thuyết này cho rằng Ả rập Xê út cũng muốn gia tăng xung đột trong khu vực để đẩy giá dầu lên cao. Do vậy, nước này có thể “bật đèn xanh” cho một vụ tấn công để thực hiện mọi toan tính của mình.

Tuy vậy, tương tự Iran, Ả rập Xê út cũng phải gánh chịu thiệt hại nếu xung đột xảy ra sau các vụ tấn công ở vùng biển gần lãnh thổ của họ.

Khoảng 20% dầu mỏ thế giới đi qua eo biển Hormuz, trong đó dầu xuất khẩu của Ả rập Xê út chiếm tỷ lệ lớn. Trước mắt, giá dầu tăng cao có thể mang lại lợi nhuận cho Ả rập Xê út. Sau vụ tấn công nhằm vào các tàu chở dầu tại vịnh Oman, giá dầu thô thế giới hôm nay đã tăng 3%.

Tuy nhiên về lâu dài, Ả rập Xê út có lẽ cũng không muốn tuyến hàng hải vận chuyển dầu tại vùng Vịnh bị coi là không an toàn. Thậm chí, nếu tình hình trở nên tồi tệ hơn và quân đội Mỹ nhận ra rằng họ cần vào cuộc để bảo vệ các tàu đi lại qua eo biển Hormuz, mối quan hệ giữa Ả rập Xê út và chính quyền Trump chắc chắn sẽ gặp trở ngại dù hai nước là đồng minh thân thiết.

 

Mỹ nói có bằng chứng Iran tấn công hai tàu chở dầu, triển khai thêm hai tàu chiến tới Vịnh Oman

Sau khi cáo buộc Iran thực hiện các cuộc tấn công khiến hai tàu chở dầu bốc cháy ở vịnh Oman hôm 13/6, Mỹ đã điều thêm hai tàu chiến tới gần Iran, Reuters đưa tin. Trong khi đó Tehran phủ nhận, gọi các cáo buộc là vô lý.

 

Mỹ tung video bằng chứng Iran tấn công tàu chở dầu ở Vịnh Oman

Theo Sputnik, quân đội Mỹ vừa công bố đoạn video mà họ cho là quay lại cảnh tàu tuần tra của Iran gỡ một quả thủy lôi chưa phát nổ từ một trong những chiếc tàu chở dầu bị nổ ở vịnh Oman hôm 13/6 để hủy bằng chứng.

Tin khác